V SA/Wa 297/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Protokolant - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi B. D. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2008r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz B. D. 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. B. D. producent rolny z miejscowości M. gmina B. reprezentowany przez pełnomocnika A. D., zwrócił się w dniu [...] listopada 2008r., do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z prośbą o rozpoznanie wniosku z [...] maja 2008r. o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2008. Swą prośbę uzasadnił faktem, iż wezwanie z [...] lipca 2008r. do usunięcia braków formalnych wniosku, w zakresie płatności do gruntów rolnych otrzymał w trzeciej dekadzie sierpnia 2008r. W dniu 3 września 2008r. wnioskodawca zgłosił się do Biura ARiMR w W., gdzie dokonał wszystkich niezbędnych uzupełnień i korekt dotyczących stwierdzonych braków formalnych wniosku. Przy tym, co podkreśla zainteresowany, pracownik Biura nie zgłosił żadnych zastrzeżeń co do terminu ich złożenia, co z kolei spowodowało, że producent rolny uznał sprawę za załatwioną i wyjaśnioną. W opinii A. D., niezrozumiałym zatem było pismo Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z siedzibą w W. z [...] października 2008r. o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania z powodu nie usunięcia braków formalnych. Zainteresowany zwraca też uwagę na fakt, iż przekroczenie terminu było absolutnie niewielkie, a uzasadnione jego zdaniem koniecznością pokonania dystansu ponad 300 km pomiędzy M. a W., ponadto przedmiotowe wezwanie z [...] lipca 2008r. nie zawierało pouczenia o skutkach nie usunięcia braków formalnych we wniosku, zatem zgodnie z art. 64 § 2 kpa nie mogło ono być skuteczne. Po rozpoznaniu prośby producenta rolnego z 19 listopada 2008r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR z siedzibą w W. działając na podstawie art. 59 § 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. zwana dalej kpa) postanowieniem z [...] listopada 2008r. nr [...], odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków we wniosku z [...] maja 2008r. w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich. Zdaniem organu nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 58 § 1 i 2 kpa, ponieważ zainteresowany nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Przy tym, co podkreślił organ zainteresowany nie przedstawił żadnych dowodów, które uprawdopodobniłyby, że naruszenie terminu nastąpiło bez jego winy, nie podał przedziału czasowego, w którym nie był zdolny do złożenia korekty a także nie podał daty ustania przyczyny umożliwiającej załatwienie korekty w ustawowym terminie. Od ww. postanowienia B. D. wniósł, w ustawowym terminie zażalenie, w którym wskazał że wydane postanowienie w żaden sposób nie odnosi się do zarzutu naruszenia art. 64 § 2 kpa, gdyż przedmiotowe wezwanie z [...] lipca 2008r. nie zawierało pouczenia o skutkach nie usunięcia braków formalnych we wniosku, zatem nie może być ono skuteczne. Dyrektor [...] ARiMR w W. postanowieniem z [...] grudnia 2008r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 144 kpa, po rozpatrzeniu zażalenia B. D., utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z siedzibą w W. z [...] listopada 2008r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ II instancji podał, że w toku prowadzonego postępowania odwoławczego ustalił, iż producent rolny nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do usunięcia braków we wniosku nastąpiło bez jego winy. Organ odwoławczy podkreślił, iż ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika, iż wezwanie z [...] lipca 2008r. do usunięcia braków formalnych zostało uznane za doręczone zgodnie z art. 44 kpa w dniu 21 sierpnia 2008r. Wnioskodawca mógł usunąć stwierdzone braki formalne w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, a więc do 28 sierpnia 2008r. Dyrektor [...] ARiMR wskazał, iż podniesiony przez wnioskodawcę argument, iż przekroczenie terminu jest uzasadnione ze względu na dystans pomiędzy miejscem zamieszkania pełnomocnika strony, a siedzibą Biura Powiatowego ARiMR nie stanowi podstaw do przywrócenia terminu w myśl art. 58 kpa. Kolejny argument strony, iż przedmiotowe wezwanie nie zawierało pouczenia o skutkach nie usunięcia braków formalnych we wniosku, też zdaniem organu II instancji nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż przedmiotowe pouczenie znajduje się na drugiej stronie wezwania z [...] lipca 2008r., tym samym nie został naruszony przepis art. 64 § 2 kpa, ani zasada informowania określona w art. 9 kpa, jak chciałby producent rolny. Postanowienie Dyrektora [...] ARiMR z [...] grudnia 2008r., stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący domaga się uchylenia zaskarżonego i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz zasądzenia od organu, na rzecz producenta rolnego poniesionych kosztów postępowania. Skarga zarzuca zaskarżonemu postanowieniu rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 40 § 1 i 2, art. 41 i art. 44 kpa w związku z art. 14 ustawy z 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W uzasadnieniu swego stanowiska skarżący zakwestionował prawidłowość doręczenia mu wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku w trybie art. 44 kpa. Jego zdaniem samo tylko dwukrotne awizowanie przesyłki nie jest wystarczające dla uznania, że doszło do skutecznego doręczenia pisma. Wedle autora skargi organ prowadzący postępowanie musi dysponować nie budzącymi wątpliwości dowodami potwierdzającymi zawiadomienie adresata o nadejściu przesyłki, pozostawieniu jej w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas i zawiadomienie gdzie zostało umieszczone. Powołując się na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych, producent rolny wskazał, iż skutek prawny doręczenia mogą mieć tylko takie czynności doręczającego, które realizują wszystkie wymogi określone w § 2 art. 44 kpa, zatem doręczenia przedmiotowego wezwania z [...] lipca 2008r., nie można uznać za skuteczne i w konsekwencji nie można mówić, iż doszło do jakiegokolwiek uchybienia terminu. Wnoszący skargę producent rolny podkreślił, iż wielokrotnie informował organ o swoim adresie do korespondencji, jednak organ odmawiał przyjęcia adresu do wiadomości, powołując się przy tym na treść art. 14 ust. 2 cyt. wyżej ustawy o krajowym systemie (...). Skarżący również zwrócił uwagę na niewłaściwą interpretację tego przepisu przez organ, gdyż jego brzmienie nie przewiduje sankcji nieskuteczności zawiadomienia o nowym adresie dla korespondencji, jeżeli nie zostanie to dokonane w formie tam przewidzianej. Zdaniem autora skargi doręczenie przedmiotowego wezwania z [...] lipca 2008r., na adres inny niż wskazany przez skarżącego, nie może wywoływać żadnych skutków prawnych i w konsekwencji trudno mówić że doszło do jakiekolwiek uchybienia terminu, co czyni tym samym skargę konieczną i uzasadnioną. Dyrektor [...] ARiMR w W. w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga okazała się zasadna, jednak nie wszystkie przedstawione tam argumenty zasługują na uznanie. Kontrolą sądowo - administracyjną zostało objęte postanowienie Dyrektora [...] ARiMR w W. z [...] grudnia 2008r., utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków we wniosku o przyznanie płatności na rok 2008r. Kwestia przywrócenia terminu znajduje swoje rozwinięcie w treści art. 58 kpa, który stanowi, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z zagadnieniem przywrócenia terminu, jako instytucją procesową która ma na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej wiąże się kwestia prawidłowego, skutecznego doręczenia pisma adresatowi zgodnie z wymogami przyjętymi w przepisach kpa (por. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego z 21 marca 2007r. sygn. akt: I SA/Wa 18/07). W przedmiotowej sprawie organ w dniu [...] lipca 2008r., skierował do producenta rolnego wezwanie do usunięcia braków formalnych, stwierdzonych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2008. Zadaniem wnioskodawcy było wskazanie - w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania - grupy upraw dla działek rolnych A i C (sekcja VII kolumna nr 3), prawidłowe oznaczenie działki rolnej B (sekcja VII kolumna nr 2) oraz braków formalnych w zakresie innych płatności do gruntów rolnych, w tym do jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej, płatności do upraw roślin energetycznych, przejściowych płatności z tytułu owoców miękkich. Zgodnie z kserokopią przesyłki załączoną do akt administracyjnych doręczenie nastąpiło w trybie awizo, pierwsze awizo miało miejsce 6 sierpnia 2008r. "do skrytki", co wynika z adnotacji doręczyciela, drugie awizo nastąpiło dnia 14 sierpnia 2008r. Następnie w dniu 15 listopada 2008r. skarżący złożył, w odpowiedzi na pismo organu z 29 października 2008r. o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania - "wniosek o rozpoznanie wniosku" o przyznanie płatności. W tymże piśmie już w pierwszych słowach zainteresowany podkreślił, iż wezwanie z [...] lipca 2008r., otrzymał w trzeciej dekadzie sierpnia 2008r. Powyższe zestawienie faktów budzi ogromne wątpliwości Sądu, na pierwszym planie - skuteczność doręczenia przesyłki z [...] lipca 2008r. zgodnie z wymogami art. 44 kpa, zgodnie z którym: § 1. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę, 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. § 2. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. § 3. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. § 4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Nawet pierwsza wstępna analiza kserokopii przesyłki z [...] lipca 2008r. znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy, budzi już spore wątpliwości, czy może być uznane za wystarczające potwierdzenie prawidłowości jej doręczenia, bo oprócz daty dziennej i krótkiej adnotacji "do skrytki", nie ma ani śladu podpisu doręczyciela, ani potwierdzenia, iż doręczyciel pocztowy pozostawił w oddawczej skrzynce pocztowej lub, jeśli nie było to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata, ponownego zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w oznaczonym terminie. Kłóci się to z przyjętym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że o fakcie złożenia przesyłki na określony czas w placówce pocztowej musi być dokonana stosowna adnotacja doręczyciela na przesyłce, samo umieszczenie na kopercie stempla, czy wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być dla organu wysyłającego pismo wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma w trybie art. 44 kpa, musi być wyraźnie zaznaczone, że doręczyciel powiadomił adresata o przesyłce w sposób wskazany w art. 44 kpa (zob. wyrok NSA z 28 lutego 2006r., sygn. akt: I OSK 528/05, wyrok NSA z 14 sierpnia 1998r. sygn. akt: I SA/Gd 1457/96, wyrok NSA z 28 czerwca 2001r. sygn. akt: II SA 2871/00). Niewiele również wyjaśnia, stanowisko organu prezentowane w zaskarżonym postanowieniu równie nieczytelne, gdyż organ wskazuje datę skutecznego doręczenia zastępczego przesyłki, a jednocześnie nie podejmuje polemiki z argumentem skarżącego zawartym w treści zażalenia, że przedmiotowe wezwanie z [...] lipca 2008r. otrzymał, zapoznał się z nim, w jego opinii zabrakło tam stosownego pouczenia o skutkach nie usunięcia braków formalnych we wniosku o przyznanie płatności, co tylko dodatkowo potwierdziło narastające wątpliwości Sądu. To spowodowało że, kontrolując zaskarżone postanowienie Sąd uznał, iż zostało ono wydane z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności i dochodzenia w postępowaniu do prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), znajdującej rozwinięcie w unormowaniach art. 77 § 1 kpa oraz 107 § 3 kpa. Zaznaczone przez Sąd rozbieżności, organ będzie miał za zadanie wyjaśnić w prowadzonym postępowaniu po uchyleniu przedmiotowego postanowienia, winien on ponownie zbadać oryginał przesyłki z [...] lipca 2008r., pod kątem przesłanek z art. 44 kpa, czy doręczyciel dochował wymogu dotyczącego sposobu zawiadomienia adresata o złożeniu przesyłki na określony czas w placówce pocztowej. Zatem najważniejsza sprawa to ustalenie skuteczności doręczenia przesyłki, a także faktu, w jakich okolicznościach, jakim sposobem producent rolny zapoznał się z treścią przesyłki i otrzymał ją, bez dowodu potwierdzającego ten fakt w aktach sprawy. Gdyby organ uznał doręczenie za nie dokonane, to nie może przyjąć, że skarżący dokonując korekty wniosku w dniu 3 września 2008r., nie zachował siedmiodniowego terminu przewidzianego na uzupełnienie braków formalnych wniosku. Sąd podkreśla, iż o uchybieniu terminu, a więc wystąpieniu przesłanki niezbędnej do rozpatrzenia w trybie art. 58 kpa wniosku o przywróceniu terminu, można mówić tylko wówczas, gdy termin rozpoczął swój bieg na skutek prawidłowego doręczenia pisma adresatowi zgodnie z przepisami kpa (por. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego z 21 marca 2007r. sygn. akt: I SA/Wa 18/07), instytucja przywrócenia terminu stwarza bowiem możliwość skutecznego dokonania czynności procesowej przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Odnośnie zarzutu przedstawionego przez producenta rolnego w treści skargi dotyczącego uporczywego odmawiania przez organ przyjęcia do wiadomości adresu dla korespondencji to organ słusznie nie doręcza pism na adres skrytki pocztowej, gdyż jest związany przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, który nie dopuszcza takiej możliwości. Przepisy art. 41 - 44 kpa nie dają możliwości doręczania pism na adres skrytki pocztowej, taką możliwość przewiduje w postępowaniu przed sądem administracyjnym art. 65 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm. zwany dalej ppsa), zgodnie z którym do doręczania pism w postępowaniu sądowoadministracyjnym stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym. Problematykę tę reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 1999 r. Nr 62, poz. 697 z późn. zm.). Z dniem 7 października 2007 r. weszła w życie zmiana przepisu art. 135 Kodeksu postępowania cywilnego - kpc (dokonana ustawą z dnia 9 maja 2007 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2007 r. Nr 121, poz. 831) polegająca na tym, iż na wniosek strony doręczenie może być dokonywane na wskazany przez nią adres skrytki pocztowej. Również zasadnie, mimo kontrargumentów podniesionych w treści skargi, organ podkreślił, powołując się na treść art. 14 pkt 1 i 2 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. 2004, nr 10, poz.76), że producent jest obowiązany do zgłoszenia kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR każdej zmiany danych zawartych we wniosku o wpis do ewidencji producentów w terminie 14 dni od dnia zaistnienia zmiany na formularzu wniosku o wpis do ewidencji producentów. W przypadku zmiany danych, w tym także zmiany adresu do korespondencji należy złożyć wniosek zmiany danych do Ewidencji producentów. Zatem wpisanie numeru skrytki pocztowej jako adresu korespondencji nie można uznać za zmianę adresu wnioskodawcy, jak chciałby skarżący. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, uchylił postanowienie organu II instancji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 tejże ustawy.