II OSK 1601/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 20 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 24 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Op 203/09 odrzucającego skargę P. W. na postanowienie Starosty Opolskiego z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w decyzji dotyczącej sprzeciwu w sprawie zgłoszenia robót budowlanych postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu (dalej jako: WSA) postanowieniem z dnia 24 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Op 203/09 odrzucił skargę P. W. na postanowienie Starosty Opolskiego z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w decyzji dotyczącej sprzeciwu w sprawie zgłoszenia robót budowlanych. W uzasadnieniu WSA wskazał, że pismem z dnia 24 kwietnia 2009 r. P. W. wniósł do WSA skargę na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] marca 2009 r., znak [...], utrzymującą w mocy decyzję Starosty Opolskiego z dnia [...] stycznia 2009 r., znak [...], wnoszącą sprzeciw w sprawie zgłoszenia budowy tymczasowego obiektu budowlanego na 120 dni - wiaty magazynowej niezwiązanej trwale z gruntem, przeznaczonej na magazyn rzeczy prywatnych i środków transportu, w K. przy ul. [...], na działce oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków nr 945, obręb K., sprostowanej następnie postanowieniem Starosty Opolskiego z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...]. Sprawa ta została zarejestrowana w WSA pod sygn. akt II SA/Op 165/09. Po analizie treści skargi, zarządzeniem z dnia 15 czerwca 2009 r., wezwano pełnomocnika skarżącego radcę prawnego G. S., do złożenia oświadczenia w terminie 7 dni, czy przedmiotem skargi jest także postanowienie Starosty Opolskiego z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji tego organu z dnia [...] stycznia 2009 r., znak [...], w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia budowy tymczasowego obiektu budowlanego. Pełnomocnik skarżącego odpowiedział w przepisanym terminie, pismem procesowym z dnia 22 czerwca 2009 r., że postanowienie z dnia 20 lutego 2009 r. o sprostowaniu oczywistej omyłki, jest również przedmiotem skargi. Sprawa ta została zarejestrowana w WSA pod sygn. akt II SA/Op 203/09. Następnie odpis skargi wraz z załącznikami i pismem z dnia 22 czerwca 2009 r., został przesłany Staroście Opolskiemu w celu udzielenia odpowiedzi na skargę w terminie 30 dni. W odpowiedzi na skargę Starosta Opolski, w piśmie z dnia 15 lipca 2009 r., nie zajął stanowiska procesowego w sprawie, a jedynie wskazał datę doręczenia skarżącemu postanowienia z dnia 20 lutego 2009 r. o sprostowaniu oczywistej omyłki. Biorąc powyższe pod uwagę, WSA wskazał, że skoro wniesiona skarga dotyczy postanowienia Starosty Opolskiego o sprostowaniu decyzji, a zatem postanowienia organu, który - stosownie do treści art. 113 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako: kpa) - był w dacie wydania zaskarżonego postanowienia organem I instancji w sprawie sprostowania z urzędu swojej decyzji własnej i, w konsekwencji, skarżący bez wyczerpania toku postępowania odwoławczego, przewidzianego w art. 127 § 1 kpa w związku z art. 113 § 3 kpa i 144 kpa, zaskarżył postanowienie organu podjęte w I instancji do WSA, to tym samym nie został spełniony warunek formalny dopuszczalności wniesienia skargi do Sądu administracyjnego, wynikający z art. 52 § 1 ppsa. Podsumowując powyższe, WSA stwierdził, że skarga, jako niedopuszczalna, podlegała odrzuceniu. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona skarżąca zaskarżyła je w całości, opierając skargę kasacyjną na naruszeniu przepisów postępowania, tj.: 1) art. 34, 36, 39, 40 w zw. z art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako: ppsa), polegającemu na niezbadaniu przez WSA zakresu umocowania pełnomocnika strony skarżącej i zaniechaniu wezwania strony skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez dołączenie do akt sprawy o sygn. akt II SA/Op 203/09, stosownego pełnomocnictwa, co winno skutkować nieważnością postępowania, na zasadzie art. 183 § 2 pkt 2 in fine ppsa oraz 2) art. 183 § 2 pkt 2 in fine ppsa, polegającemu na dopuszczeniu do udziału w sprawie o sygn. akt II SA/Op 203/09 jako pełnomocnika strony skarżącej - osoby, która nie posiadała umocowania do reprezentowania strony skarżącej w tejże sprawie, co skutkuje nieważnością postępowania, albowiem umocowanie pełnomocnika strony skarżącej dotyczyło wyłącznie sprawy zawisłej przed tym Sądem o sygn. akt II SAlOp 165/09, tj. dotyczyło wyłącznie skargi na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 26 marca 2009 r., I G.V-TP-7119-9-3/09. Wskazując na powyższe, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych oraz rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, a to stosownie do art. 182 § 2 ppsa. W uzasadnieniu wskazano, że pismem z dnia 24 kwietnia 2009 r., P. W. wniósł we własnym imieniu do WSA skargę na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Starosty Opolskiego z dnia [...] stycznia 2009 r., znak [...], sprostowaną następnie postanowieniem Starosty Opolskiego z dnia [...].02.2009 r., nr [...], a sprawa powyższa została zarejestrowana w WSA w Opolu pod sygn. akt II SA/Op 165/09 i jest obecnie zawieszona. Skarżący podkreślił, że jego pełnomocnik wstąpił do powyższej sprawy dopiero w czerwcu 2009 r., przesyłając do Sądu za pismem przewodnim z dnia 4 czerwca 2009 r, odpis udzielonego mu m. in. przez P. W. pełnomocnictwa, a owo umocowanie dotyczyło jedynie konkretnej sprawy, albowiem udzielone zostało wyłącznie w sprawie skargi na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], jak również dotyczyło ewentualnego sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Opolu. Tym samym, dotyczyło ono więc wyłącznie sprawy o sygn. akt II SA/Op 165/09 (pełnomocnictwo do prowadzenia poszczególnej sprawy). Skarżący podkreślił, że powyższe pełnomocnictwo nie uprawniało więc pełnomocnika do udziału w sprawie skargi strony skarżącej na postanowienie Starosty Opolskiego z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji tego organu z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...], w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia budowy tymczasowego obiektu budowlanego, jaka została zarejestrowana przez WSA w Opolu pod sygn. akt II SA/Op 203/09, a tym samym również postanowienie o odrzuceniu skargi w sprawie z tą sygnaturą winno było zostać przesłane bezpośrednio stronie skarżącej, a nie osobie, która była co prawda pełnomocnikiem skarżącego, ale w innej sprawie. Skarżący podniósł również, że skoro skargę do WSA w Opolu wnosiła sama strona, do niej powinno być też skierowane zapytanie (wezwanie) tegoż Sądu, jakie rozstrzygnięcia organów administracji były przedmiotem wniesionej przezeń w dniu 24 kwietnia 2009 r. skargi, albowiem to strona winna wiedzieć, co rzeczywiście zamierzała do Sądu zaskarżyć. Co prawda, pełnomocnik odpowiedział na ww. wezwanie Sądu, jednak uczynił to jedynie z ostrożności procesowej, z braku jakiegokolwiek wówczas kontaktu ze stroną skarżącą (skarżący przebywał wówczas na leczeniu szpitalnym za granicą). Podsumowując powyższe, skarżący wskazał, że WSA nie sprawdził zakresu udzielonego pełnomocnikowi przez P. W. umocowania i bez wezwania do przedłożenia odpisu stosownego pełnomocnictwa, dopuścił do udziału w sprawie o sygn. akt II SA/Op 203/09 jako pełnomocnika - osobę w ogóle nie umocowaną, co skutkuje nieważnością postępowania, w rozumieniu art. 183 § 2 pkt. 2 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna. Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny (dalej jako: NSA) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 ppsa. W rozpatrywanej sprawie wystąpiła jedna ze wskazanych w art. 183 § 2 ppsa przesłanek. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 36 ppsa pełnomocnictwo może być: 1) ogólne - do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi; 2) do prowadzenia poszczególnych spraw; 3) do niektórych tylko czynności w postępowaniu. Pełnomocnictwo o najwęższym zakresie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wymienione w art. 36 pkt 3 ppsa, obejmuje umocowanie pełnomocnika do wykonania jedynie wskazanych w pełnomocnictwie czynności. Pełnomocnik na jego podstawie może działać przed sądem tylko w granicach umocowania, w pozostałym zakresie strona występuje osobiście. Jedną z przesłanek nieważności w ppsa jest sytuacja, gdy strona została pozbawiona możności obrony swych praw (art. 183 § 2 pkt 5 ppsa). Strona jest pozbawiona możności obrony swych praw, gdy wskutek uchybień procesowych nie może brać udziału w istotnej części postępowania i nie ma możliwości usunięcia skutków tych uchybień na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 1998 r., I CKN 561/97, niepubl.). Przekładając powyższe rozważania na okoliczności rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że argumentacja strony skarżącej jest zasadna. Nie ulega wątpliwości, że z udzielonego przez P. W. pełnomocnictwa wynikało tylko umocowanie do wykonania jedynie wskazanych w pełnomocnictwie czynności (a nie prowadzenia całej konkretnej sprawy - zdaniem NSA pełnomocnictwo było jeszcze węższe, niż twierdzi sama strona skarżąca), a więc reprezentowania i zastępowania mocodawcy w precyzyjnie wskazanym zakresie - "w sprawie skargi na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...].03.2009 r., [...] jak i ewentualnego sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Opolu". Skoro, nie dostrzegając tego ograniczenia, WSA - ignorując skarżącego - w sprawie skargi na postanowienie Starosty Opolskiego z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...], kierował Swoje wystąpienia (postanowienie o odrzuceniu skargi w sprawie II SA/Op 203/09, zarządzenie zawierające pytanie, jakie rozstrzygnięcia organów administracji były przedmiotem wniesionej przez skarżącego w dniu 24 kwietnia 2009 r. skargi) do podmiotu, niebędącego pełnomocnikiem skarżącego w tej konkretnej sprawie, to swoim działaniem Sąd I instancji pozbawił skarżącego udziału w postępowaniu, a w konsekwencji uniemożliwił mu obronę jego praw, bowiem skarżący nie był informowany o przebiegu toczącego się postępowania, a więc nie mógł reagować na podejmowane w jego sprawie działania. Tym samym w sprawie zaszła nieważność postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 ppsa. W świetle powyższych ustaleń, wobec usprawiedliwionego zarzutu przedstawionego we wniesionej skardze kasacyjnej, zaistniała konieczność uchylenia - na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 ppsa - zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Sąd nie orzekał, ponieważ w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada wynikająca z art. 199 ppsa, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że co do zasady stronie, która poniosła koszty postępowania nie przysługuje zwrot kosztów. Wyjątki od tej zasady określa art. 200 - 204 ppsa. Dlatego też w art. 209 ppsa przyjęto unormowanie, iż wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 ppsa) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 ppsa. Tak więc w innych przypadkach Sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Należy zaznaczyć, iż o kosztach postępowania kasacyjnego sąd orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 ppsa wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem sądu I instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę. W razie uwzględnienia skargi kasacyjnej na postanowienie o odrzuceniu skargi, poniesione przez skarżącego koszty postępowania kasacyjnego związane ze skargą kasacyjną na postanowienie o odrzuceniu skargi, podlegają zaliczeniu do poniesionych przez skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw i mogą być zasądzone na rzecz skarżącego od organu, w razie uwzględnienia skargi, na podstawie art. 200 ppsa. Natomiast o zwrocie kosztów sądowych, które zostały uiszczone a nie są kosztami należnymi, orzeka z urzędu, na podstawie art. 225 ppsa, sąd I instancji.