II OSK 1683/09

Dnia 28 października 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wiesław Kisiel po rozpoznaniu w dniu 28 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 lipca 2009 r., IV SA/Po 397/09, o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 17 lipca 2009 r., IV SA/Po 397/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę K. S. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I. instancji podniósł, że z art.1 ust.2 oraz art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) jednoznacznie wynika, iż zameldowanie jak i wymeldowanie ma charakter wyłącznie ewidencyjny. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz. U. z 2002 r. nr 78, poz. 716) stwierdził, iż ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. W ocenie Sądu I. instancji stroną postępowania o wymeldowanie w rozumieniu art.28 K.p.a. tj. podmiotem mającym w tej sprawie interes prawny, jest wyłącznie osoba, co do wymeldowania której z danego lokalu toczy się postępowanie zakończone decyzją. Inne osoby, a więc takie, którym przysługują np. prawa do lokalu, ze względu na brak interesu prawnego nie mogą być uznawane za strony postępowania o wymeldowanie. Postępowanie w sprawie wymeldowania (usunięcia z ewidencji) jest postępowaniem administracyjnym prowadzonym według reguł prawa administracyjnego jako prawa publicznego i ma jedynie na celu doprowadzenie stanu ewidencji ludności do zgodności ze stanem faktycznym, co niewątpliwie leży w interesie Państwa, a nie osób pozostających poza sferą organizacji organów państwowych (osób trzecich), do których należy zaliczyć właściciela lokalu. Właściciel dla ochrony swoich prywatnych interesów prawnych ma drogę postępowania cywilnego, która służy do doprowadzenia do usunięcia określonej osoby z lokalu (eksmisji), ta jednak okoliczność nie może być wykorzystywana do powoływania się na istnienie interesu prawnego właściciela w sprawie o wymeldowanie, w której załatwieniu ma on wyłącznie interes faktyczny. Nie powinien więc być traktowany jako podmiot wnioskujący o wszczęcie postępowania administracyjnego (strona), a jedynie jako inicjujący postępowanie właściwego organu, które toczyć się powinno z urzędu, a nie na wniosek. W skardze kasacyjnej K. S. wniosła o uchylenie w całości postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 lipca 2009 r. i przekazanie sprawy Sądowi I. instancji do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art.50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.), w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w związku z niewłaściwym zastosowaniem przepisów art.9 ust.2a i art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd błędnie identyfikuje faktyczny charakter jaki ma zameldowanie z interesem strony w tym, aby wymeldować z pobytu stałego osoby zameldowane w jego lokalu, które spełniły przesłanki wymagane przez ustawę tj., opuściły lokal lecz nie dopełniły obowiązku meldunkowego. Skoro osoby, które trwale opuściły lokal, nie dopełniły obowiązku meldunkowego to właściciel lokalu ma interes prawny w tym, aby skutecznie prowadzić postępowania w przedmiocie wymeldowania takich osób z jego lokalu. Sąd mylnie utożsamia interes prawny w postępowaniu przed sądami administracyjnymi z interesem prawnym w rozumieniu art.28 K.p.a. Interes prawny do wniesienia skargi do sądu administracyjnego mają podmioty, które domagają się sądowej kontroli legalności aktu lub czynności organu administracji publicznej z uwagi na wynikające z przepisu prawa materialnego roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z obowiązku, co nie jest tożsame z pojęciem strony, które jest związane z załatwieniem sprawy w postępowaniu administracyjnym. W sprawie o wymeldowanie interes prawny właściciela do dochodzenia wymeldowania osób ze swojego lokalu powinien wynikać z ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - art.9 ust.2a oraz art.15 ust.2. W postępowaniu administracyjnym właściciel powinien potwierdzić bądź nie fakt przebywania danej osoby w lokalu, i wówczas na tej podstawie organ winien podjąć decyzję o wymeldowaniu takich osób z urzędu. W przypadku gdy organ nie wyda decyzji o wymeldowaniu takich osób ponieważ nie weźmie pod uwagę tego, że właściciel zaprzeczył, że określone osoby przebywają w lokalu, tylko oprze swoją decyzję na twierdzeniach osób, które nie dopełniły obowiązku meldunkowego, to tylko właściciel ma interes prawny w tym, by zaskarżyć taką decyzję do sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Z art.50 P.p.s.a. wynika, że postępowanie przed sądem administracyjnym może być uruchomione wyłącznie w wyniku skutecznego wniesienia odpowiedniego środka prawnego przez podmiot mający w sprawie interes prawny. Prawidłowo w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I. instancji wskazał, że zameldowanie ma charakter rejestrowy (ewidencyjny). Dotyczy to również wymeldowania, które w niniejszej sprawie stanowi rozstrzygnięcie właściwego organu dokonane w drodze decyzji administracyjnej, w odróżnieniu od zameldowania, następującego w formie czynności materialno-technicznej. Podmiotem mającym w sprawie zakończonej taką decyzją interes prawny, czyli stroną w rozumieniu art.28 kpa, jest osoba, co do wymeldowania której z danego lokalu toczy się postępowanie zakończone decyzją. Za bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd I. instancji art.50 P.p.s.a.. Wnosząca skargę kasacyjną nie wykazała się interesem prawnym, ponieważ sprawa nie dotyczy wymeldowania skarżącej z przedmiotowego lokalu, lecz innej osoby. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia