III SA/Łd 172/08

Dnia 22 grudnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant Referendarz Sądowy Robert Adamczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2008 roku sprawy ze skargi E. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. z dnia [...], Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. decyzją z dnia [...], Nr [..] (znak: [...]), po rozpatrzeniu odwołania E. M., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. z dnia [...], Nr [...] (znak: [...]) o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ I instancji nie stwierdził choroby zawodowej – zatrucia ostrego lub przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancji chemiczne. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 104 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j. Dz. U. z 2006 roku, Nr 122, poz. 851 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, że E. M. zatrudniona była w Zakładzie Produkcji Barwników "A" S.A., później "B" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, w okresie: - od dnia 24 czerwca 1970 roku do 31 marca 1971 roku – Wydział Barwników Azowych na stanowisku aparatowego; - od 1 kwietnia 1971 roku do 31 października 1984 roku – Wydział Kontroli Technicznej na stanowisku laboranta; - od 1 listopada 1984 roku do 1 grudnia 1985 roku – Wydział Barwników Azowych na stanowisku kierownika pracowni; - od 2 grudnia 1985 roku do 1 grudnia 1988 roku urlop wychowawczy; - od 2 grudnia 1988 roku do 30 listopada 1991 roku – Wydział Półproduktów C na stanowisku kierownika produkcji; - od 1 grudnia 1991 roku do 28 lutego 1998 roku – Wydział Głównego Technologa jako specjalista chemik; - od 1 marca 1998 roku do 31 grudnia 1998 roku – Wydział Kolorystyczno-Technologicznym jako specjalista chemik; - od 1 stycznia 1999 roku do 31 grudnia 2006 roku – Wydział Głównego Specjalisty ds. Jakości i Kolorystyki, Wydział Produkcji jako specjalista kolorysta. Na podstawie zgromadzonych dokumentów organ I instancji uznał, że brak jest podstaw do uznania u E. M. choroby zawodowej, ponieważ nie został spełniony warunek zawarty w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Przepis ten stanowi, iż przy stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. E. M. została poddana badaniom specjalistycznym w uprawnionej do orzekania o chorobach zawodowych jednostce organizacyjnej służby zdrowia, tj. w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w Ł. i uzyskała orzeczenie Nr [...] o braku postaw do rozpoznania choroby zawodowej z dnia [...], od którego złożyła wniosek o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego. Po raz drugi została przebadana w Klinice Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. W wyniku ponownych badań uzyskała orzeczenie lekarskie Nr [...] z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią – zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne. W wymienionym orzeczeniu lekarskim wskazano, że strona tylko przez kilkumiesięczny okres pracy (w latach 1970 – 1971) pracując, jako aparatowy suszarni, narażona była na pyły barwników podlegających suszeniu. Badania na stanowisku pracy wykonywane w tym okresie wykazały obecność pyłu całkowitego 8-10 mg/m3 (pyłu respirabilnego 0,2-0,3 mg/m3). Wartości NDS dla tych barwników nie były określone. Ponadto, w tym czasie, mogło występować narażenie na opary innych związków chemicznych (tlenki azotu i siarki, amoniak, chlorowodór). Jednak od dnia 1 kwietnia 1971 roku strona rozpoczęła pracę jako laborant, a następnie kierownik pracowni, specjalista chemik oraz specjalista kolorysta. W tym okresie zatrudnienia badana miała kontakt z szeregiem substancji chemicznych w ilościach używanych do analiz laboratoryjnych. Ponieważ ilości substancji chemicznych szkodliwych dla zdrowia używanych w laboratorium pozostają poniżej progu czułości metod badawczych, na tych stanowiskach nie wykonywano pomiarów NDS. Jak wynika z wywiadu, badana od około 10 lat skarży się na szereg niespecyficznych dolegliwości ze strony górnych i dolnych dróg oddechowych (uczucie drapania w gardle, okresowo suchy kaszel, zmiana barwy głosu, zapalenia oskrzeli) oraz skóry, a od około 3 lat również ze strony ośrodkowego układu nerwowego (zmiana nastroju, zaburzenia pamięci, drażliwość, bóle głowy, zaburzenia widzenia). W trakcie hospitalizacji u pacjentki stwierdzono cechy zespołu rzekomonerwicowego i przewlekły nieżyt błony śluzowej krtani ze zmianą obrzękowo-przerostową prawego fałdu głosowego oraz obustronny ubytek słuchu małego stopnia. Stwierdzono również uczulenie na powszechnie występujące alergeny środowiska komunalnego (pleśnie), prawidłową wentylację płuc w spoczynkowym badaniu spirometrycznym oraz brak czynnej nadreaktywności oskrzeli. Nie stwierdzono aktualnie zmian chorobowych skóry. Nie ma również dokumentacji dermatologicznej świadczącej o chorobie skóry w przeszłości. Wyniki testów naskórkowych z szerokim zestawem alergenów zawodowych są ujemne. Analiza danych o narażeniu zawodowym, przebiegu choroby, charakteru występujących dolegliwości oraz wyników wykonanych badań nie dają podstaw do rozpoznania u badanej choroby zawodowej pod postacią zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne. Jak wynika z orzeczenia lekarskiego, w toku badań nie stwierdzono u strony odchyleń w stanie zdrowia charakterystycznych dla przewlekłego zatrucia, brak jest również danych wskazujących na przebycie przez badaną w przeszłości ostrego zatrucia pochodzenia zawodowego. Narażenie na substancje chemiczne w stężeniach, które mogły przekraczać przyjęte normatywy higieniczne ustało dawno (36 lat temu) i trwało krótko (9 miesięcy). Równocześnie, brak jest danych potwierdzających występowanie podczas następczego, wieloletniego okresu pracy jakichkolwiek zmian chorobowych w zakresie OUN (objawy sugerujące takie zmiany pojawiły się dopiero około 3 lat temu). Podczas pracy na stanowiskach związanych z pracą laboratoryjną (1971–2006) nie prowadzono pomiarów NDS dla czynników chemicznych, ponieważ ich stężenia pozostawały poniżej progu czułości metody. Jeżeli nawet w przeszłości stężenia niektórych z tych związków mogły być nieco większe, to trudno przypuszczać aby w warunkach pracy laboratoryjnej przekraczały one przyjęte normatywy higieniczne. Reasumując z treści orzeczeń lekarskich wynika, iż nie znaleziono podstaw do rozpoznania u E. M. choroby zawodowej pod postacią zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne. Na podstawie wyników tych badań, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. uznał, że nie ma podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W toku postępowania udokumentowana została praca E. M. w trakcie, której była ona narażona na działanie szkodliwych dla zdrowia czynników chemicznych, ale był to tylko pierwszy z niezbędnych warunków do stwierdzenia choroby zawodowej. Zdaniem organu, nie został spełniony drugi podstawowy warunek do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych. Samo narażenie na czynniki mogące spowodować chorobę zawodową nie jest jednoznaczne z powstaniem choroby zawodowej, lecz tylko jednym z elementów mogących wpłynąć na zaistnienie schorzenia zawodowego. Organ orzekający o chorobie zawodowej nie ma podstaw do stwierdzenia tej choroby, jeśli właściwa jednostka orzecznicza nie dokonała rozpoznania klinicznego choroby zawodowej i wypowiada się w danej sprawie negatywnie. W toku prowadzonego postępowania strona została powiadomiona o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Strona po zaznajomieniu się z treścią dokumentów załączonych do akt administracyjnych wyjaśniła, że nie zgadza się z orzeczeniem lekarskim o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wydanym przez Klinikę Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. i złożyła również zastrzeżenie co do zebranego materiału dotyczącego warunków pracy (brak danych o występujących na jej stanowisku pracy przekroczeniach NDS). W odniesieniu do tego argumentu organ podał, że nie posiada danych archiwalnych z badań i pomiarów czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy Zakładu Produkcji Barwników "B." w Z. W latach 1970-1971, kiedy strona była zatrudniona na stanowisku aparatowego w Wydziale Barwników Azowych, badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia nie były wykonywane przez organ (pomiary takie rozpoczęły się w roku 1973). W odwołaniu od powyższej decyzji E. M. wyjaśniła, że przez 36 lat pracy w tzw. I kategorii narażona była na ciągły kontakt z substancjami chemicznymi wymienionymi w załączniku do rozporządzenia, jak i ze związkami chemicznymi nie ujętymi w tym załączniku. Były to substancje chemiczne o silnym działaniu toksycznym, uczulającym, drażniącym i żrącym, które spowodowały stałe i ciężkie dolegliwości. Od wielu lat odwołująca się cierpi na nieodwracalne schorzenia charakterystyczne dla przewlekłego zatrucia, tj. choroby narządu wzroku, układu oddechowego, przewlekły nieżyt błony śluzowej krtani i nosa, uszkodzenia układu nerwowego, zwyrodnienie kręgosłupa i stawów, zanik kostny, przewlekłe choroby nerek, choroby układu sercowo – naczyniowego, choroby układu pokarmowego, paradontoza, częste i długotrwałe zaburzenia pracy trzustki i wątroby. W odniesieniu do argumentu organu, iż nie zgłaszała ona chorób dermatologicznych, odwołująca się wyjaśniła, że po zastosowaniu zaleconych przez lekarza pierwszego kontaktu leków odczulających, dolegliwości ustępowały. Nadto, organ prowadzący badanie zaniechał, mimo jej wniosku, przeprowadzenia badań w kierunku zdiagnozowania uczulenia na kwas octowy i mrówkowy argumentując, że nie wykonuje się testów na uczulenie na substancje żrące i drażniące. Strona wskazała nadto, iż nie jest prawdą, że narażenie na substancje trwało krótko i miało miejsce dawno temu, gdyż podczas jej pracy w Wydziale Półproduktów C nastąpiły 3 wypadki śmiertelne spowodowane zatruciem siarkowodorem. W tym wydziale następowało przekroczenie NDS dla trójtlenku siarki, a przeprowadzone w latach 1991 – 1998 pomiary NDS dla akroleiny wykazały przekroczenia. Opary tej substancji powstawały w Wydziale Kontroli Technicznej, w którym odwołująca się pracowała w latach 1971 – 1984 po 8 do nawet 16 godzin dziennie. Zdaniem odwołującej się nie wykonywano pomiarów stężenia NDS, gdyż wyniki tych pomiarów w warunkach panujących w laboratorium mógł wyjść pozytywny. W konkluzji odwołania strona wskazała, że istnieje dużo związków chemicznych, które od razu nie wywołują działania natychmiastowego, trudno jest precyzyjnie określić w jaki sposób związki chemiczne niszczą organizm ludzki, jednak wiadomo, że niektóre z nich mogą być przyczyną powstawania chorób nowotworowych, problemów z ciążą, chorób skóry, kości, ślepoty, uszkodzeń mózgu i innych. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł., po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że § 2 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanej dalej "narażeniem zawodowym". Do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego inspektora sanitarnego konieczne jest orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej wydane przez upoważnioną zgodnie z § 5 w/w rozporządzenia jednostkę organizacyjną służby zdrowia. Na podstawie analizy przebiegu zatrudnienia i narażenia zawodowego oraz dokumentów zgromadzonych w aktach, organ odwoławczy uznał, że dwukrotne badanie strony nie wykazało podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią ostrego zatrucia albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, iż czynniki szkodliwe środowiska pracy z przeważającym prawdopodobieństwem spowodowały u niej chorobę zawodową pod opisaną postacią. Natomiast, wyniki badań z wysokim prawdopodobieństwem pozwalają uznać, że przyczyną chorób odwołującej się są czynniki pozazawodowe. Stwierdzenie takie nie pozwala uznać schorzeń, na które cierpi odwołująca się za chorobę zawodową zgodnie z treścią § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 roku. Jak wskazał organ nie może on stwierdzić choroby zawodowej w sytuacji gdy właściwe jednostki orzecznicze (I i II stopnia) nie dokonały rozpoznania klinicznego choroby zawodowej. Tym samym decyzja I instancji została wydana po uzyskaniu jednoznacznego stanowiska jednostek orzeczniczych w zakresie mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ odwoławczy nie dopatrzył się również naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W konkluzji zatem organ wskazał, że w stanie faktycznym sprawy, nie zostały spełnione wymogi zawarte w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, zasadne jest więc utrzymanie w mocy decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. W obszernej skardze E. M. opisała charakterystyczne zadania i rodzaj substancji, z którymi stykała się pracując na poszczególnych stanowiskach pracy w Zakładach Produkcji Barwników "B." w Z. Nadto wskazała, że nie zgadza się z orzeczeniami lekarskimi wydanymi w sprawie wskazując, że w trakcie badań nie była w stanie normalnie funkcjonować (znajdowała się w złym stanie psychicznym). Następnie strona szczegółowo opisała rodzaje swoich dolegliwości i przebieg leczenia poszczególnych schorzeń. W konkluzji wskazując, że każdy związek chemiczny, w którym miała kontakt podczas 36 – letniej pracy nie był obojętny dla zdrowia w sensie negatywnym. Wymienione związki stanowią nikłą część wszystkich związków z którymi strona miała kontakt przez wszystkie lata pracy. Pracodawca nie przestrzegał normatyw higieny zatrudnienia. Z tych wszystkich powodów skarżąca musi leczyć się w przychodni internistycznej, laryngologicznej, chirurgicznej, ortopedycznej, okulistycznej, stomatologicznej, ginekologicznej, pulmonologicznej, urologicznej i psychologicznej. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga E. M. jest uzasadniona. Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania administracyjnego a mianowicie art.7, 77 § 1 i 80 kpa i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach(Dz.U. nr 132 poz.1115). W myśl § 2 ust.1 wymienionego rozporządzenia przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywaniem pracy. Z wymienionego przepisu wynika, iż o tym czy schorzenie jest chorobą zawodową decyduje spełnienie dwóch następujących przesłanek: po pierwsze schorzenie musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych oraz po drugie jest bezsporne lub wysoce prawdopodobne, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W myśl ustępu 1 punkt 57 załącznika do rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002r. chorobą zawodową są zatrucia ostre lub przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne inne niż wymienione w punktach 1-56. W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie wyjaśniły dokładnie czy u skarżącej wystąpiły schorzenia określone w ustępie 1 punkt 57 wykazu chorób zawodowych. Organy administracji odmówiły stwierdzenia u E. M. choroby zawodowej opierając się na opiniach dwóch jednostek lekarskich a mianowicie na orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. z [...] oraz na orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z [...]. W ocenie sądu oba orzeczenia są niepełne i nie wyjaśniają dokładnie wszystkich wątpliwości dotyczących schorzeń rozpoznanych u skarżącej. Jeżeli chodzi o orzeczenie Poradni Chorób Zawodowych to w pierwszej części uzasadnienia stwierdzono, iż nie ujawniono istotnych odchyleń w stanie zdrowia skarżącej charakterystycznych dla przewlekłego narażenia na substancje chemiczne. W dalszej części podniesiono jednak, iż w badaniu psychiatrycznym rozpoznano łagodne zaburzenia procesów poznawczych zaś w badaniu psychologicznym cechy mogące świadczyć o istnieniu zespołu psychoorganicznego, który posiada wieloczynnikową etiologię. W orzeczeniu nie wyjaśniono jednak czy zaburzenia procesów poznawczych oraz zespół psychoorganiczny mogą być następstwami narażenia na działanie substancji chemicznych. Kwestia ta ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie bowiem, iż wymienione schorzenia mogą być następstwem narażenia na działanie substancji chemicznych, pociąga za sobą konieczność dalszego badania czy w przypadku skarżącej schorzenia te mogły być skutkiem jej długoletniej pracy w zakładzie "B". Wprawdzie w początkowej części orzeczenia podniesiono, iż w stanie zdrowia E. M. nie ma cech typowych dla przewlekłego zatrucia lecz stwierdzenie u niej, w dalszej części orzeczenia, schorzeń w postaci zaburzenia procesów poznawczych oraz zespołu psychoorganicznego rodzi wątpliwość czy mogą być one następstwami narażenia na działanie substancji chemicznych. Orzeczenie Poradni Chorób Zawodowych nie wyjaśnia tej kwestii. Dodać należy, iż skarżąca w postępowaniu administracyjnym podnosiła, iż cierpi ma kilkanaście różnych schorzeń, które, w jej ocenie, są następstwem jej ponad 36-letniej pracy w narażeniu na różne preparaty chemiczne. Tym bardziej należało zatem dokładnie wyjaśnić czy zespół psychoorganiczny i zaburzenia procesów poznawczych mogą być następstwem pracy w narażeniu na działanie substancji chemicznych. W orzeczeniu z [...] nie zostało to wyczerpująco wyjaśnione. Odnośnie orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy to wynika z niego, iż nie stwierdzono u skarżącej odchyleń w stanie zdrowia charakterystycznych dla przewlekłego zatrucia substancjami chemicznymi. Rozpoznano jednak zespół rzekomonerwiciwy. Nadto w treści orzeczenia znajduje się sformułowanie, iż "brak jest danych na występowanie jakichkolwiek zmian chorobowych w zakresie OUN (objawy sugerujące takie zmiany pojawiły się dopiero około trzy lata temu)". Z wymienionego sformułowania wynika, iż u E. M. pojawiły się jednak zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym około trzech lat wcześniej, a więc w 2004r. czyli w okresie zatrudnienia w "B". Nie zostało jednak wyjaśnione na czym polegały te zmiany i czy mogły być one następstwem narażenia na działanie substancji chemicznych, Dodać należy, iż zmiany te pojawiły się w okresie pracy skarżącej co może sugerować, iż mogły być one następstwem narażenia na działanie różnych preparatów chemicznych. Orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy nie wyjaśnia jednak na czym polegały zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym skarżącej i czy mogły być one pochodzenia zawodowego. Należy zaznaczyć, iż orzeczenie IMP w Ł. co do zmian w OUN jest rozbieżne z orzeczeniem Poradni Chorób Zawodowych, która nie stwierdziła zmian w ośrodkowym ani obwodowym układzie nerwowym. Skoro orzeczenia obu jednostek lekarskich są sprzeczne w tej kwestii to rozbieżność tą należało dokładnie wyjaśnić. Kwestia ta nie została jednak wyjaśniona. Orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy jest zatem niepełne gdyż nie wyjaśnia charakteru oraz pochodzenia zmian w ośrodkowym układzie nerwowym skarżącej ani też charakteru oraz związku z narażeniem na działanie substancji chemicznych, zespołu rzekomonerwicowego. W przekonaniu sądu również dochodzenie epidemiologiczne nie zostało dokładnie przeprowadzone. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż E. M. była narażona na działanie różnych substancji chemicznych jedynie w okresie jej pracy na stanowisku aparatowego suszarni od 24 czerwca 1970r. do 31 marca 1071r. Odnośnie pozostałego okresu pracy (tzn. od 1 kwietnia 1971r. do 31 grudnia 2006r.) to stwierdzono, iż obecnie używane w laboratorium ilości substancji szkodliwych są poniżej progu czułości metod badawczych i w związku z czym pomiarów NDS się nie prowadzi. Okoliczność, iż obecnie w laboratorium używa się minimalnych ilości substancji szkodliwych nie oznacza, że sytuacja taka istniała od 1971r. Skarżąca w okresie od 1 kwietnia 1971r. do 31 grudnia 2006r. pracowała jako kierownik pracowni laboratoryjnej a następnie jako specjalista chemik i specjalista kolorysta. Jak wyjaśniła na rozprawie jej praca nie polegała tylko na wykonywaniu czynności laboratoryjnej ale także wykonywała oznaczenie części i rozpuszczalności barwników, wybarwiała barwniki, opracowywała technologie i wdrażała je do produkcji, zajmowała się koloryzacją materiałów i tworzyw sztucznych. Często musiała pracować na produkcji i od 4 do 12 godzin dziennie była narażona na działanie różnych substancji chemicznych. Z faktu, iż obecnie w laboratorium używa się minimalnych substancji chemicznych nie można automatycznie wyciągać wniosku, że sytuacja taka istniała od 1971r. Skoro po 1971r. nie były wykonywane w laboratorium pomiary NDS to należało wyjaśnić dokładnie w jakich warunkach skarżąca świadczyła pracę. W szczególności należało ustalić w jakich ilościach używano substancji szkodliwych w laboratorium w okresie po 1971r., przez jaki okres czasu w ciągu dnia E. M. była narażona na działanie tych substancji oraz czy i ewentualnie przez jak długi okres w ciągu jednej zmiany, skarżąca świadczyła pracę poza laboratorium (np. na produkcji) i czy wówczas także była narażona na działanie różnych oparów i pyłów chemicznych. Okoliczności te można było wyjaśnić w oparciu o zeznania samej skarżącej a także relacje świadków. Okoliczności te nie zostały jednak dokładnie wyjaśnione. Konkluzja dochodzenia epidemiologicznego sprowadza się do tego, iż E. M. praktycznie tylko przez 9 miesięcy (od 24 czerwca 1970r. do 31 marca 1971r.) była narażona na działanie substancji chemicznych. W oparciu o takie wyniki dochodzenia jednostki orzecznicze wydały swoje opinie. Skarżąca przez okres ponad 36 lat pracowała w zakładzie "B" na różnych stanowiskach i nie zostało dokładnie wyjaśnione czy i ewentualnie w jakim stopniu była ona narażona na działanie różnych preparatów chemicznych po 1 kwietnia 1971r. Reasumując sąd uznał, iż skarga E. M. jest uzasadniona. Organy administracji nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego ani nie zebrały i nie oceniły całego materiału dowodowego. Nie zostało dokładnie wyjaśnione czy i ewentualnie w jakim stopniu skarżąca była narażona na działanie substancji chemicznych po 1 kwietnia 1971r.. Orzeczenie Poradni Chorób Zawodowych nie wyjaśnia czy zespół psychoorganiczny i zaburzenia procesów poznawczych mogą być następstwami narażenia na działanie różnych preparatów chemicznych zaś orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy nie wyjaśnia charakteru i pochodzenia zespołu rzekomonerwicowego oraz zmian w ośrodkowym układzie nerwowym skarżącej. Pomiędzy orzeczeniami obu jednostek lekarskich istnieje również rozbieżność co do tego czy faktycznie istnieją zmiany w OUN skarżącej. Organy administracji naruszyły zatem przepisy art.7, 77 § 1 i 80 kpa co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1c.) ustawy z 30 sierpnia 2002r., sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Nadzoru Sanitarnego w Z. z [...]. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Przede wszystkim należy uzupełnić dochodzenie epidemiologiczne przez wyjaśnienie czy i ewentualnie w jakim stopniu skarżąca była narażona na działanie substancji chemicznych po 1 kwietnia 1971r. W szczególności należy ustalić w jakich ilościach używano substancji szkodliwych w laboratorium w tym okresie, przez jaki okres czasu w ciągu dnia E. M. była narażona na działanie tych substancji oraz czy i ewentualnie przez jak długi okres w ciągu jednej zmiany, skarżąca świadczyła pracę poza laboratorium i czy wówczas także była narażona na działanie różnych oparów i pyłów chemicznych. W oparciu o uzupełnione dochodzenie epidemiologiczne obie jednostki orzecznicze winny uzupełnić swoje opinie odnosząc się do uwag dotyczących obu orzeczeń zawartych w niniejszym uzasadnieniu. Po zebraniu całego materiału dowodowego organy administracji winny dokonać wnikliwej jego analizy a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie. Należy również odnieść się do zarzutów E. M. podniesionych w skardze. a.ł.