I SA/Sz 348/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Protokolant Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 lipca 2009 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A.W. kwotę [...] złotych tytułem poniesionych kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] , wydaną z powołaniem się m.in. na przepisy art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 i art. 3 ust. 1 oraz 6 ust. 7 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U z 2006 r., Nr 121, poz. 844 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy I. z [...] r. ustalającej A. W. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2009 na kwotę [...] zł należnego od nieruchomości położonej w I. przy ul. [...]. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że przedmiotem opodatkowania jest nieruchomość składająca się z działki gruntowej o numerze ewidencyjnym [...], powierzchni użytkowej 0,0450 ha i symbolu użytku [...], zabudowanej budynkiem letniskowym o powierzchni 54,00 m², oraz gruntów rolnych o powierzchni 5,9600 ha oznaczonych w ewidencji pod numerem działki [...] położonych w gminie I., obręb S. Ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego dokonano na podstawie złożonej przez podatniczkę informacji w sprawie podatku od nieruchomości (IN-1), ewidencji gruntów i budynków. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji A. W. potwierdziła, że zgodnie z potwierdzeniem przyjęcia obiektu do użytkowania przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. na działce o nr ewidencyjnym [...] położonej w I. przy ul. [...] wybudowano domek letniskowy. Jednocześnie jednak strona zwróciła uwagę na mieszkalny charakter wybudowanego domku, co potwierdza wyposażenie domku w wodę, kanalizację, prąd oraz centralne ogrzewanie. Nadto, zdaniem odwołującej, dom choć służy jako letniskowy, zalicza się do budynków mieszkalnych, ponieważ spełnia główne kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właścicieli i ich bliskich przez cały rok, a nie tylko sezonowo. Następnie, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z przepisem, art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obowiązującym od dnia 01.01.2003 r., budynkiem jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Z kolei, pojęcie budynku mieszkalnego zostało zdefiniowane w § 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 69). W myśl tego przepisu prawa, budynek mieszkalny jest to budynek przeznaczony na mieszkania, mający postać: a) budynku wielorodzinnego, zawierającego 2 lub więcej mieszkań; b) budynku jednorodzinnego; c) budynku mieszkalnego w zabudowie zagrodowej. Zgodnie zaś z § 3 pkt 7 tego rozporządzenia istnieją również budynki rekreacji indywidualnej, czyli budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku rodzinnego. Z tego też względu, w ocenie SKO, przyjąć, zatem należy, że pojęcia "budynek mieszkalny" i "budynek rekreacji indywidualnej" nie są pojęciami tożsamymi, zaś organy podatkowe powinny uwzględniać pojęcia zdefiniowane w prawie budowlanym. W dalszym ciągu uzasadnienia swojej decyzji organ odwoławczy wskazał też, że w myśl art. 21 ustawy z dnia 17.05.1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystki publicznej i gospodarki nieruchomościami stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja gruntów i budynków prowadzona jest na podstawie rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454). W myśl § 1 tego rozporządzenia, ewidencja obejmuje dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów i budynków oraz lokali, a także dane dotyczące właścicieli nieruchomości. Prawa podmiotów do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie: wpisów dokonanych w księgach wieczystych; prawomocnych orzeczeń sądowych; umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali; ostatecznych decyzji administracyjnych. O wykazaniu tych podmiotów w ewidencji orzeka starosta w drodze decyzji. Do zadań starosty związanych gruntów prowadzeniem ewidencji należy m.in. utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji wyłącznie z urzędu lub na wniosek właścicieli, użytkowników wieczystych gruntów, trwałych zarządców). Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające m.in. z prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych. W związku z powyższym, jak podkreślił następnie organ odwoławczy, jeżeli dany obiekt budowlany figuruje w ewidencji budynków, to określony w tej ewidencji rodzaj danego obiektu jest wiążący dla organu podatkowego przy ustalaniu wymiaru podatku od nieruchomości, zaś organ podatkowy nie jest uprawniony do występowania z wnioskiem o zmianę danych zawartych w ewidencji. Skoro zatem, ze znajdującej się w aktach sprawy ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę Powiatu S wynika, że małżeństwo A. i J. W. są właścicielami zabudowanej działki gruntowej o numerze geodezyjnym [...] i powierzchni 450 m położonej w I. przy ul. [...], oznaczonej symbolem użytku [...] ( § 68 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków- inne tereny zabudowane). Z kolei funkcja budynku o powierzchni użytkowej 54 m2 położonego na tej działce oznaczona jest jako inne niemieszkalne (§ 65 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia), w znajdującym się w aktach sprawy dokumencie o nazwie "Potwierdzenie przyjęcia obiektu do użytkowania" z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor, Nadzoru Budowlanego w S. stwierdził, że budynek letniskowy położony w I. przy ul. [...] nadaje się do użytkowania, a także podatnicy w złożonej informacji w sprawie podatku od nieruchomości na rok 2007 sporządzonej na druku IN-1 wskazali, że sporny budynek jest domkiem letniskowym, za zasadne, w ocenie Kolegium, uznać należy stanowisko organu podatkowego pierwszej instancji, zgodnie, z którym dokonano wymiaru podatku od nieruchomości dla domku letniskowego według stawek jak dla budynków pozostałych. Nie zgadzając się z takim stanowiskiem, A. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 01.07.2002 r. o sygn. akt FOK 3/02 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19.02.2008 r. o sygn. akt II FSK 1726/06, podniosła, że nie posiada innego mieszkania lub domu, który zaspokajałby jej podstawowe potrzeby mieszkaniowe, a zatem sporny domek letniskowy powinien zostać opodatkowany preferencyjną stawką podatkową. Wprawdzie skarżąca i jej mąż pracują w Sz., w związku z czym w Sz. przebywają w tygodniu, to jednak ich "centrum życiowym" jest dom w I. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje: Skargę uznać należało za uzasadnioną, zaskarżona decyzja wydana bowiem została z naruszeniem przepisów prawa w stopniu nie pozwalającym na jej pozostawienie w obrocie prawnym. W związku z występującym w rozpatrywanej sprawie sporem o prawidłowość dokonanej przez organ podatkowy pierwszej instancji kwalifikacji przedmiotu opodatkowania (budynku), niewątpliwie posadowionego na terenie nie przeznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę mieszkaniową i wybudowanego jako budynek rekreacyjny, zauważyć na wstępie należy, iż poddając opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości takie przedmioty, jak budynki lub ich części, ustawa z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach (Dz. U. z 2006 r., Nr 121, poz. 844 ze zm.) stawki tego podatku różnicuje ze względu na sposób ich wykorzystania lub ze względu na ich związanie z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zawierając w katalogu stawek tego podatku odrębną stawkę dla budynków lub ich części mieszkalnych (art. 5 ust. 1 pkt 2 lita. "a") ustawa ta nie określa jednak, co należy rozumieć pod pojęciem "budynku mieszkalnego", jakkolwiek definiuje na swój użytek pojęcie samego "budynku", wskazując w art. 1a ust. 1 pkt 1, że jest nim obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Wykładnia przepisów art. 1a ust. 1 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. "a" ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wskazuje, że zakres odesłania do przepisów ustawy - Prawo budowlane pozwala tylko na określenie, czy dany obiekt jest budynkiem, natomiast jego charakter (np. mieszkalny) powinien zostać określony w postępowaniu podatkowym w oparciu o wszystkie dopuszczalne prawnie dowody (por.: tak w wyroku NSA z 17.02.2009 r., II FSK 884/08 - publ. w internecie). W orzecznictwie sądowo-administracyjnym dominującym jest zapatrywanie, iż kryterium decydującym o zaliczeniu określonego budynku do kategorii budynków, o których mowa jest w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w jego brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r., jest kryterium zaspokajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych człowieka. Jak to już wskazano w uchwale Składu Pięciu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22.04.2002 r., FPK 17/01, o zaliczeniu budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych, w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 (obecnie art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. "a") ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, decyduje kryterium zaspokajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich, a nie wyłącz-nie jego potrzeb rekreacyjnych, wypoczynkowych czy związanych z lokatą kapitału. Jak to podkreślono w uzasadnieniu tej uchwały, za słusznością takiego stanowiska przemawiają wnioski wypływające z wykładni celowościowej art. 5 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, która wskazuje, że podatek od nieruchomości jest podatkiem typu majątkowego wymagającym uwzględnienia sposobu wykorzystania majątku, skoro ustawodawca z przyczyn społecznych i gospodarczych niektóre kategorie nieruchomości (np. budynki lub ich części) opodatkował różnymi stawkami, najniższą z nich przewidując dla budynków lub ich części mieszkalnych ze względu na to, że zaspokajają one podstawowe potrzeby życiowe człowieka, jakimi są potrzeby w zakresie zamieszkiwania. Taka linia orzecznicza sądów administracyjnych respektowana jest też aktualnie pomimo dokonanej w międzyczasie częściowej nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (tak np. w wyroku NSA oznaczonych sygn. akt II FSK 1726/06 - publ. w internecie). Na gruncie rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż dokonując kwalifikacji przedmiotu opodatkowania w postaci budynku rekreacyjnego całorocznego pobytu do kategorii budynków innych niż budynki mieszkalne, organy podatkowe ustalenia swoje oparły wyłącznie na dokumentacji, dotyczącej ww. obiektu, tj. np. potwierdzeniu przyjęcia obiektu do użytkowania, pomijając całkowicie, jako nie mającą ich zdaniem żadnego znaczenia, okoliczność zaspokajania przez podatników w tymże budynku ich potrzeb mieszkaniowych. Tak więc, skoro w rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy zaakceptował ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji co do rekreacyjnego wyłącznie charakteru spornego budynku, przy jednoczesnym braku dokonania jakichkolwiek ustaleń co do rzeczywistego sposobu korzystania z tego budynku i ewentualnego zaspokajania przezeń mieszkaniowych potrzeb skarżących podatników, to tego rodzaju ustalenia uznać należy za następstwo braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zebrania oraz w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co w konsekwencji nakazuje też uznać, iż zaskarżona decyzja ostateczna wydana została z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. W tych warunkach, stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzec należało o uchyleniu zaskarżonej decyzji ostatecznej ze wskazaniem konieczności dokonania w dalszym postępowaniu podatkowym ustaleń co do tego, czy będący przedmiotem opodatkowania budynek faktycznie służy podatniczce i jej rodzinie do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, czy tylko potrzeb rekreacyjnych, wypoczynkowych lub stanowi dla nich formę lokaty kapitału, przy jednoczesnym uwzględnieniu, iż w aktualnych warunkach społecznych i gospodarczych zaspokajaniu tych potrzeb służyć może więcej niż jeden budynek mieszkalny lub jego część (lokal).