II SA/Gl 116/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Jankowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2009r. sprawy ze skarg K. O., R. O. oraz J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odmawiającego wznowienia postępowania zakończonego decyzją dotyczącą środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargi. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Prezydent Miasta B. po rozpoznaniu wniosku A Spółki z o.o. z siedzibą w B., określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie istniejących budynków o hale produkcyjno-wysyłkowo-magazynowe wraz z częścią socjalną przy ul. [...] w B. Na skutek wniesionego od tej decyzji odwołania przez K. i R. O., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] r., Nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja organu odwoławczego stała się ostateczna i prawomocna. Wnioskiem z dnia [...] r. K. i R. O. zwrócili się do Prezydenta Miasta B. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] r. Jako podstawę wznowienia wskazali przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 1 i 5 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa). Powołali się na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. uchylającą decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę spornej inwestycji. Wskazali na błędy w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który stanowił podstawę do wydania decyzji środowiskowej. Zarzucili, że to inwestor świadomie i celowo wprowadził w błąd urzędy, instytucje i autorów raportu co do zawartości ołowiu występującego w glebie na ich posesji. Wskazali, że powołana decyzja Wojewody przesądza, że ich nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji, a zatem jako strony postępowania o pozwolenie na budowę winni mieć zagwarantowany w nim udział. Postanowieniem z dnia [...] r. organ pierwszej instancji zawiesił na wniosek K. i R. O. postępowanie wznowieniowe, a następnie na skutek kolejnego ich wniosku postanowieniem z dnia [...] r., Nr [...], wznowił postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody zakończone swoją ostateczną decyzją z dnia [...] r. Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego, Prezydent B decyzją z dnia [...] r., Nr [...], odmówił uchylenia swojej ostatecznej decyzji z dnia [...] r. W podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia wskazał na art. 151 § 1 pkt 1 kpa. W uzasadnieniu organ stwierdził, że brak jest dowodów, aby inwestor nadal powodował zanieczyszczenie środowiska gruntowego ołowiem. Nie stwierdzono także, aby raport oddziaływania na środowisko zawierał fałszywe dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności. Ponadto wskazano, że raport z badań nr [...] z [...] r. będący podstawą wniosku o wznowienie postępowania, strony odebrały przed dniem [...] r. wobec czego nie został zachowany ustawowy termin do skutecznego wznowienia postępowania – art. 148 § 1 kpa. Odwołanie od tej decyzji wnieśli K. i R. O. domagając się jej uchylenia, jak również uchylenia decyzji z dnia [...] r. i wznowienia postępowania w sprawie. Rozpoznając to odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzja z dnia [...] r., Nr [...], uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu wskazano, że przed przystąpieniem do merytorycznej oceny organ pierwszej instancji winien był zbadać wniosek o wznowienie pod względem formalnym. W szczególności organ odwoławczy zwrócił uwagę na konieczność zbadania terminowości złożenia wniosku o wznowienie postępowania, a to pod kątem terminów określonych w art. 148 kpa. Rozpatrując ponownie sprawę organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] r., Nr [...], odmówił wznowienia postępowania w sprawie. Powołał się przy tym na art. 149 § 3, art. 150 § 1 w zw. z art. 148 § 1 kpa, a w uzasadnieniu wskazał jako przyczynę odmowy wznowienia postępowania uchybienie terminu do złożenia wniosku – art. 148 § 1 kpa. W wyniku kolejnego odwołania K. i R. O., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie tego organu. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że istotnie strony mogły powziąć wiadomość o raporcie w dniu [...] r., gdy tymczasem wniosek o wznowienie wpłynął do organu w dniu [...] r., a więc z przekroczeniem terminu określonego w art. 148 kpa. Wskazano także, że przesłanka fałszywości dowodu nie jest oczywista i musiałaby być stwierdzona w odrębnym postępowaniu. Wobec faktu, że doszło do wydania przez organ pierwszej instancji postanowienia o wznowieniu postępowania, co rażąco narusza prawo, to należało uchylić decyzję odmawiającą wznowienia i umorzyć postępowanie. Odrębne skargi na powyższą decyzję wnieśli K. i R. O. oraz J. O. Zarządzeniem z dnia 4 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 181/09, sprawy te zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Skarżący zarzucili naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 kpa poprzez przyjęcie, że w sprawie dowody, na których ustalono istotne dla sprawy okoliczności nie okazały się fałszywe oraz naruszenie art. 148 § 1 kpa poprzez przyjęcie, że skarżący uchybili terminowi do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu ponowili swoje argumenty odnoszące się do fałszywości dowodów, na których oparty został raport oddziaływania na środowisko. Wskazali przy tym na niedopuszczalność orzekania w postępowaniu wznowieniowym co do meritum przed wydaniem postanowienia w trybie art. 149 § 1 kpa. Badanie przesłanek wznowieniowych jest możliwe dopiero po wznowieniu postępowania. Skarżący wskazali ponadto, że wbrew stanowisku organu odwoławczego termin, o którym mowa w art. 148 kpa należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, nie zaś od dnia, w którym mogła się o nich dowiedzieć. Niezasadnie zatem przyjęto, że termin ten rozpoczął swój bieg w dacie sporządzenia raportu nr [...] tj. w dniu [...] r. Dopiero bowiem decyzja Wojewody [...] z dnia [...] r. wskazuje, że okoliczności wynikające z tego raportu mogą stanowić przesłankę do wznowienia postępowania. W tym stanie rzeczy w ocenie skarżących zachowany został termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wskazał, że rozstrzygnięcie w postaci umorzenia postępowania było spowodowane również tym, iż to Kolegium jako organ orzekający w ostatniej instancji winien prowadzić postępowanie o wznowienie postępowania. W dalszych pismach procesowych skarżący podtrzymali swoje dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym z dnia [...] r. pełnomocnik uczestnika postępowania A Spółki z o.o. wniósł o oddalenie skarg zasadniczo podzielając stanowisko organu odwoławczego. Obecni na rozprawie w dniu 15 lipca 2009 r. pełnomocnicy skarżących i uczestnika postępowania podtrzymali swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skargi nie zasługują na uwzględnienie, aczkolwiek z odmiennych powodów, aniżeli te które zostały wywiedzione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i piśmie procesowym uczestnika postępowania. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargi Sąd badał, czy zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania, a w szczególności, czy jej rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Pomimo bowiem błędnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie podlegała ona wyeliminowania z obrotu prawnego w sytuacji, kiedy jej rozstrzygnięcie jest w istocie zgodne z prawem (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zwanej dalej p.s.a.). W pierwszej kolejności zwrócić przyjdzie uwagę, że Prezydent Miasta B. orzekał w postępowaniu wznowieniowym z naruszeniem przepisów o właściwości. Zgodnie z art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji. Zgodnie jednak z art. 150 § 1 kpa organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. W niniejszej sprawie organem właściwym do wznowienia postępowania, przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, a także do wydania decyzji w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania było Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. Ten bowiem organ był organem, który wydał decyzję w ostatniej instancji. Tą decyzją była decyzja z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody. Rozpoznanie w takiej sytuacji wniosku o wznowienie postępowania przez Prezydenta Miasta wyczerpuje przesłankę nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Organ odwoławczy rozpoznając odwołanie w niniejszej sprawie nie był jednak uprawniony do stwierdzenia nieważności decyzji w trybie art. 156 kpa. Rolą tego organu było bowiem rozpoznanie odwołania w zwyczajnym toku instancji, a tym samym jego kompetencje ograniczały się do wydania rozstrzygnięcia przewidzianego w art. 138 kpa. Do takiego też rozstrzygnięcia doszło. W sytuacji, kiedy organ pierwszej instancji wydał swoją decyzję, a wcześniej postanowienie o wznowieniu postępowania, z naruszeniem przepisów o właściwości, to jedynym prawidłowym rozstrzygnięciem organu odwoławczego mogło być uchylenie takiej decyzji i umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji. Organ odwoławczy zauważa tą okoliczność dopiero w odpowiedzi na skargę, jednakże jak już wcześniej zaznaczono brak powołania się na nią w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Powyższe okoliczności przemawiają w ocenie Sądu za koniecznością uznania, że zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, a to oznacza, że skargi podlegały oddaleniu na zasadzie art. 151 p.s.a. Jeżeli chodzi o zarzuty przedstawione w skargach, to wobec stwierdzenia naruszenia przepisów o właściwości, przedwczesnym byłoby ich rozpoznanie w niniejszym postępowaniu. Nie sposób jednak pominąć, że obowiązkiem organu rozpatrującego podanie o wznowienie postępowania jest w pierwszej kolejności zbadanie przesłanek formalnych takiego podania, w tym jego terminowości. Nie sposób zatem nie zauważyć treści art. 148 § 1 kpa, w myśl którego termin jednego miesiąca winien być liczony od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Ustalenie tego dnia należy do właściwego organu (w niniejszej sprawie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.) w oparciu o wszechstronnie i wyczerpująco zebrany materiał dowodowy. Wskazówki co do dalszego postępowania wynikają z treści powyższych rozważań. W szczególności zwrócić przyjdzie uwagę, że do rozpoznania pozostaje podanie K. i R. O. z dnia [...] r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r., a precyzyjnie rzecz ujmując – decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. Podanie to wpłynęło do organu pierwszej instancji w dniu [...] r., o czym świadczy umieszczona na nim prezentata Urzędu Miejskiego. Organ pierwszej instancji winien zatem przekazać to podanie wraz z aktami sprawy organowi właściwemu, czyli Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w B., jako że to ten ostatni organ orzekał w ostatniej instancji (art. 150 § 1 kpa). Ten z kolei organ przystąpi do rozpoznania podania w granicach określonych w art. 149 kpa. Od wydanej decyzji stronom przysługiwać będzie prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa, a następnie prawo zaskarżenia takiego rozstrzygnięcia do sądu administracyjnego.