III SA/Kr 307/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Dorota Dąbek (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2009 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Kuratora Oświaty z dnia 14 stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego skargę oddala wyroku WSA w Krakowie z dnia 16 lipca 2009r. Aktem nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela z dnia [...] 2004r. nr [...] Dyrektor Zespołu Szkół Specjalnych nadał A. R. stopień nauczyciela kontraktowego. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2008r. Nr [...] stwierdził nieważność powyższej decyzji Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych z dnia [...] 2004r. Organ I instancji wyjaśnił, iż z przeprowadzonych ustaleń wynika, że w dniu uzyskania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego, tj. [...] 2004r. A. R. legitymowała się ukończeniem studiów wyższych magisterskich na Akademii Wychowania Fizycznego na kierunku turystyka i rekreacja w zakresie turystyki. A zatem w dniu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego nie posiadała kwalifikacji wymaganych do nauczania w danym typie szkoły. W dniu [...] listopada 2004r. uzyskała świadectwo ukończenia studiów podyplomowych w zakresie pedagogiki specjalnej – edukacja upośledzonych umysłowo, które nie dawało podstaw do prowadzenia zajęć wychowania fizycznego z dziećmi upośledzonymi umysłowo. Organ I instancji podniósł, iż warunkiem nadania nauczycielowi stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego na podstawie art. 9b ust. 1 pkt 2 ustawy Karta Nauczyciela jest między innymi: spełnienie w wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a-3 ustawy Karta Nauczyciela. Biorąc powyższe pod uwagę, Prezydent Miasta uznał, że wydanie przez Dyrektora Szkół Specjalnych decyzji nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego nastąpiło z naruszeniem prawa, a zatem na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) stwierdził jej nieważność. Od powyższej decyzji Prezydenta Miasta A. R. wniosła odwołanie domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu odwołania A. R. wyjaśniła, iż wymagane kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w odpowiednich typach i rodzajach specjalnych przedszkoli i szkół określa rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. z 2002r. nr 155, poz. 1288 ze zm.). Wskazała, iż w treści decyzji organu I instancji znalazł się zapis, iż legitymowanie się ukończeniem studiów wyższych magisterskich na akademii Wychowania Fizycznego na kierunku turystyka i reakreacja w zakresie turystyki, studium Przygotowania Pedagogicznego oraz uzyskanie świadectwa ukończenia studiów podyplomowych w zakresie pedagogiki specjalnej – edukacja upośledzonych umysłowo nie daje jej podstaw do prowadzenia zajęć wychowania fizycznego z dziećmi upośledzonymi umysłowo. Jednak A. R. uważa, że zgodnie z § 3 pkt 3 i § 5 ust. 2 w/w rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu, spełnia ona wymogi przewidziane do nauki przedmiotu wychowania fizycznego. Ponadto wskazała, że jest zatrudniona na stanowisku nauczyciela szkolnictwa specjalnego dla dzieci z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim. A. R. podniosła, iż o wskazaniu konkretnego przepisu decyduje organ, ale musi on zwrócić uwagę na cały przepis, gdyż tak wybiórcze stosowanie prawa wychodziłoby poza ramy swobodnej oceny organu i byłoby niezgodne z przepisami prawa. Stwierdziła, iż w akcie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela na stopień nauczyciela kontraktowego prawidłowo wskazano na posiadanie przez nią odpowiednich kwalifikacji w związku z odpowiednimi przepisami w/w rozporządzenia. Odwołująca się wskazała również, iż Trybunał Konstytucyjny uznał, że § 1 pkt 4 w/w rozporządzenia w zakresie, w jakim powierza kuratorowi oświaty ustalenie, czy dany kierunek (specjalność) studiów jest zbliżony do nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć, jest niezgodny z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003r. nr 118, poz. 1112 ze zm.) oraz z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP i w związku z tym należy uznać, iż uprawnienie takie zostało przekazane Dyrektorowi Szkoły. W związku z powyższym zwróciła się do Dyrektora Szkoły o wskazanie czy posiadała kwalifikacje na zajmowanym stanowisku. Otrzymała zaświadczenie o tym, że ukończone studia wyższe magisterskie na Akademii Wychowania Fizycznego Wydział Wychowania Fizycznego w zakresie: Turystyka i Rekreacja pozwalają uznać jej kwalifikacje za tożsame i zbliżone do wymagań stawianych nauczycielom prowadzącym zajęcia z wychowania fizycznego z dziećmi upośledzonymi umysłowo w stopniu lekkim na poziomie szkoły podstawowej specjalnej, gimnazjum specjalnego oraz gimnazjum powszechnego. Ponieważ programy przewidują gry i zabawy kształtujące koordynację wzrokowo-ruchową oraz stymulują rozwój psychofizyczny dziecka, część wychowania fizycznego obejmuje gry i zabawy, ćwiczenia terenowe, wędrówki piesze itp. wszystkie dyscypliny sportowe objęte: rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lutego 2002r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. nr 51, poz. 458 z późn. zm.) oraz programami nauczania DKW-4014-301/99, DKW 4014-175/00, DKW 4014-290/99. Przygotowanie metodyczne dały jej studia z zakresu pedagogiki (zaświadczenie z dnia 13 czerwca 2001r. o ukończeniu Studium Przygotowania Pedagogicznego nr [...], wydane przez Politechnikę). W związku z tym, zdaniem A. R., należy uznać, iż posiada niezbędne kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela wychowania fizycznego. A. R. stwierdziła również, iż organ I instancji powołuje się na naruszenie prawa wskazując przepis art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, który mówi, iż organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z rażącym naruszeniem prawa. W związku z tym brak podstaw do zastosowania art. 156 Kpa. W dniu 14 stycznia 2009r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 9b ust. 1, art. 9b ust. 4 oraz art. 9b ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006r. nr 97, poz. 674 ze zm.), Kurator Oświaty wydał decyzję Nr [...], którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2008r. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że A. R. była zatrudniona na stanowisku nauczyciela wychowania fizycznego w szkole specjalnej nie posiadając wymaganych kwalifikacji. Zgodnie bowiem z art. 9b ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje. Szczegółowe kwalifikacje wymagane od nauczycieli określone zostały w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 155, poz. 1288, ze zm.). Stosownie do § 5 ust. 2 cyt. rozporządzenia kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela przedmiotu w przedszkolach specjalnych, szkołach specjalnych, specjalnych ośrodkach szkolno – wychowawczych i specjalnych ośrodkach wychowawczych dla dzieci i młodzieży posiada osoba, która ma kwalifikacje wymagane do zajmowania stanowiska nauczyciela w danym typie szkoły lub rodzaju placówki, określone w § 2 - 4 i 10 rozporządzenia, a ponadto ukończyła studia podyplomowe lub kurs kwalifikacyjny w zakresie pedagogiki specjalnej, odpowiedniej do niepełnosprawności uczniów. Natomiast A. R. w dniu [...] 2004r. legitymowała się dyplomem ukończenia studiów magisterskich w zakresie turystyki oraz zaświadczeniem ukończenia studium przygotowania pedagogicznego. W świetle powyższego organ II instancji uznał, iż A. R. nie posiadała kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela wychowania fizycznego w szkole specjalnej, bowiem nie posiadała ukończonych studiów podyplomowych lub kursu kwalifikacyjnego w zakresie pedagogiki specjalnej, odpowiedniej do niepełnosprawności uczniów. Kurator Oświaty stwierdził, iż pełne kwalifikacje do nauczania wychowania fizycznego w szkole specjalnej A. R. uzyskała [...] listopada 2004r., bowiem w tym dniu otrzymała świadectwo ukończenia studiów podyplomowych w zakresie pedagogiki specjalnej – edukacji upośledzonych umysłowo. Kurator Oświaty nadmienił również, że zgodnie z art. 10 ust. 10 ustawy Karta Nauczyciela do nauczycieli zatrudnionych bez wymaganych kwalifikacji nie stosuje się przepisów o awansie zawodowym. W związku z powyższym A. R. nie mogła rozpocząć w dniu 1 września 2003r. stażu na stopień nauczyciela kontraktowego, ponieważ została ustawowo wyłączona z możliwości zastosowania wobec niej przepisów o uzyskiwaniu stopni awansu zawodowego jako osoba nie posiadająca kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela wychowania fizycznego w szkole specjalnej. Zgodnie z art. 9b ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela jednym z warunków nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego jest odbycie stażu. Staż ten może jednak rozpocząć tylko osoba posiadająca kwalifikacje do zajmowania danego stanowiska w szkole. Zgodnie zaś z art. 10 ust. 8 ustawy Karta Nauczyciela z nauczycielem nie posiadającym wymaganych kwalifikacji nie można nawiązać stosunku pracy. Takie zatrudnienie może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach i po uzyskaniu wcześniejszej zgody organu sprawującego nadzór pedagogiczny. Organ II instancji wyjaśnił, iż § 1 pkt 4 rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002r. został zmieniony wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2004r. Wskazany wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw w dniu 31 maja 2004r. (nr 122, poz. 1290), co oznacza, że od tego dnia, kurator oświaty nie może rozstrzygać w zakresie uznawania bądź odmowy uznania kwalifikacji nauczycieli za zbliżone z nauczanym przedmiotem, do czasu dokonania zmian w obecnie obowiązujących przepisach. Obecnie ustalanie kierunku (specjalności) studiów za zbliżony z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć leży w kompetencji dyrektora szkoły zatrudniającego nauczyciela. Brak dokumentu wystawionego przez dyrektora szkoły, że ukończony przez nauczyciela kierunek studiów jest zbliżony z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć nie może przesądzać o nieposiadaniu kwalifikacji do zajmowania danego stanowiska. Rozporządzenie nie określa formy, w jakiej dyrektor szkoły może ustalać "zbliżoność" kierunku studiów. Kurator Oświaty podkreślił jednak, że przepisy prawa oświatowego nie przewidują możliwości ustalania ukończonego kierunku studiów za zbliżony z nauczanym przedmiotem w szkole specjalnej. Kwalifikacje nauczycieli szkół specjalnych reguluje wyczerpująco § 5 w/w rozporządzenia. Reasumując, organ II instancji podniósł, iż A. R. nie spełniała w dniu [...] 2004r. warunków do nadania stopnia awansu zawodowego "nauczyciel kontraktowy" określonych w art. 9b ust. 4 w związku z art. 9b ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006r. nr 97, poz. 674 ze zm.), bowiem nie posiadała kwalifikacji do prowadzenia zajęć z wychowania fizycznego w szkole specjalnej. Decyzja Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych z dnia [...] 2004r. jest zatem nieważna z uwagi na fakt, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Naruszenie powyższe koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej i zasadami sprawiedliwości społecznej. W opinii organu odwoławczego, A. R. poprzez otrzymanie aktu nadania stopnia awansu nauczyciela kontraktowego znalazła się w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych nauczycieli, którzy rozpoczynają staż na wyższy stopień awansu dopiero po uzyskaniu stosownych kwalifikacji. Organ II instancji zauważył ponadto, że A. R. nie została poinformowana o przysługującym jej, zgodnie z art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, prawie wglądu do akt sprawy oraz wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do materiałów zebranych w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności. Organ odwoławczy błąd ten naprawił zapoznając ją z całością dokumentacji sprawy w dniu 6 stycznia 2009r. Pismem z dnia 19 lutego 2009r. A. R. wniosła skargę na decyzję Kuratora Oświaty z dnia 14 stycznia 2009r. domagając się jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2008r. Zaskarżonej decyzji A. R. zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 9b ust. 1 i ust. 4 oraz art. 10 ust. 10 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.), a także § 5 ust. 2 rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 155, poz. 1288, z późn. zm.), poprzez błędne i niezasadne przyjęcie, iż skarżąca nie spełnia warunków w nim określonych i że nie posiada wystarczających kwalifikacji. Ponadto decyzji organu II instancji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (poprzez nie poinformowanie jej przez organ I instancji o prawie wglądu do akt sprawy oraz wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do materiałów zebranych w postępowaniu), art. 107 § 3 Kpa (poprzez nie uwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie, na których oparł się organ II instancji) oraz art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, ponieważ można wzruszyć ostateczną decyzję w przypadku rażącego naruszenia prawa, natomiast w tym przypadku taka okoliczność nie zaistniała. Skarżąca stwierdziła również, iż podtrzymuje w całości swoje twierdzenia i zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Kurator Oświaty podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy skarżąca A. R. spełniała wymagania umożliwiające jej ubieganie się o nadanie stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Z analizy akt wynika, że skarżąca jest zatrudniona w Zespole Szkół Specjalnych na stanowisku nauczyciela szkolnictwa specjalnego dla dzieci z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim. Zgodnie z treścią art. 9b ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.) warunkiem nadania nauczycielowi stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela oraz uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej po przeprowadzonej rozmowie. Aby uzyskać stopień nauczyciela kontraktowego nauczyciel musi posiadać wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyć zakład kształcenia nauczycieli i podjąć pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje, a także spełniać inne szczegółowe kwalifikacje wymienione w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. nr 155, poz. 1288 z późn. zm.). W § 5 ust. 2 tego rozporządzenia stwierdzono, że kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela przedmiotu lub prowadzącego zajęcia w szkołach specjalnych dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim posiada osoba, która ma kwalifikacje wymagane do zajmowania stanowiska nauczyciela w danym typie szkoły lub rodzaju placówki, określone odpowiednio w § 2-4 i 10, a ponadto ukończyła studia podyplomowe lub kurs kwalifikacyjny w zakresie pedagogiki specjalnej, odpowiedniej do niepełnosprawności uczniów. Z treści tego przepisu wynika zatem, że kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkole specjalnej dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim posiada osoba, która legitymuje się dyplomem ukończenia studiów magisterskich na kierunku (lub w specjalności) zgodnym lub zbliżonym z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i posiada przygotowanie pedagogiczne albo studiów magisterskich na kierunku innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć, która ponadto posiada przygotowanie pedagogiczne i ukończyła studia podyplomowe z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć, a ponadto ukończyła studia podyplomowe lub kurs kwalifikacyjny w zakresie pedagogiki specjalnej, odpowiedniej do niepełnosprawności uczniów. Z akt sprawy wynika, że skarżąca ukończyła studia wyższe magisterskie na Akademii Wychowania Fizycznego na kierunku Turystyka i Rekreacja (kserokopia dyplomu z dnia [...] 1999r.). Następnie ukończyła Studium Przygotowania Pedagogicznego na Politechnice (zaświadczenie z dnia [...] 2001r.). W roku 2004 A. R. ukończyła studia podyplomowe w zakresie pedagogiki specjalnej – edukacja upośledzonych umysłowo (kserokopia dyplomu z dnia [...] 2004r.). Z kolei w roku akademickim 2005/2006 skarżąca ukończyła studia podyplomowe w zakresie Wychowania Fizycznego (kserokopia świadectwa z dnia [...] 2006r.). Należy zatem stwierdzić, że skarżąca dopiero w listopadzie 2004r. ukończyła studia podyplomowe w zakresie pedagogiki specjalnej – edukacja upośledzonych umysłowo, a więc w dniu nadania jej przez Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego (czyli [...] 2004r.), nie spełniała wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9b ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela. W swojej skardze A. R. podniosła, że uzyskała od Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych zaświadczenie o tym, że ukończone przez nią studia wyższe magisterskie na Akademii Wychowania Fizycznego pozwalają uznać jej kwalifikacje za tożsame i zbliżone do wymagań stawianych nauczycielom prowadzącym zajęcia z wychowania fizycznego z dziećmi upośledzonymi umysłowo w stopniu lekkim na poziomie szkoły podstawowej specjalnej, gimnazjum specjalnego oraz gimnazjum powszechnego. Należy jednak zauważyć, że Dyrektor Szkoły mógł jedynie stwierdzić, że kierunek ukończonych przez skarżącą studiów jest zbliżony z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć. Nie zwalnia to jednak od zachowania wymogów szczególnych sformułowanych w obowiązujących przepisach, a dotyczących kwalifikacji dodatkowych, jakimi muszą legitymować się osoby zajmujące stanowisko nauczyciela w szkole specjalnej. Należy zatem uznać, że organy obu instancji prawidłowo stwierdziły nieważność decyzji o nadaniu skarżącej stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego przyjmując, że w dniu nadania nie spełniała ona wszystkich warunków do jego nadania. Prawidłowo zakwalifikowano tę wadę decyzji jako wadę istotną powodującą nieważność tej decyzji, i prawidłowo zastosowano dyspozycję art. 156 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Pozostałe natomiast zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przez organ administracyjny art. 10 kpa nie mogą zostać uwzględnione, nie miały one bowiem wpływu na treść zapadłego rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że skarga jest bezzasadna i ją oddalił, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.