II OSK 507/10

Dnia 7 kwietnia 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2010 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2009 roku, sygn. akt VII SA/Wa 810/09 o odrzuceniu skargi S.K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2008 roku Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 grudnia 2009 r. odrzucił skargę S.K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2008 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że powyższa decyzja została doręczona uczestnikom postępowania – B.S., H.s., M.B. oraz J.B. - w dniu 24 października 2008 r. Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił uzupełnienia swojej decyzji z dnia [...] października 2008 r. Decyzja z dnia [...] grudnia 2008 r. została doręczona uczestnikom postępowania w dniu 8 stycznia 2009 r. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził niedopuszczalność wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. Postanowienie to zostało doręczone uczestnikom postępowania w dniu 10 marca 2009 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2008 r. złożyła w dniu 8 kwietnia 2009 r. S.K., która wprawdzie nie była stroną postępowania administracyjnego, ale jej interes prawny do wniesienia skargi wynika z prawa współwłasności do objętej przedmiotem postępowania nieruchomości nr [...] w [...]. Sąd I instancji wyjaśnił, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określając termin wniesienia skargi, wyznaczają początek jego biegu jedynie w wypadku doręczenia rozstrzygnięcia stronie skarżącej. Nie wskazują natomiast wprost, od kiedy termin ten biegnie w sytuacji, gdy skarżącej, będącej stroną postępowania administracyjnego, rozstrzygnięcia tego nie doręczono. Sąd I instancji zaprezentował pogląd, zgodnie z którym skarżąca, która nie brała udziału w postępowaniu i której nie doręczono decyzji, może skorzystać z uprawnienia złożenia skargi przed upływem 30 dni od daty doręczenia decyzji innej stronie tego postępowania. Jeżeli z tego uprawnienia nie skorzysta, nie może skutecznie domagać się sądowej kontroli decyzji administracyjnej, chyba, że w złożonym w wymaganym terminie wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie termin do wniesienia skargi biegł od dnia 8 stycznia 2009 r. (tj. dnia doręczenia stronom postępowania decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2008 r.), natomiast skarga została wniesiona w 8 kwietnia 2009 r. i dlatego należało uznać, że została wniesiona po upływie terminu. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła skarżąca zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy – art. 53 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 111 § 2 i 112 k.p.a. poprzez błędnie niezastosowanie art. 111 § 1 i art. 112 k.p.a., ewentualnie poprzez błędną wykładnię zawartego w art. 112 § 2 k.p.a. pojęcia "nie może szkodzić stronie". Zarzucono także naruszenie art. 53 § 1 poprzez przyjęcie, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu. Strona wywiodła, że skoro w decyzji z dnia [...] grudnia 2008 roku została błędnie pouczona o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, to nie może ponosić negatywnych skutków tego uchybienia organu. Wskazała także, że termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego powinien być liczony od dnia, w którym dowiedziała się lub mogła się dowiedzieć o wydaniu decyzji, bowiem była stroną postępowania administracyjnego, ale została przez organ pominięta przy doręczaniu rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) -zwanej dalej p.p.s.a - skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Z kolei zgodnie z treścią art. 111 § 1 k.p.a. strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. W tych przypadkach termin dla strony do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi biegnie od dnia doręczenia jej odpowiedzi (art. 111 § 2 k.p.a.). W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd I instancji prawidłowo zastosował cytowane wyżej przepisy, przyjmując, że termin do wniesienia skargi rozpoczął swój bieg w dniu 8 stycznia 2009 r., a zatem z dniem doręczenia stronom decyzji z dnia 30 grudnia 2008 r. dotyczącej odmowy uzupełnienia decyzji z dnia 16 października 2008 r. Nie ulega wątpliwości, że w treści decyzji z dnia 30 grudnia 2008 r. organ błędnie pouczył strony o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zamiast o terminie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Nie ulega także wątpliwości, że stosownie do treści art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Cytowanego przepisu nie można jednak odczytywać jako uprawnienia do zmodyfikowania przez stronę ustawowo określonego terminu do złożenia środka odwoławczego. Termin ten biegnie bowiem zgodnie z zasadami ustalonymi w stosownych przepisach, jednakże strona może skutecznie domagać się przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, wskazując, że uchybienie terminu było spowodowane zastosowaniem się do błędnego pouczenia organu administracji. Na aprobatę zasługuje również przyjęcie przez Sąd I instancji, że termin do wniesienia skargi wobec skarżącej liczony powinien być od dnia doręczenia decyzji z dnia 30 grudnia 2008 r. pozostałym stronom postępowania. Zasadności tego poglądu należy upatrywać przede wszystkim w kompromisie zastosowania zasad postępowania administracyjnego – zasady trwałości decyzji administracyjnej oraz zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. Względy praktyczne przemawiają za przyjęciem ściśle określonego terminu do wniesienia środka odwoławczego, tak aby strony, które brały udział w postępowaniu jak również organ, mogły w sposób jednoznaczny ustalić, czy decyzja stała się ostateczna, a zatem określić datę, od której decyzja wywołuje określone w niej skutki. Jednocześnie jednak przepisy postępowania administracyjnego dają stronie, która z winy organu nie brała udziału w postępowaniu, możliwość skorzystania ze środków prawnych, które pozwolą jej uniknąć negatywnych skutków wydanego rozstrzygnięcia, a mianowicie strona taka może domagać się wznowienia postępowania lub też wystąpić w wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia środka odwoławczego. Interpretacja przedstawiona w skardze kasacyjnej, zgodnie z którą w niniejszym przypadku termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego powinien być liczony od dnia, w którym dowiedziała się lub mogła się dowiedzieć o wydaniu decyzji, jest nie do pogodzenia z zasadą trwałości decyzji ostatecznej i stawiałaby pozostałe strony postępowania sytuacji niepewnej, w której w każdej chwili powinny się one liczyć z wniesieniem odwołania przez stronę, która nie brała udziału w postępowaniu. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 53 § 1 p.p.s.a. oraz art. 111 § 2 i art. 112 k.p.a. Z tych względów i na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.