III SA/Gd 307/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Nowakowski Sędziowie: Sędzia NSA Marek Gorski Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.) Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Barbara Kroczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Wojewody z dnia 7 maja 2009 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia zadłużenia z tytułu refundacji kosztów wyposażenia stanowisk pracy dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty z dnia 3 kwietnia 2009 r., nr [...] P. K. zwrócił się do Powiatowego Urzędu Pracy o umorzenie zwrotu refundacji przyznanej mu umową z dnia 22 listopada 2004 r. nr [...] na wyposażenie i doposażenie stanowisk pracy dla skierowanych bezrobotnych w kwocie 14 607 zł. Decyzją z dnia 3 kwietnia 2009 r., nr [...] Starosta, powołując się na art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d), art. 46 ust. 2 i art. 76 ust. 7 i 9 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) odmówił umorzenia należności wynikających z tytułu otrzymanej refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowisk pracy dla bezrobotnych wraz z należnymi odsetkami i innymi kosztami naliczonymi do dnia 3 kwietnia 2009 r. w wysokości 27 852.38 zł. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w sprawie nie ma zastosowania żadna z przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zaś Powiatowa Rada Zatrudnienia po zapoznaniu się z sytuacją życiową P. K. zaopiniowała negatywnie wniosek strony z uwagi na fakt, iż nie spełnia kryteriów do umorzenia zadłużenia. P. K. od decyzji tej wniósł odwołanie. Wskazał on, iż zmuszony był do zamknięcia działalności gospodarczej, w konsekwencji czego stał się osobą bezrobotną. Ponadto, skarżący podał w uzasadnieniu, iż ma na utrzymaniu dwoje dzieci, znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, zamieszkuje u rodziców. W jego ocenie sytuacja rodzinna i finansowa w pełni uzasadniają umorzenie zwrotu dotacji, która została mu przyznana. Wojewoda decyzją z dnia 7 maja 2009 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie organu odwoławczego okoliczności przywołane przez skarżącego nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia przyznanych środków. W analizowanej sprawie bowiem nie zaistniała żadna z czterech przesłanek określonych przez przepis art. 76 ust. 7 ustawy. Zdaniem wojewody stan majątkowy wnioskodawcy jest zadowalający na co wskazuje wywiad środowiskowy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M.. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że jeżeli dochody obojga małżonków są niewystarczające, skarżący może podjąć dodatkowe zatrudnienie. Ponadto, wojewoda wskazał, iż, z jednej strony, skarżący powinien dysponować środkami trwałymi i przedmiotami nietrwałymi zakupionymi za środki finansowe pochodzące z refundacji, a z drugiej strony, powinien liczyć się z koniecznością zwrotu tejże refundacji w ramach ryzyka immanentnie związanego ze swoją działalnością. Nadto za słusznością zaskarżonej decyzji przemawia interes wierzyciela, jakim jest Skarb Państwa. W tym stanie faktycznym i prawnym organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł P. K., wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji. Argumentacja skargi powiela zarzuty podniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym. Skarżący podkreślił, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Wskazał także, że do końca swojej działalności gospodarczej wypłacał na bieżąco wynagrodzenie swoim pracownikom. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli decyzji wydanych w niniejszej sprawie Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem rozstrzygnięcia Wojewody ego, w przedmiocie umorzenia otrzymanych jednorazowo środków, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. nr 99, poz. 1001 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Przepis ten stanowi, że starosta może ze środków Funduszy Pracy przyznać bezrobotnemu jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej, w tym na pokrycie kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa związane z podjęciem tej działalności, w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak 5-krotnej wysokości przeciętnego wynagrodzenia. W oparciu o cytowany wyżej przepis doszło do zawarcia umowy pomiędzy P. K. a Starostą – Powiatowym Urzędem Pracy. Umowa ta została skutecznie wypowiedziana przez Starostę Malborskiego, a fakt ten jak i wysokość zadłużenia skarżącego wynika z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego . Jakkolwiek dochodzenie zwrotu roszczeń z tytułu zawartej umowy następuje w drodze postępowania cywilnego, w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wprowadzono możliwość zastosowania przez organ ulg w spłacie należności. Zgodnie z tym przepisem starosta może po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości albo w części między innymi wówczas, gdy dochodzenie należności mogłoby pozbawić niezbędnych środków utrzymania osobę zobowiązaną do ich zwrotu, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu. W sprawie będącej przedmiotem rozpatrzenia organ pierwszej instancji wydał orzeczenie po zasięgnięciu opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia . Należy w tym miejscu zauważyć, że opinia ta, jakkolwiek niezbędna do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, nie jest dla organu zatrudnienia wiążąca, bowiem to on wyłącznie posiada kompetencje do wydania orzeczenia w sprawie umorzenia pobranych środków. Należy w tym miejscu zauważyć, że na organie spoczywa obowiązek przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej – art. 7 k.p.a., poprzez podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Spoczywa na nim także obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego – art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz obowiązek uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Mając na uwadze treść powołanego wyżej art. 76 ust. 7 ustawy należy zauważyć, że organ orzekając o odmowie umorzenia pobranych środków w pierwszej kolejności winien wykazać brak istnienia wymienionych w tym przepisie przesłanek. Odnosząc to do przedmiotu niniejszego postępowania Sąd stwierdził, że organy obu instancji tego warunku nie spełniły. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż stwierdzenie Starosty, powołującego się na opinię Powiatowej Rady Zatrudnienia , że skarżący nie spełnia kryteriów do umorzenia zadłużenia nie jest wyczerpujące i przede wszystkim, w żadnym stopniu nie wyjaśnia powodu odmowy umorzenia pobranych kosztów. Wojewoda wskazując natomiast jako przyczynę odmowy umorzenia należności fakt, iż sytuacja materialna skarżącego pozwala na dokonanie spłaty zadłużenia, bowiem pobrane środki zainwestował on w wyposażenie baru, które stanowi jego majątek ruchomy, pominął całkowicie to, że z akt administracyjnych wynika, że jedyną ruchomością której zajęcia dokonał organ egzekucyjny jest samochód Volkswagen Golf o wartości szacunkowej 9 000 zł. Nie zostało wyjaśnione to, czy skarżący jest posiadaczem innych ruchomości – wykorzystywanych uprzednio w działalności gastronomicznej – a jeśli tak to jaka jest ich wartość. Natomiast z karty informacyjnej sporządzonej przez pracownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. wynika, że łączny miesięczny dochód czteroosobowej rodziny skarżącego wynosi 2258,05 zł. W ocenie Sądu zestawienie wysokości dochodów rodziny skarżącego i wartości jego zadłużenia potwierdzonego wyrokiem Sądu Rejonowego, wskazuje na to, że egzekucja całości zadłużenia skarżącego mogłaby doprowadzić do skutku, o którym mowa w art. 76 ust. 7 ustawy (pozbawienia środków utrzymania rodziny skarżącego), o ile oczywiście nie zostanie ustalone, że skarżący posiada ruchomości pozwalające na zaspokojenie wierzyciela w przeważającej części. Organ administracji rozpatrując kwestię możliwości zastosowania wobec skarżącego dobrodziejstwa umorzenia zadłużenia w oparciu o przepis art. 76 ust. 7 ustawy powinien wziąć pod uwagę to, że przepis ten przewiduje możliwość częściowego umorzenia zobowiązania. Rozstrzygnięcie wniosku skarżącego wymaga więc pełnej oceny sytuacji materialnej jego rodziny – a zatem ustalenia istnienia majątku ruchomego, wysokości otrzymywanych dochodów i obciążających rodzinę skarżącego zobowiązań. Natomiast stwierdzenie, że część zobowiązania skarżącego do zwrotu dofinansowania pobranego z Urzędu Pracy może być spłacona bez pozbawienia jego rodziny środków utrzymania nie determinuje jeszcze odmowy umorzenia należności w całości. Rozważenia wymagać będzie bowiem to, czy sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia częściowego umorzenia należności na przykład w zakresie odsetek lub ich części. Organy administracji – stosując przepis art. 76 ust. 7 ustawy winny mieć na uwadze, że pomoc przedsiębiorcy tworzącemu miejsca pracy dla bezrobotnych nie powinna, w przypadku niepowodzenia prowadzonej działalności, przeradzać się w instrument czyniący z beneficjenta tej pomocy klienta instytucji pomocy społecznej. Przywołany przepis daje organom zatrudnienia możliwość uwzględnienia interesu publicznego polegającego nie tylko na tym, by Skarb Państwa uzyskał należne mu należności, ale i na tym, by przedsiębiorca mógł w racjonalnym terminie należności te spłacić – nie tracąc możliwości utrzymania siebie i swej rodziny z dochodów uzyskiwanych z wykonywanej pracy zarobkowej. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że organy obu instancji nie dokonały wystarczających, zgodnie z art. 7 i 77 k.p.a., ustaleń faktycznych, które dawałyby podstawę do przyjęcia twierdzeń, z powołaniem na które wydano oba orzeczenia. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzje organów administracji obu instancji. Rozpatrując sprawę organy administracji powinny rozstrzygnąć wniosek skarżącego, przy uwzględnieniu całości przedstawionej powyżej oceny prawnej.