III SA/Łd 309/09

Dnia 16 lipca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2009 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. C. na pismo A. Spółki Akcyjnej w P. T. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania ulgowej taryfy za energię elektryczną p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. Postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w P. T. Wydział I Cywilny odrzucił pozew B. C. przeciwko A. Spółce Akcyjnej w P. T. o ustalenie prawa do korzystania z taryfy ulgowej za korzystanie z energii elektrycznej. Po rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie Sąd Rejonowy w P. T. Wydział I Cywilny postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] odrzucił zażalenie na powyższe postanowienie z powodu braków formalnych. Postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w P. T. II Wydział Cywilny po rozpoznaniu zażalenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych, oddalił zażalenie, a zawarty w nim wniosek o przywrócenie terminu przekazał do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w P. T. Postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w P. T. II Wydział Cywilny oddalił zażalenie na postanowienie z dnia [...]. W uzasadnieniu wskazał, iż zgłoszone przez powódkę roszczenie o ustalenie praw do korzystania z ulgowej taryfy energetycznej nie jest sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 k.p.c. W ocenie Sądu u podstaw sprawy leży stosunek administracyjnoprawny wynikający z umowy z Zakładem Energetycznym o dostarczenie energii elektrycznej. B. C. winna dochodzić swych praw w drodze postępowania administracyjnego gdyż droga sądowa jest niedopuszczalna. W dniu 19 czerwca 2009 roku B. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na pismo A. Spółki Akcyjnej w P. T. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania ulgowej taryfy za energię elektryczną. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że "nie jest pewna, czy wskazane powyżej pismo jest decyzją administracyjną w świetle prawa administracyjnego ale taką drogę dochodzenia roszczeń wskazał sąd cywilny, który po czterech latach stwierdził, iż droga sądowa przed sądem powszechnym jest niedopuszczalna". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Właściwość sądów administracyjnych została określona w art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. nr 153 poz.1270). Zgodnie z treścią art.3 § 1 wymienionej ustawy sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.3 § 2 cytowanej ustawy kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie 4. inne niż określone w pkt.1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt.5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej 7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego 8. bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt.1-4 Zgodnie z treścią art.3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej a więc działalność organów administracji publicznej. Definicję organu administracji zawiera przepis art.5 § 2 pkt.3 Kodeksu postępowania administracyjnego zgodnie z którym przez organ administracji publicznej rozumie się ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art.1 pkt 2 tj. inne organy państwowe oraz inne podmioty, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w art. 1 pkt 1 k.p.a. Organy administracji publicznej można podzielić na organy w znaczeniu ustrojowym oraz organy nienależące do systemu ustrojowego organów administracji publicznej. Do pierwszej grupy zalicza się organy, dla których wykonywanie funkcji administracji publicznej jest wyłącznym lub głównym zadaniem (np. ministrowie, wojewodowie, dyrektorzy izby skarbowych). Do drugiej grupy zalicza się organy, którym na podstawie przepisów ustawowych zlecono wykonywanie funkcji administracji (np. organy samorządu zawodowego adwokatów czy notariuszy). (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz pod red. T.Wosia Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2005r. str.37). W niniejszej sprawie B. C. złożyła skargę na pismo A. Spółka Akcyjna w P. T. z [...]. Zakład Energetyczny Ł. - T. nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu art.5 § 2 pkt.3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Nie jest to organ w znaczeniu ustrojowym ani organ, któremu na mocy przepisów ustawy zlecono wykonywanie funkcji administracji publicznej. Jest to spółka akcyjna. Skoro nie jest to organ administracji to działalność Zakładu Energetycznego Ł. - T. nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Konsekwencją uznania, iż Zakład Energetyczny nie jest organem administracji publicznej jest to, iż pismo z [...] nie jest żadnym z aktów lub czynności, o których mowa w przepisie art.3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. W przepisie tym wymienione są akty i czynności organu administracji publicznej. Skoro Zakład Energetyczny nie jest takim organem to i zaskarżone pismo nie jest żadnym z aktów lub czynności w rozumieniu art.3 § 2. W sytuacji zatem gdy Zakład Energetyczny nie jest organem administracji zaś pismo z 7 czerwca 2005r. nie jest aktem lub czynnością, o których mowa w art.3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 200r. to sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego i podlega odrzuceniu. Sąd uznał, iż odrzuceniu skargi nie stoi na przeszkodzie treść przepisu art.58 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., zgodnie z którym sąd nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt.1 jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Wymieniony przepis jak również przepis art.1991 kodeksu postępowania cywilnego oraz art.66 § 4 kodeksu postępowania administracyjnego nasuwają szereg zastrzeżeń i wątpliwości szeroko omówionych w piśmiennictwie(A.Zieliński - Prawo do sądu a struktura sądownictwa - Państwo i Prawo nr 4 z 2003r. str.20 i następne; W.Sanetra - Spór o spory kompetencyjne - Przegląd Sądowy nr 9 z 2003r. str.3 i następne; Z.Kmieciak - Spór o właściwość a prawo jednostki do sądu - Glosa nr 9 z 2003r. str.4 i następne; M.Romanowska - Realizacja prawa do sądu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Jednostka w demokratycznym państwie prawa, Bielsko-Biała 2003r. str.543-547). W doktrynie wskazuje się na wadliwość brzmienia tych przepisów oraz na zagrożenia jakie mogą powstać w razie powstania sporów kompetencyjnych pomiędzy sądami powszechnymi, sądami administracyjnymi i organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie nie ma potrzeby omawiania wszystkich problemów występujących w tym zakresie. Zasadnicze znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma kwestia czy sąd administracyjny może odrzucić skargę z powodu braku swojej właściwości w sytuacji gdy sąd powszechny, w tej samej sprawie, wcześniej stwierdził swoją niewłaściwość i odrzucił pozew. Sąd w obecnym składzie stanął na stanowisku, iż sąd administracyjny nie mógłby odrzucić skargi w sprawie, w której wcześniej sąd powszechny odrzucił pozew, tylko wówczas gdy skarga dotyczy takich działań lub bezczynności administracji, o których mowa w art.3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. a równocześnie nie dotyczy spraw, o których mowa w art.5 tej ustawy. Pogląd taki wyraziła Marta Romanowska w Komentarzu - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pod red. Tadeusza Wosia (Wydawnictwo LexisNexis 2005r. str.288) oraz w podręczniku Postępowanie sądowo-administracyjne pod redakcją Tadeusza Wosia (Wydawnictwo LexisNexis 2004r. str.139). Przyjęcie takiego poglądu oznacza, iż sąd administracyjny może odrzucić skargę w sprawie, w której wcześniej sąd powszechny odrzucił pozew, gdyby okazało się, że sprawa ta nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W sytuacji gdyby sprawa taka nie byłaby żadną ze spraw wymienionych w art.3 § 2 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r., dopuszczalne jest odrzucenie skargi. Należy zaznaczyć, iż w polskim systemie prawa obowiązuje zasada domniemania kompetencji sądów powszechnych. Stanowi o tym przepis art.177 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zgodnie z którym sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sadów. Z wymienionych przepisów wynika, iż o ile sprawa nie jest zastrzeżona do właściwości innych sądów niż sądy powszechne to właściwym sądem do rozpoznania tej sprawy jest sąd powszechny. W rozpoznawanej sprawie postanowieniem z dnia [...] Sąd Rejonowy w P. T. odrzucił pozew B. C. zaś postanowieniem z [...] Sąd Okręgowy w P. T. oddalił zażalenie powódki. Analiza uzasadnień obu postanowień wskazuje, iż sądy uznały, że żądanie B. C. nie jest sprawą cywilną w rozumieniu art.1 kpc. Powinna ona dochodzić swoich praw na drodze postępowania administracyjnego zgodnie z treścią art.8 ustawy z 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (Dz.U. nr 89 z 2006r. poz.625 z późn. zm.). W myśl art.8 ust.1 wymienionej ustawy w sprawach dotyczących odmowy zawarcia umowy o przyłączenie do sieci, umowy sprzedaży, umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji paliw lub energii, umowy o świadczenie usług transportu gazu ziemnego, umowy o świadczenie usług magazynowania paliw gazowych, o której mowa w art.4c uct.3, umowy o świadczenie usługi skraplania gazu ziemnego oraz umowy kompleksowej, a także w przypadku nieuzasadnionego wstrzymania dostarczania paliw gazowych lub energii rozstrzyga Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, na wniosek strony. Sąd Najwyższy w wyroku z 4 marca 2004r. w sprawie III SK 8/04 uznał, iż sprawa rozpoznawana przez Prezesa URE na podstawie art.8 ust.1 Prawa energetycznego może być traktowana jako sprawa cywilna przekazana na drogę postępowania administracyjnego przed Prezesem URE(art.2 § 3 kpc) zaś sprawa odwołania od takiej decyzji jest sprawą cywilną w znaczeniu formalnym(art.1 kpc) do której rozpoznania właściwy jest Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów(art.47946 kpc) (OSNCP nr 1 z 2005r. poz.14). W uzasadnieniach obu orzeczeń sądów powszechnych wskazano, iż właściwą drogą dochodzenia swoich praw przez skarżącą jest droga postępowania administracyjnego przed Prezesem Urzędu Regulacji Energetyki. Sądy powszechne nie uznały natomiast, iż właściwym do rozpoznania sprawy jest sąd administracyjny. Skarżąca winna zatem dochodzić swoich żądań w sposób określony przez sądy powszechne a nie przed sądem administracyjnym. Sąd administracyjny nie jest tutaj właściwy do rozpoznania sprawy. Reasumując sąd uznał, iż Zakład Energetyki Ł. - T. nie jest organem administracji zaś zaskarżone pismo nie jest żadnym z aktów lub czynności wymienionych w art.3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. W związku z czym sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Mając to na uwadze, na podstawie art.58 § 1 pkt.1 ustawy z 30 sierpnia 2002r., sąd odrzucił skargę B. C. A. B.