II OZ 865/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski, , , po rozpoznaniu w dniu 13 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. i J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 422/09 o odmowie G. K. i J. K. dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi P. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do sporządzenia przeglądu ekologicznego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 422/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił G. K. i J. K. dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi P. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do sporządzenia przeglądu ekologicznego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Sąd pierwszej instancji wskazał, iż P. Ł. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z [...] stycznia 2009 r. G. i J. K. w piśmie z 15 czerwca 2009 r. wnieśli o dopuszczenie do udziału w sprawie toczącej się na skutek wniesienia powyższej skargi w charakterze uczestnika postępowania. W uzasadnieniu wniosku podali, iż wiedzę o toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym powzięli z wydanego w sprawie nr [...] i doręczonego im postanowienia Prezydenta Miasta Siedlec z [...] czerwca 2009 r. o zawieszeniu postępowania toczącego się przed tym organem, a zmierzającego do ustalenia stopnia uciążliwości powstającej w związku z wykonywaniem napraw, myciem, tankowaniem, parkowaniem i garażowaniem autobusów oraz busów na terenie nieruchomości przy ul [...][...] w Siedlcach, stanowiącej własność P. Ł. Wnioskodawcy podnieśli, iż w poprzednio prowadzonym przez Prezydenta Miasta Siedlec postępowaniu dotyczącym obowiązku sporządzenia przez skarżącego przeglądu ekologicznego brali udział. Wskazali także na fakt bezpośredniego sąsiedztwa z posesją skarżącego, skutkiem czego jest oddziaływanie negatywnych czynników w postaci emisji spalin, "smrodu" i hałasu emitowanych z działki skarżącego na ich działkę. Powołując się na art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), wnioskodawcy stwierdzili iż powinni uczestniczyć także w tym postępowaniu, zarówno przed organami administracji (znak spraw: [...],[...]), jak i przed Sądem Administracyjnym, bowiem wykonanie przeglądu ekologicznego ma wpływ na wynik obecnie zawieszonego postępowania. Uzasadniając odmowę dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał na art. 33 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z którym uczestnikiem postępowania może stać się podmiot któremu przysługiwała legitymacja materialnoprawna w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem zaskarżonego aktu, ale który w tym postępowaniu nie brał udziału, gdyż tylko wtedy wynik postępowania sądowoadministracyjnego może dotyczyć jego interesu prawnego. Dalej Sąd pierwszej instancji podniósł, iż dla uzyskania statusu uczestnika nie wystarczy tylko zgłoszenie zamiaru uczestniczenia w postępowaniu na prawach strony, ale i konicznie jest wykazanie przesłanek, od których spełnienia uzależnione jest wydanie postanowienia o dopuszczeniu do udziału w sprawie. Dalej, Sąd wskazał, iż wnioskodawca musi wykazać istnienie związku między chronionym przez przepisy prawa materialnego powszechnie obowiązującego interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Rozpatrując zagadnienie legitymacji materialnoprawnej w postępowaniu dotyczącym opracowania przeglądu ekologicznego, Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż prawo uczestniczenia na prawach strony ma podmiot posiadający interes prawny w rozumieniu art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego, a w sprawach opracowania przeglądu ekologicznego interesem takim legitymuje się tylko podmiot korzystający ze środowiska, a wszystkie pozostałe podmioty posiadają tylko interes faktyczny, gdyż ich interes prawny będzie chroniony dopiero w postępowaniach toczących się na podstawie wniosków wypływających z przeglądu ekologicznego. Dlatego też, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż wnioskodawcy nie mają interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym i nie przysługuje im legitymacja materialnoprawna pozwalająca na uznanie, że wynik przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego może dotyczyć ich interesu prawnego. Sąd pierwszej instancji podniósł, iż fakt bycia stroną postępowania w którym wydano postanowienie o zawieszeniu, jak również bezpośrednie sąsiedztwo z posesją skarżącego, skutkujące oddziaływaniem na ich działkę negatywnych czynników w postaci emisji spalin, "smrodu" i hałasu emitowanych z działki skarżącego na ich działkę nie wystarcza do uznania G. i J. K. za uczestników postępowania, tak jak uczestnictwo w poprzednio prowadzonym przez Prezydenta Miasta Siedlec postępowaniu w przedmiocie nałożenia na skarżącego obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego nie przesądza o interesie prawnym wnioskodawców w znaczeniu wyżej opisanym. Pismem z 7 sierpnia 2009 r., G. i J. K. wnieśli zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2009 r. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podnieśli, iż źródłem interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym może być nie tylko norma prawa administracyjnego, ale również prawo cywilne a w szczególności prawa rzeczowe (tak za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lipca 1998 r., sygn. akt IV SA 1306/96). Jednostka występująca jako podmiot praw rzeczowych jest stroną w rozumieniu art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego. Ponieważ skarżący są właścicielami posesji bezpośrednio sąsiadującej z posesją P. Ł. i na ich nieruchomość oddziałują negatywnie wskazywane wcześniej czynniki, to bezwzględne prawo własności określone w art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.), które przysługuje skarżącym jest naruszane. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Należy przychylić się do poglądu, zgodnie z którym norma będąca podstawą interesu prawnego może należeć "do każdej gałęzi prawa - nie tylko do prawa administracyjnego". Powinna to być norma dająca się indywidualnie określić i wyodrębnić spośród innych norm - norma, której treść można do końca ustalić" (tak J. Zimmerman w glosie aprobującej do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt IV SA 846/95, OSP 1997/4/83). W niniejszej sprawie, w zażaleniu na zaskarżone postanowienie powołano się na art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.), zgodnie z którym, w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Skarżący wskazywali, że sposób wykonywania działalności przez właściciela nieruchomości sąsiedniej negatywnie oddziałuje na ich nieruchomość. Należy wskazać, że Sąd pierwszej instancji, odmawiając dopuszczenia do udziału w sprawie, nie wziął pod uwagę norm prawa cywilnego, które mogą być podstawą uznania, że skarżący posiadają interes prawny i powinni być dopuszczeni jako uczestnicy postępowania toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym ze skargi P. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia [...] stycznia 2009 r. W doktrynie dopuszcza się, iż właściciel nieruchomości sąsiadującej może mieć interes prawny w postępowaniu (J. Borkowski [w:] A. Adamiak, B. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2008, art. 28, numer brzegowy 11). Ze względu na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).