III SA/Gd 218/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski, Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Zegan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 16 listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby celnej oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej [...] decyzją z dnia 20 września 2007r. nr [...], zwolnił K. B.-C. ze służby od dnia 20 września 2007r. Jako podstawę prawną decyzji wskazano przepisy art. 25 ust. 1 pkt 8b i art. 81 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (t.j. Dz. U. z 2004r. Nr 156, poz. 1641 z późn. zm.), art. 104 i 108 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w związku z postanowieniem Sądu Okręgowego w S. z dnia 10 września 2007r. sygn. akt [...] o zastosowaniu wobec K. B.-C. tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy od zatrzymania, zaistniała przesłanka do obligatoryjnego zwolnienia jej ze służby. K. B.-C. pismem z dnia 6 października 2007r. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. W związku z tym wnioskiem Dyrektor Izby Celnej [...] pismem z dnia 22 października 2007r., odebranym przez K. B.-C. dnia 2 listopada 2007r., poinformował ją o możliwości czynnego udziału w postępowaniu, wyznaczając jednocześnie siedmiodniowy termin do zapoznania się z aktami sprawy. W wyniku rozpatrzenia wniosku Dyrektor Izby Celnej [...] decyzją z dnia 16 listopada 2007r. nr [...], powołując się na art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 81 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Celnej, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję, podtrzymując w całości argumentację w niej zawartą. Wyjaśnił, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 października 2004 r. sygn. akt K1/04 orzekł, że kwestionowany przepis nie jest niezgodny z Konstytucją RP. Skargę na powyższą decyzję wniósł Prokurator Prokuratury Okręgowej w G., wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie art. 138 § 2 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 61 § 4 k.p.a., art. 73 k.p.a., art. 81 k.p.a. oraz art. 81 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej, poprzez zaniechanie uchylenia w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzji oczywiście wadliwej, gdyż wydanej w postępowaniu przeprowadzonym bez udziału K. B.-C., jak również naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję obarczoną wadą wskazaną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.. W uzasadnieniu skargi Prokurator Prokuratury Okręgowej w G. podał, że do postępowania dyscyplinarnego prowadzonego na podstawie art. 25 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, art. 81 ust. 2 tej ustawy nakazuje stosować przepisy k.p.a. Przed wydaniem jednak decyzji z dnia 20 września 2007r. K. B.-C. nie została powiadomiona o wszczęciu przeciwko niej postępowania dyscyplinarnego, nie umożliwiono jej zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ dodał ponadto, iż skarżący błędnie przyjął, że postępowanie prowadzone przeciwko K. B.-C. było postępowaniem dyscyplinarnym regulowanym przez przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003r. w sprawie trybu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 156, poz. 1520). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja była zgodna z prawem. W pierwszym rzędzie należy zwrócić uwagę na to, że zaskarżona decyzja podlega ocenie z punktu widzenia ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (t.j. Dz. U. z 2004r. Nr 156, poz. 1641 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, a zatem sprzed nowelizacji ustawy dokonanej z dniem 28 marca 2008r. ustawą z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz.U. nr 53 poz. 311). Nowelizacja ta, uchylająca między innymi przepis art. 25 ust. 8b ustawy o Służbie Celnej wywierała skutek w stosunku do postępowań nie zakończonych w dacie jej wejścia w życie, natomiast co do postępowań zakończonych wcześniej umożliwiła jedynie przywrócenie do służby funkcjonariusza w przypadku umorzenia postępowania karnego lub uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu, jeżeli zwolnienie ze służby nastąpiło na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a lub 8b ustawy. Zatem nowelizacja ustawy nie miała wpływu na sytuację prawną skarżącej, wobec której zakończenie postępowania przez wydanie ostatecznej decyzji o zwolnieniu ze służby nastąpiło 16 listopada 2007r. Stosunek służbowy funkcjonariusza celnego ustaje zawsze wskutek wydania decyzji administracyjnej o zwolnieniu ze służby. Przesłanki wydania takiej decyzji określają przepisy art. 25 ust. 1 (przesłanki obligujące organ celny do zwolnienia funkcjonariusza) i art. 26 (przesłanki fakultatywne). Jedną z przesłanek obligujących organ do wydania decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza celnego jest orzeczenie wobec niego w trybie dyscyplinarnym kary wydalenia ze służby (art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy). Tryb postępowania dyscyplinarnego uregulowany jest przepisami rozdziału 12 ustawy oraz przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz.U. nr 156 poz. 1520). Jest to postępowanie sformalizowane, wymagające między innymi wydania doręczenia obwinionemu postanowienia o wszczęciu postępowania. Nie zawsze jednak istnienie podejrzenia popełnienia przez funkcjonariusza celnego przestępstwa wymagało (w stanie prawnym sprzed omawianej wyżej nowelizacji) przeprowadzenia wobec niego postępowania dyscyplinarnego. Nie było to mianowicie niezbędne w przypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego oraz w przypadku orzeczenia o tymczasowym aresztowaniu funkcjonariusza celnego (art. 25 ust. 1 pkt 8a i 8b ustawy). Wystąpienie tych przesłanek obligowało bowiem organ celny do wydania decyzji o zwolnieniu ze służby bez potrzeby wszczynania postępowania dyscyplinarnego dotyczącego zarzucanych funkcjonariuszowi czynów. Również i w stosunku do K. B. – C. – wobec jej tymczasowego aresztowania brak było podstaw do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, zachodziła natomiast przesłanka do wydania wobec niej decyzji o zwolnieniu ze służby. Skoro zatem postępowanie dyscyplinarne nie było i nie mogło być prowadzone, to bezprzedmiotowe były wszystkie argumenty zarówno strony skarżącej jak i uczestniczki postępowania zarzucające organowi celnemu naruszenie przepisów regulujących postępowanie dyscyplinarne – w tym dotyczących właściwości organów. Zgodnie z art. 1 ust. 9 ustawy w sprawach związanych z pełnieniem służby oraz zatrudnieniem w jednostkach organizacyjnych służby celnej organem właściwym do podejmowania rozstrzygnięć jest kierownik urzędu, chyba że ustawa stanowi inaczej, zaś zgodnie z art. 1 ust. 8 ustawy kierownikiem urzędu w rozumieniu jej przepisów jest dyrektor izby celnej. Art. 81 ust. 1 ustawy stanowi, że w wypadku wydania decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza celnego może on w terminie 14 dni, złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaś do postępowania tego stosuje się przepisy k.p.a. Zatem organem uprawnionym do wydania decyzji o zwolnieniu uczestniczki postępowania ze służby był Dyrektor Izby Celnej [...] – jemu również przysługiwała kompetencja do ponownego rozpatrzenia sprawy na wniosek uczestniczki. Podzielić można pogląd strony skarżącej o naruszeniu przepisu art. 10§1 k.p.a. w postępowaniu wobec uczestniczki postępowania. W sytuacji, gdy przebywała ona w Areszcie Śledczym właściwą formą umożliwienia jej udziału w postępowaniu w należytym wymiarze byłoby poinformowanie jej o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w tym właśnie miejscu oraz pouczenie o możliwości żądania odpisów dokumentów z akt sprawy. Jednakże art. 145§1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) uzasadnia uchylenie decyzji administracyjnej przez sąd z powodu naruszenia przepisów postępowania jedynie w sytuacji, gdy stwierdzone naruszenie tych przepisów mogłoby mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Brzmienie tego przepisu nie pozwala na przyjęcie na gruncie przepisów prawa polskiego powoływanej w piśmie procesowym uczestniczki postępowania – rozumianej bezwzględnie zasady "owocu zatrutego drzewa". Mając na względzie związany charakter decyzji administracyjnej o zwolnieniu ze służby celnej w przypadku tymczasowego aresztowania funkcjonariusza na gruncie ustawy o Służbie Celnej sprzed nowelizacji z 2008r. stwierdzić należy, że naruszenie art. 10§1 k.p.a. w niniejszej sprawie nie stanowiło naruszenia prawa mogącego wpłynąć na wynik postępowania, gdy ani autentyczność ani moc wiążąca postanowienia o tymczasowym aresztowaniu nie została nigdy podważona. Nie postawiono takiego rodzaju zarzutu również w samej skardze do sądu administracyjnego. Skoro bowiem samo tymczasowe aresztowanie funkcjonariusza determinowało wydanie decyzji o zwolnieniu ze służby celnej to nie sposób uznać, że wadliwe pouczenie uczestniczki postępowania o sposobie zapoznania się z aktami sprawy mogłoby wywrzeć wpływ na wynik sprawy dotyczącej jej zwolnienia ze służby. Mając powyższe na względzie Sąd oddalił skargę na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.