II OZ 1094/09
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2009-12-10
Skład orzekający: Maria Czapska - Górnikiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy strona, która nie wykazała swojej trudnej sytuacji materialnej poprzez przedstawienie danych o dochodach i wydatkach, może zostać zwolniona od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym?Ratio decidendi
Strona ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym ma obowiązek wykazać swoją trudną sytuację materialną, przedstawiając dane o dochodach i wydatkach. Brak takiego wykazania, pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku, skutkuje odmową przyznania prawa pomocy, nawet jeśli strona posiada nieruchomości, które mogą sugerować zdolność do ponoszenia kosztów.Stan faktyczny
J. D. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił ten wniosek, uznając, że skarżący nie wykazał swojej trudnej sytuacji materialnej, mimo posiadania domu i nieruchomości rolnych. Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie.Pełny tekst orzeczenia
II OZ 1094 / 09 POSTANOWIENIE Dnia 10 grudnia 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 września 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 960/09 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2009 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia oddalić zażalenie.
II OZ 1094 / 09
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek J. D. o zwolnienie go od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2009 r. w przedmiocie umorzenia postępowania.
W uzasadnieniu skarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego źródła dochodu. W skład jego majątku wchodzi między innymi dom o pow. 153 m2 oraz nieruchomość rolna o łącznej pow. około 5,60 ha. W wykonaniu zarządzenia z dnia 8 lipca 2009 r., wzywającym skarżącego do uzupełnienia wniosku, oświadczył on, iż utrzymuje się jedynie z uprawy roli i nie pobiera żadnych świadczeń. Do pisma dołączył decyzję w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2008 (podatek rolny, leśny i od nieruchomości) w wysokości 77 zł i 147 zł.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący nie wskazał podstawowych danych, o które został wezwany, w zakresie ponoszonych wydatków na utrzymanie, jak i dochodów, jakie osiąga z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Stosownie zaś do art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.), to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania swojej trudnej sytuacji materialnej. Brak ww. oświadczeń i dokumentów jest przeszkodą do rzetelnej oceny sytuacji materialnej skarżącego, zwłaszcza wobec wskazania posiadanych przez niego nieruchomości rolnych, a także domu o powierzchni 153 m2. Posiadane nieruchomości w ocenie Sądu wskazują, że skoro skarżącego stać na ich utrzymanie to nie może on znajdować się w stanie ubóstwa. Natomiast instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i może być stosowana tylko do osób pozostających w bardzo trudnej sytuacji materialnej.
Przedstawione wyżej okoliczności zdaniem Sądu pierwszej instancji powodują, że wniosek o przyznanie prawa pomocy należało oddalić, bowiem skarżący nie wykazał przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. D., kwestionując jego prawidłowości i wnioskując o jego uchylenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W przedmiotowej sprawie, co prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji, nie zostało wykazane przez wnioskodawcę, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Skarżący pomimo wezwania go do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wyjaśnił swojej sytuacji materialnej i majątkowej. Brak wykazania podstawowych danych, jak wysokość osiąganych dochodów, które stanowią źródło jego utrzymania, brak wskazania z czego skarżący opłaca ciążące na nim należności, czy posiada jakieś oszczędności, powodują, iż nie można określić jego sytuacji materialno - finansowej, a co musi skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Ponadto należy zauważyć, iż przedstawione w zażaleniu wydatki ponoszone przez skarżącego, nie uzasadniają uwzględnienia zażalenia, bowiem nie można przyjąć, aby skarżący wyjaśnił wszystkie te wątpliwości, na jakie wskazano w skarżonym postanowieniu, a z kolei Sądowi nie można skutecznie zarzucić naruszenia prawa, skoro skarżący dopiero we wniesionym zażaleniu podjął próbę udzielenia odpowiedzi na pytania do niego kierowane w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny wniesione zażalenie jako pozbawione uzasadnionych podstaw oddalił na mocy art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło