VII SA/Wa 612/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kamiński (spr.), Sędzia WSA Ewa Machlejd, Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lutego 2009 r. znak [...] w przedmiocie interpretacji przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników na temat podlegania społecznemu ubezpieczeniu rolników po rozpoczęciu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej I. uchyla zaskarżoną interpretację w całości, II. stwierdza, że uchylona interpretacja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na podstawie art. 10 ust. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze. zm.), w związku z art. 2 ust. 2, art. 36 ust. 1 pkt 1 oraz art. 5a, 7 i 16 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tj. Dz. U. Nr 50 z 2008 r., poz. 291 ze. zm.), stwierdził, że stanowisko L. G. przedstawione we wniosku z dnia 23 listopada 2008 r. o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w zakresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników po rozpoczęciu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej - jest nieprawidłowe. W uzasadnieniu organ wskazał, że w złożonym przez L. G. wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników został przedstawiony następujący stan faktyczny. Podlegając ubezpieczeniu społecznemu rolników i jednocześnie prowadząc pozarolniczą działalność gospodarczą wnioskodawca nie dochował obowiązku złożenia w terminie do 31 maja 2008 r. zaświadczenia naczelnika właściwego urzędu skarbowego o kwocie należnego podatku dochodowego od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskanych w 2007 r. i w związku z tym został on wyłączony z ubezpieczenia od 1 lipca 2008 r. W zaistniałej sytuacji z dniem 30 czerwca 2008 r. wnioskodawca zaprzestał prowadzenia tej działalności, a z dniem 1 lipca 2008 r. ponownie podjął prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. W związku z powyższym wnioskodawca zadał pytanie, od kiedy wolno było mu otworzyć podobną firmę po jej wyrejestrowaniu dnia 30 czerwca 2008 r. tak, aby nie powodowało to utraty możliwości podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników? Zdaniem wnioskodawcy podjęcie pozarolniczej działalności gospodarczej 1 lipca 2000 r. umożliwiało podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników z równoczesnym prowadzeniem tej działalności, gdyż w ostatnich 3 latach nie miał żadnej przerwy w podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz nie przekroczył kwoty granicznej podatku za 2007 r. W ocenie organu, zgodnie z treścią art. 5a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, prawo do kontynuowania podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników ma wyłącznie ten rolnik, który w dniu rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej podlega ubezpieczeniu społecznym rolników spełniając jednocześnie pozostałe wymienione w tym artykule warunki. Z opisanego przez wnioskującego stanu faktycznego oraz zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika natomiast, że w dniu 1 lipca 2008 r. wnioskodawca nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników, gdyż decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., znak: [...] stwierdzono ustanie ubezpieczenia z dniem 30 czerwca 2008 r. w związku niedostarczeniem w terminie do 31 maja 2008 r. zaświadczenia naczelnika właściwego urzędu skarbowego o kwocie należnego podatku dochodowego za 2007 rok od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Podejmując zatem 1 lipca 2008 r. prowadzenie pozarolniczej działalność gospodarczej wnioskujący nie spełniał zatem warunków powołanej wyżej ustawy. Wobec czego powinien dokonać zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego z tytułu prowadzenia tej działalności w ZUS. Pismem z dnia 7 stycznia 2009 r. wnioskujący wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy interpretacji przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, gdyż decyzja z dnia [...] czerwca 2008 r. stwierdzająca ustanie ubezpieczenia jest niezgodna z prawem. Zdaniem wnioskującego nie można było stwierdzić 13 czerwca czy nie zostanie zakończona działalność gospodarcza do końca kwartału w którym wystąpił obowiązek przekazania do KRUS zaświadczenia z ZUS. Każdy rolnik, który zapomniał o złożeniu do 31 maja zaświadczenia ma prawo zamknąć działalność gospodarczą i nadal podlegać ubezpieczeniu KRUS, jeśli zrobił tak w terminie do 30 czerwca. W ocenie skarżącego, skoro on tak uczynił w trzecim kwartale to miał prawo być ubezpieczony w KRUS, a skoro nadal podlegał ubezpieczeniu w KRUS miał prawo otworzyć jak każdy rolnik nową działalność gospodarczą. Wnioskujący podniósł, iż nie zgadza się z sugestią zawartą w innej decyzji, iż zamykając działalność 30 czerwca i otwierając na nowo 1 lipca kontynuował dotychczasową działalność gospodarczą. Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Prezes KRUS po rozpoznaniu wniosku L. G. o ponowne rozpoznanie sprawy, wniesionego od decyzji w sprawie interpretacji przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z dnia [...] grudnia 2008 r. znak: [...], na podstawie art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 2 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję własną. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedstawione przez wnioskującego stanowisko zawarte we wniosku z dnia 23 listopada 2008 r. jest nieprawidłowe. Zgodnie bowiem z treścią art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 1 i 3 o ubezpieczeniu społecznym rolników ubezpieczeniu nie podlegają osoby, które spełniają warunki do podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu między innymi z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Niemniej, w myśl art. 5a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, rolnik, który podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej trzy lata, który rozpocznie prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej lub rozpocznie współpracę przy prowadzeniu tej działalności podlega nadal temu ubezpieczeniu, jeśli spełnia jednocześnie następujące warunki: * złoży w Kasie oświadczenie o kontynuowaniu podlegania temu ubezpieczeniu w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy prowadzeniu takiej działalności, * jednocześnie nadal prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego, lub w dziale specjalnym produkcji rolnej, * nie jest pracownikiem i nie pozostaje w stosunku służbowym, * nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, * kwota należnego podatku dochodowego za poprzedni rok podatkowy od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej w roku poprzednim nie przekracza rocznej kwoty granicznej (za 2007 r. - 2693 zł). Zgodnie zaś z zapisami ust. 4 i ust. 6 ww. artykułu niezachowanie terminu złożenia oświadczenia o kwocie należnego podatku za rok ubiegły jest równoznaczne z ustaniem ubezpieczenia społecznego rolników z końcem kwartału, w którym rolnik zobowiązany był złożyć to zaświadczenie, chyba, że rolnik zaprzestał prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w sposób trwały lub okresowy przed upływem tego kwartału. Organ wyjaśnił, iż z przedstawionych przepisów wynika, iż prawo do kontynuowania podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników ma wyłącznie ten rolnik, który w dniu rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej podlega z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników spełniając jednocześnie pozostałe wyżej warunki. Z akt sprawy wynika natomiast, że wnioskujący nie dostarczył w terminie do 31 maja 2008 r. zaświadczenia naczelnika właściwego urzędu skarbowego o kwocie należnego podatku dochodowego za 2007 r. od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej i w związku z tym decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. znak : [...], stwierdzono ustanie ubezpieczenia z dniem 30 czerwca 2008 r., zgodnie z powołanym wyżej art. 5a ust. 6 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Od decyzji tej wnioskujący się nie odwołał. Organ wyjaśnił, iż w związku z tym, że z dniem 30 czerwca 2008 r. wnioskujący zaprzestał prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, a 1 lipca 2008 r. podjął prowadzenie takiej działalności na nowo, w dniu ponownego podjęcia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników i dlatego nie przysługiwało mu prawo skorzystania z postanowień art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Z tego względu, wnioskujący utracił możliwość podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przy prowadzeniu dodatkowo pozarolniczej działalności gospodarczej. W świetle powyższego, wnioskujący zobowiązany był dokonać zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego z tego tytułu w ZUS. Od 30 września 2008 r. wnioskodawca podlega z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik wykonujący wyłącznie działalność rolniczą. W związku z tym prawo do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników po podjęciu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej będzie mogło nastąpić po wypełnieniu przez wnioskującego określonych art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników warunków, a w tym warunku co najmniej trzyletniego nieprzerwanego podlegania z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników od 30 września 2008 r. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł L. G. Skarżący zarzucił, że w obu decyzjach zignorowany został zupełnie fakt, zamknięcia działalności gospodarczej z dniem 30 czerwca 2008r. co powodowało, że decyzja z dnia [...] czerwca 2008 r. o wyłączeniu z ubezpieczenia społecznego rolników utraciła swą moc. Z tego względu, w świetle przepisów z dniem 1 lipca 2008 r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. Podlegając zatem temu ubezpieczeniu nieprzerwanie co najmniej 3 lata miał prawo rozpocząć działalność gospodarczą. Zdaniem skarżącego, nazywanie takiego stanu rzeczy kontynuacją działalności gospodarczej jest nieprawidłowe jak również sugestia dotycząca zrobienia dnia przerwy pomiędzy jedną działalnością a drugą nie znajduje odzwierciedlenia w przepisach prawa. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargę należało uwzględnić przez uchylenie zaskarżonej interpretacji. Podejmując rozstrzygnięcie Sąd oparł się jednakże na powodach innych niż wskazane przez Skarżącego. Działanie takie umożliwia art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej interpretacji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Kontroli Sądu w sprawie niniejszej poddana została decyzja dotycząca interpretacji indywidualnej przepisów prawa ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ocena merytorycznej zasadności stanowisk stron poprzedzona jednakże być musi ustaleniem, czy zachowane zostały szczególne wymogi procesowe związane z wydawaniem tego rodzaju rozstrzygnięć. Przede wszystkim Sąd rozważył więc kwestię zachowania przez organ udzielający interpretacji terminu określonego w art. 10a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz wpływu uchybienia temu terminowi na możliwość wydania interpretacji. Przepis art. 10 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wskazuje, że przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu administracji publicznej lub państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej oraz składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie. Termin na wydanie przez organ interpretacji został określony w art. 10a ww. ustawy. Zgodnie z tym przepisem interpretację wydaje się bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania przez organ administracji publicznej lub państwową jednostkę organizacyjną kompletnego i opłaconego wniosku. W razie niewydania interpretacji w terminie uznaje się, że w dniu następującym po dniu, w którym upłynął termin wydania interpretacji, została wydana interpretacja stwierdzająca prawidłowość stanowiska przedsiębiorcy przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji. W ocenie Sądu termin, o którym mowa w art. 10a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej może być uznany za zachowany tylko wówczas, gdy przed jego upływem interpretacja zostanie skutecznie doręczona wnioskodawcy. W niniejszej sprawie L. G. złożył wniosek o interpretację przepisów w dniu 24 listopada 2008 r. Termin 30 dni na udzielenie interpretacji mijał z dniem 24 grudnia 2008 r. organ wydał decyzję w dniu 23 grudnia 2008 r. jednakże interpretacja do strony została wysłana w dniu 29 grudnia 2008 r. Decyzja udzielająca interpretacji została zaskarżona. Strona złożyła w dniu 7 stycznia 2009 r. wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Organ ponownie rozpoznając sprawę wydał ostateczną decyzję w dniu [...] lutego 2009 r. Przy czym organ wysłał interpretację w dniu [...] lutego 2009 r., natomiast L. G. otrzymał ją w dniu 13 lutego 2009 r. Termin na wydanie interpretacji należy obliczać od dnia złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy do wydania ostatecznej decyzji II instancji. Charakter przepisu art. 10a ww. ustawy wskazuje, że jest to przepis kompetencyjny, przy czym jego cel zmierza do umożliwienia - w ściśle ustanowionym przez ustawodawcę terminie - dokonania przez organ określonej oceny - wydania wiążącej stronę interpretacji. Termin ten jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu, przerwaniu ani zawieszeniu, a jego upływ wywołuje skutek w postaci załatwienia sprawy administracyjnej, na co wskazuje drugie zdanie tego przepisu - w razie niewydania interpretacji w terminie uznaje się, że w dniu następującym po dniu, w którym upłynął termin wydania interpretacji, została wydana interpretacja stwierdzająca prawidłowość stanowiska przedsiębiorcy. Oznacza to, że ustawodawca wskazał, iż w dniu następnym po dniu w którym upłynął termin wydania interpretacji następuje skutek materialny w postaci nabrania mocy wiążącej interpretacji. Termin 30 dni jest terminem wiążącym organ, ponieważ tylko w zakreślonych ramach czasowych organ administracji jest uprawniony do korzystania ze swoich kompetencji. Decyzyjna aktywność organu poza tymi ramami nie miałaby prawnego umocowania i niewątpliwie naruszałaby prawo materialne. Termin 30 dni jest również terminem wiążącym stronę, oznacza bowiem obowiązek powstrzymania się przez stronę od zamierzonego działania przez określony czas, nie krótszy jednak niż 30 dni, liczony od daty złożenia wniosku o interpretację. Upływ terminu określonego w art. 10a ww. ustawy oznacza dla organu brak możliwości wydania decyzji o interpretacji. Z mocy powyższego przepisu w obrocie prawnym pojawia się bowiem interpretacja o określonej treści, a mianowicie uznająca stanowisko wnioskodawcy za prawidłowe w pełnym zakresie. W rozpatrywanej sprawie kompetencje organu do wydania interpretacji ustały w dniu [...] lutego 2009 r., a zatem wysłanie przez organ decyzji w dniu [...] lutego 2009 r., czego skutkiem było doręczenie w dniu 13 lutego 2009 r., nie mogło już wywołać skutku prawnego w postaci wydania interpretacji w zakreślonym przez prawo terminie. Decyzja o interpretacji musi zostać uzewnętrzniona przez doręczenie jej stronie na piśmie, bo tylko w takim wypadku wchodzi do obrotu prawnego i wywołuje skutek prawny. Z władczej pozycji organu w stosunku administracyjnym wiążą się określone obowiązki organu -jednym z nich jest obowiązek doręczenia stronie decyzji. Przy czym należy zauważyć, że przepis art. 39 k.p.a. nie wskazuje którą z form doręczenia organ wybierze (doręczenie za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników, lub przez inne upoważnione osoby lub organy), każda z tych form doręczenia jest równoważna i żadna nie ma pierwszeństwa przed inną. Rzeczą organu jest zapewnienie skuteczności własnych działań, a jeżeli ich przejawem jest min. wydawanie decyzji, to decyzje te by miały moc prawną i mogły wywoływać skutki prawne muszą być doręczane stronom postępowania. Ze stwierdzeń powyższych wypływa wniosek, że brak doręczenia decyzji o interpretacji w ustawowym terminie wywołuje skutek prawny - interpretację uważa się za dokonaną ze stanowiskiem przedstawionym przez stronę (art. 10a ww. ustawy -zdanie drugie). Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżona interpretacja wydana została z uchybieniem 30 dniowego terminu określonego w art. 10a ww. ustawy. Sąd nie mógł badać merytorycznej zasadności zarzutów skargi odnoszących się do stanowiska Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, które - jak wykazano wyżej - zostało wyrażone po upływie przysługującego terminu. Sąd stwierdza, że w rozpatrywanej sprawie doszło do wydania interpretacji z naruszeniem przepisu prawa, tj. art. 10a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną interpretację. Zakres, w jakim uchylona interpretacja nie podlega wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a.