II SA/Wa 569/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Andrzej Kołodziej (spr.), Protokolant Emilia Jaktorska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2009 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę. Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r., wydanym na podstawie art. 111 pkt 4 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) i § 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137), zwolnił [...] P. Z. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek nieusprawiedliwionego niezgłoszenia się do wojskowej komisji lekarskiej w określonym terminie i miejscu, z dniem [...] października 2008 r. W odwołaniu od powyższego rozkazu P. Z. podniósł, iż w terminie wskazanym przez dowódcę jednostki wojskowej, kierującego do TWKL w L., przebywał na zwolnieniu lekarskim, co zostało stwierdzone w rozkazie dziennym Dowódcy JW Nr [...], zwalniającym go z wykonywania obowiązków służbowych w terminach, w których musiał stawić się przed komisją. Jako, że stawiennictwo przed komisją jest jego zdaniem podróżą służbową (czyli wykonywaniem obowiązków służbowych), zachodzi sprzeczność polegająca na obowiązku wykonywania czynności, z której został zwolniony. Dodatkowo wskazał, iż wszystkie zwolnienia lekarskie od [...] sierpnia 2007 r. do [...] czerwca 2008 r., zostały przesłane na adres jego macierzystej jednostki wojskowej, a zatem brak jest przesłanki nieusprawiedliwionego niezgłoszenia się do TWKL w L. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r., po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 Kpa uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i ustalił nową datę zwolnienia na dzień [...] marca 2009 r., zaś w pozostałej części utrzymał go w mocy. W uzasadnieniu podał, że z uwagi na przebywanie przez żołnierza na długotrwałych zwolnieniach lekarskich, Dowódca [...] Brygady Saperów skierował go do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej (TWKL) w L., celem ustalenia jego zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, określając termin stawienia się przed komisją na [...] grudnia 2007 r. Zainteresowany nie podjął przesyłki zawierającej skierowanie, nie było też możliwości uznania jej za doręczoną w sposób prawidłowy. Podobna sytuacja miała miejsce ze skierowaniem określającym termin stawiennictwa przed komisją na dzień [...] stycznia 2008 r. Doręczenie skierowania za pośrednictwem Żandarmerii Wojskowej nastąpiło dopiero w dniu [...] lutego 2008 r., a więc już po terminie stawiennictwa. W dalszej części organ wskazał, że kolejne skierowanie określające termin stawienia się przed komisją na dzień [...] marca 2008 r. [...] odebrał [...] marca 2008 r., jednakże w wyznaczonym terminie nie stawił się, co wynika z pisma Przewodniczącego TWKL w L. z dnia [...] czerwca 2008 r. Z tego względu Dowódca [...] Brygady Saperów wystąpił do Dyrektora Departamentu Kadr MON z wnioskiem o zwolnienie P. Z. z zawodowej służby wojskowej. Rozpatrując odwołanie Minister Obrony Narodowej stwierdził, iż zgodnie z art. 111 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek odmowy przyjęcia skierowania do wojskowej komisji lekarskiej lub nieusprawiedliwionego niezgłoszenia się do tej komisji w określonym terminie i miejscu albo niepoddania się badaniom, do których został zobowiązany przez komisję lekarską. Podniósł również, iż bezsporne jest w sprawie, że P. Z. nie zgłosił się do TWKL w L. w dniu [...] marca 2008 r., ani też w żadnym innym terminie. Kwestią sporną była zatem kwestia, czy niezgłoszenie się było usprawiedliwione, czy też nie. W ocenie organu okoliczność, iż ze zwolnienia lekarskiego wystawionego przez lekarza psychiatrę, stwierdzającego niezdolność [...] do pracy od [...] marca 2008 r. do [...] kwietnia 2008 r. wynika, że chory mógł chodzić. Zatem nie było przeciwwskazań by udał się do lekarza, np. na badania kontrolne, co oznacza również możliwość uczestnictwa w czynnościach orzeczniczych przed komisją lekarską. Nadto organ zauważył, że żołnierz podczas przebywania na długotrwałych zwolnieniach lekarskich nie był nigdy kierowany na leczenie szpitalne, ani też nie był tam leczony, a to oznacza, że nie był chory obłożnie. W ocenie organu nie zaistniała żadna przeszkoda wywołana stanem zdrowia zainteresowanego ani inną przyczyną, by zgłosił się do wojskowej komisji lekarskiej w wyznaczonym na dzień [...] marca 2008 r. terminie. [...] został ponadto poinformowany przez organ kierujący o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków, a w szczególności o konsekwencjach niezgłoszenia się przed komisją. Zatem, jak stwierdził organ wojskowy, przedmiotowe niezgłoszenie było nieusprawiedliwione. Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego zwolnienia żołnierza z wykonywania obowiązków służbowych, obejmującego zwolnienie od zgłoszenia się przed komisją lekarską wskazał, iż zgodnie z art. 60b ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zwolnienie żołnierza zawodowego od zajęć służbowych z powodu choroby następuje na podstawie zaświadczenia lekarskiego wystawionego zgodnie z art. 55 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w czasie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 267 ze zm.). Jednakże w przepisie tym jest mowa o zajęciach służbowych, przez co należy rozumieć jedynie wykonywanie zadań na zajmowanym stanowisku służbowym. Natomiast obowiązek zgłoszenia się do wojskowej komisji lekarskiej wynika wprawdzie z rozkazu przełożonego, lecz nie wchodzi on w zakres zajęć służbowych, których dotyczy wymieniony przepis art. 60b. Uzasadniając zaś zmianę daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej Minister Obrony Narodowej podniósł, iż decyzja zwalniająca powinna posiadać przymiot ostateczności, a zatem data ta powinna przypadać po doręczeniu żołnierzowi decyzji organu odwoławczego. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. Z. zarzucił jej naruszenie prawa materialnego i procesowego, tj.: - art. 60b ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przez błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że podróż i poddanie się badaniom przed wojskową komisją lekarską nie stanowią wykonywania zadań służbowych, których niewykonywanie usprawiedliwia się zwolnieniem lekarskim, - art. 111 pkt 4 tej ustawy, przez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy żołnierz usprawiedliwił swoją nieobecność w dniu [...] marca 2008 r., - art. 7 Kpa, poprzez niepodjęcie wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, - art. 11 Kpa, poprzez brak wyjaśnienia zasadności przesłanek stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, - art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej wskutek nienależytego przeprowadzenia postępowania dowodowego, w tym w szczególności braku wyjaśnienia wpływu choroby ([...]) na możliwość zgłoszenia się przez żołnierza do komisji, niezażądanie informacji od lekarza prowadzącego leczenie żołnierza, czy mógł stawić się w wyznaczonym dniu przed komisją, braku uwzględnienia specyfiki [...] jako choroby oraz wydanie orzeczenia jedynie na podstawie zaświadczenia lekarskiego, z którego wynikało, że zainteresowany mógł chodzić przebywając na zwolnieniu, podczas gdy ta okoliczność nie przesądza o nieusprawiedliwionym niezgłoszeniu się przed komisją, m.in. z uwagi na odległość 300 km pomiędzy jego miejscem zamieszkania a L. Powołując się na ww. zarzuty wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego go rozkazu Dyrektora Departamentu Kadr MON nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. i umorzenie postępowania przed organem I instancji, ewentualnie o uchylenie obydwu decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rozwinął przedstawione zarzuty ze szczególnym podkreśleniem specyfiki choroby [...]. Wskazał przede wszystkim na [...], które to objawy uniemożliwiły mu podróż. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana pod tym względem nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnotechniczną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 111 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.), który stanowi, że żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek odmowy przyjęcia skierowania do wojskowej komisji lekarskiej lub nieusprawiedliwionego niezgłoszenia się do tej komisji w określonym terminie i miejscu albo niepoddania się badaniom, do których został zobowiązany przez komisję lekarską. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, iż P. Z. przebywał na długotrwałych zwolnieniach lekarskich (w 2007 r. – 310 dni) i w związku z tym Dowódca [...] Brygady Saperów, w której żołnierz pełnił służbę, skierował go do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L. (zwanej dalej TWKL), celem ustalenia jego zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Nie budzi również wątpliwości okoliczność, iż w dniu [...] marca 2008 r. zostało w sposób prawidłowy doręczone skarżącemu skierowanie do TWKL w L., z terminem zgłoszenia wyznaczonym na dzień [...] marca 2008 r., zaś skarżący we wskazanym dniu i miejscu nie zgłosił się, nie zgłosił się również w innym terminie po tej dacie. Sporna pozostaje natomiast kwestia, czy przedmiotowe niezgłoszenie było usprawiedliwione czy też nieusprawiedliwione. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko organu, że niezgłoszenie się żołnierza do TWKL w L. było nieusprawiedliwione. Nie można bowiem usprawiedliwiać niezgłoszenia się samym faktem przebywania przez niego na zwolnieniu lekarskim od [...] marca 2008 r. do [...] kwietnia 2008 r., a więc w okresie obejmującym dzień [...] marca 2008 r. Regułą jest przecież, że do wojskowej komisji lekarskiej w celu ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej nie kieruje się żołnierzy zdrowych, lecz takich, których przebywanie na długotrwałych zwolnieniach lekarskich wymaga zbadania pod kątem ich przydatności do służby. Przebywanie na zwolnieniu lekarskim nie wyklucza bowiem samo przez się możliwości uczestnictwa w czynnościach przed komisją lekarską. Należy ponadto zwrócić uwagę na fakt, iż ustawodawca w powołanym przepisie nie posługuje się wyrażeniem "niestawienia się" do komisji, lecz sformułowaniem "niezgłoszenia się" do komisji. Zasadnym jest zatem przyjęcie, że w przypadku niemożliwości zgłoszenia się w wyznaczonym dniu z uwagi na stan zdrowia, usprawiedliwieniem będzie poinformowanie komisji o tym fakcie dostępnymi powszechnie środkami łączności takimi jak telefon, faks, czy też email. Skarżący natomiast nie uczynił nic, by o zamiarze niezgłoszenia się poinformować komisję przed wyznaczonym terminem, bądź usprawiedliwić swoją nieobecność po tym dniu. Błędne jest zatem rozumowanie skarżącego, iż skoro zwolnienia lekarskie na bieżąco przesyłał do swojej "macierzystej jednostki wojskowej", to automatycznie jego niezgłoszenie się do komisji jest usprawiedliwione chorobą. Próba usprawiedliwienia niezgłoszenia się do komisji lekarskiej została podjęta przez skarżącego dopiero po doręczeniu wydanego przez Dyrektora Departamentu Kadr MON rozkazu personalnego o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej. Całkowicie niezasadne jest również przekonanie skarżącego, że sam fakt zwolnienia żołnierza od zajęć służbowych z powodu choroby na podstawie zaświadczenia lekarskiego, wystawionego zgodnie z art. 55 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 267 ze zm.), przewidziany w przepisie art. 60b ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, usprawiedliwia niezgłoszenie się do wojskowej komisji lekarskiej. Sąd podziela w tym przedmiocie pogląd organu, iż w przepisie tym mowa jest o zajęciach służbowych, przez co rozumieć należy wykonywanie zadań na zajmowanym stanowisku służbowym. Natomiast obowiązek zgłoszenia się do wojskowej komisji lekarskiej, wynikający wprawdzie z rozkazu przełożonego, nie wchodzi niewątpliwie w zakres zajęć służbowych, których dotyczy art. 60b powołanej ustawy. Przyjęcie jako prawidłowego toku rozumowania skarżącego prowadziłoby wprost do sytuacji, w której w praktyce niemożliwa byłaby ocena przez wojskową komisję lekarską przydatności żołnierza przebywającego na długotrwałych zwolnieniach lekarskich do zawodowej służby wojskowej. W tym kontekście jako chybiony jawi się zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez nienależyte przeprowadzenie postępowania dowodowego, gdyż okoliczność, czy choroba skarżącego miała wpływ na możliwość zgłoszenia się do wojskowej komisji lekarskiej, nie ma w sprawie decydującego znaczenia. Kluczowe jest bowiem stwierdzenie, iż skarżący nie usprawiedliwił swojego niezgłoszenia się podnoszonym w skardze nasileniem objawów choroby [...]. Wbrew zatem zarzutowi skarżącego, zasadne było zastosowanie przepisu art. 111 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, obligującego organ wojskowy do zwolnienia P. Z. z zawodowej służby wojskowej. Prawidłowo również organ odwoławczy dokonał w zaskarżonej decyzji zmiany daty, by decyzja zwalniająca mogła posiąść przymiot ostateczności. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.