II OZ 1094/09

PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2009-12-10

Skład orzekający: Maria Czapska - Górnikiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy strona, która nie wykazała swojej trudnej sytuacji materialnej poprzez przedstawienie danych o dochodach i wydatkach, może zostać zwolniona od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym?
Ratio decidendi
Strona ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym ma obowiązek wykazać swoją trudną sytuację materialną, przedstawiając dane o dochodach i wydatkach. Brak takiego wykazania, pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku, skutkuje odmową przyznania prawa pomocy, nawet jeśli strona posiada nieruchomości, które mogą sugerować zdolność do ponoszenia kosztów.
Stan faktyczny
J. D. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił ten wniosek, uznając, że skarżący nie wykazał swojej trudnej sytuacji materialnej, mimo posiadania domu i nieruchomości rolnych. Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie.

Pełny tekst orzeczenia

II OZ 1094 / 09 POSTANOWIENIE Dnia 10 grudnia 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 września 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 960/09 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2009 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia oddalić zażalenie. II OZ 1094 / 09 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek J. D. o zwolnienie go od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2009 r. w przedmiocie umorzenia postępowania. W uzasadnieniu skarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego źródła dochodu. W skład jego majątku wchodzi między innymi dom o pow. 153 m2 oraz nieruchomość rolna o łącznej pow. około 5,60 ha. W wykonaniu zarządzenia z dnia 8 lipca 2009 r., wzywającym skarżącego do uzupełnienia wniosku, oświadczył on, iż utrzymuje się jedynie z uprawy roli i nie pobiera żadnych świadczeń. Do pisma dołączył decyzję w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2008 (podatek rolny, leśny i od nieruchomości) w wysokości 77 zł i 147 zł. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący nie wskazał podstawowych danych, o które został wezwany, w zakresie ponoszonych wydatków na utrzymanie, jak i dochodów, jakie osiąga z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Stosownie zaś do art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.), to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania swojej trudnej sytuacji materialnej. Brak ww. oświadczeń i dokumentów jest przeszkodą do rzetelnej oceny sytuacji materialnej skarżącego, zwłaszcza wobec wskazania posiadanych przez niego nieruchomości rolnych, a także domu o powierzchni 153 m2. Posiadane nieruchomości w ocenie Sądu wskazują, że skoro skarżącego stać na ich utrzymanie to nie może on znajdować się w stanie ubóstwa. Natomiast instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i może być stosowana tylko do osób pozostających w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Przedstawione wyżej okoliczności zdaniem Sądu pierwszej instancji powodują, że wniosek o przyznanie prawa pomocy należało oddalić, bowiem skarżący nie wykazał przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. D., kwestionując jego prawidłowości i wnioskując o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W przedmiotowej sprawie, co prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji, nie zostało wykazane przez wnioskodawcę, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Skarżący pomimo wezwania go do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wyjaśnił swojej sytuacji materialnej i majątkowej. Brak wykazania podstawowych danych, jak wysokość osiąganych dochodów, które stanowią źródło jego utrzymania, brak wskazania z czego skarżący opłaca ciążące na nim należności, czy posiada jakieś oszczędności, powodują, iż nie można określić jego sytuacji materialno - finansowej, a co musi skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Ponadto należy zauważyć, iż przedstawione w zażaleniu wydatki ponoszone przez skarżącego, nie uzasadniają uwzględnienia zażalenia, bowiem nie można przyjąć, aby skarżący wyjaśnił wszystkie te wątpliwości, na jakie wskazano w skarżonym postanowieniu, a z kolei Sądowi nie można skutecznie zarzucić naruszenia prawa, skoro skarżący dopiero we wniesionym zażaleniu podjął próbę udzielenia odpowiedzi na pytania do niego kierowane w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny wniesione zażalenie jako pozbawione uzasadnionych podstaw oddalił na mocy art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło