I OW 60/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Kacprzak, Sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędzia WSA del. do NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz (spr.), Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Wrocławia o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Wrocławia a Prezydentem Miasta Opole w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie skierowania K. C. do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Opole jako organ właściwy do rozpoznania sprawy. Prezydent Wrocławia, reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu, wnioskiem z dnia 5 marca 2009 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między nim a Prezydentem Miasta Opola w sprawie skierowania K. C. do domu pomocy społecznej. Powołując się na art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w skrócie p.p.s.a. wnioskodawca wnosił o wskazanie Prezydenta Miasta Opole, jako organu właściwego do skierowania K. C. do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu stwierdził, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. - wydanym w trybie art. 65 § 1 i 2 k.p.a. - Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Opolu uznał, że nie jest właściwy w przedmiotowej sprawie i przekazał ją do rozstrzygnięcia Dyrektorowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu. Zdaniem organu przekazującego opiekun prawny K. C. – syn A. C. - pomimo stałego zameldowania w Opolu - od [...] stycznia 2009 r. jest zameldowany na pobyt czasowy we Wrocławiu. Z kolei w ocenie Prezydenta Wrocławia organ wydający w/w postanowienie z dnia [...] lutego 2009 r. nie wyjaśnił ani nie zbadał dokładnie sytuacji prawnej opiekuna prawnego oraz stanu faktycznego sprawy. Prezydent stwierdził, że A. C. nie przebywa we Wrocławiu, ani nie ma zamiaru się tam przeprowadzić. Wymieniony stwierdził, że pracuje i przebywa w Opolu i z tym miastem wiąże swoją najbliższą przyszłość. Wnioskujący organ podkreślił, że zgodnie z art. 27 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna prawnego, natomiast w myśl art. 25 k.c. miejscem zamieszkania jest miejsce, w którym osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. A. C., pomimo zameldowania na pobyt czasowy, nie przebywa we Wrocławiu ale w Opolu. Ponadto Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Opolu prowadził już sprawę dotyczącą skierowania i umieszczenia K. C. w domu pomocy społecznej. Pomimo postanowienia Sądu Rejonowego w Opolu z dnia [...] maja 2007 r., zezwalającego na umieszczenie wymienionego w domu pomocy społecznej bez wymaganej zgody, Dyrektor Ośrodka w Opolu umorzył postępowanie. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Opola, reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Opolu, wniósł o wskazanie Prezydenta Wrocławia, jako właściwego do skierowania K. C. do domu pomocy społecznej. Podkreślił, że w trakcie wywiadu środowiskowego w dniu [...] lutego 2009 r. A. C. oświadczył, że jest zameldowany we Wrocławiu na pobyt czasowy do dnia [...] stycznia 2009 r. Kilka dni później potwierdził te twierdzenia, w rozmowie telefonicznej. Uwzględniając treść art. 25 i 27 k.c. należało zatem uznać, że zamieszkuje we Wrocławiu. Organ wyjaśnił, że K. C. osobiście zwrócił się do MOPR w Opolu w dniu [...] grudnia 2006 r., a organ wydał decyzje przyznające jemu usługi opiekuńcze od dnia [...] grudnia 2006 r. do [...] grudnia 2006 r. i od [...] stycznia 2007 r. do [...] grudnia 2007 r. W styczniu 2007 r. A. C. poinformował, że jest w trakcie przeprowadzania procedury ubezwłasnowolnienia ojca i wniósł o umieszczenie go w domu pomocy społecznej bez jego zgody. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie wystąpił do sądu powszechnego o umieszczenie K. C. w domu pomocy społecznej bez jego zgody. Postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. Sąd Rejonowy w Opolu pozwolił na umieszczenie K. C. w domu pomocy społecznej bez jego zgody. W dniu [...] kwietnia 2007 r. została zawarta umowa cywilnoprawna pomiędzy Domem Opieki Społecznej w Opolu a K. C. i jego synem A. dotycząca opieki nad K. C. W maju pracownik socjalny dwukrotnie spotkał się z A. C., który złożył oświadczenia, że od marca 2009 r. mieszka i pracuje w Opolu i po zakończeniu budowy domu w miejscowości G. (powiat wrocławski), ma zamiar się tam przeprowadzić na stałe. Przypuszczalnie nastąpi to w ciągu 2 lat. Stara się o skierowanie ojca do Domu Pomocy Społecznej w O. ze względu na niewielką odległości od G., co umożliwi mu częstszy kontakt z ojcem. Z powyższych ustaleń wynika, że opiekun K. C. zamieszkuje w Opolu jednak pobyt ten nie jest związany z zamiarem stałego pobytu w Opolu. Po zakończeniu budowy domu przeprowadzi się do G. W konsekwencji należy uznać, że w chwili wydania postanowienia z dnia [...] lutego 2009 r. właściwą miejscowo gminą w sprawie wniosku o skierowanie K. C. do domu pomocy społecznej był Wrocław. Było to także zgodne z oświadczeniami A. C. – opiekuna prawnego ojca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Spór pomiędzy Prezydentem Wrocławia a Prezydentem Miasta Opola, dotyczący umieszczenia K. C. w domu pomocy społecznej, jest sporem o właściwość miejscową organu, ponieważ kompetencja w tej sprawie należy do gminy, co wynika z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zasady ustalania właściwości miejscowej gminy określa art. 101 cytowanej ustawy, stanowiąc w ust. 1, że generalnie właściwość tą ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 59 ust. 1 decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Z obu wskazanych przepisów wynika, iż właściwą miejscowo do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej jest gmina miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o to skierowanie w dacie kierowania tej osoby do domu pomocy. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsca zamieszkania" i w tej mierze należy odwołać się do przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego. Przepis art. 25 k.c. przez miejsce zamieszkania osoby fizycznej rozumie miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd co do tego, że miejscem stałego pobytu jest to, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres zameldowania. W taki sposób ustala się miejsce zamieszkania osoby fizycznej mającej pełną zdolność do czynności prawnych. Natomiast, jeżeli chodzi o osoby ograniczone w zdolności do czynności prawnych lub jej nie posiadające, to Kodeks cywilny wskazuje inne miejsce zamieszkania. Mianowicie z art. 27 k.c. wynika, że miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. W niniejszej sprawie skierowany do domu pomocy społecznej ma być K. C., który jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie i w związku z tym w jego imieniu działa opiekun prawny – syn A. C. To on wystąpił z wnioskiem o skierowanie do domu pomocy społecznej. Wobec tego wniosek powinien być załatwiony przez gminę właściwą ze względu na miejsce zamieszkania opiekuna prawnego w dniu kierowania osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie. Jak wynika z akt nadesłanych przez organy pozostające w sporze opiekun prawny K. C. – A. C. mieszka w Opolu, gdzie pracuje i jest zameldowany na pobyt stały. Wobec tego należy uznać, że Opole stanowi ośrodek, w którym koncentrują się jego czynności życiowe. Nie zmienia tej oceny podnoszona przez Prezydenta Miasta Opole okoliczność, iż A. C. buduje dom w miejscowości G. (powiat wrocławski), gdzie po zakończeniu budowy ma zamiar się przeprowadzić. Zamiar ten nie oznacza jednakże, że w chwili obecnej miejscem zamieszkania A. C. nie jest Opole. W tym mieście bowiem koncentrują się czynności życiowe A. C. Wobec powyższego na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. należało wskazać Prezydenta Miasta Opole, jako organ właściwy do rozpoznania wniosku A. C. o skierowanie K. C. do domu pomocy społecznej.