I SA/Rz 335/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Bożena Wieczorska Sędziowie NSA Maria Serafin-Kosowska WSA Małgorzata Niedobylska /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Beata Janczewska po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 11 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi J.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [... stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je decyzje Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 2008r. nr [...] i [...], 2) określa, że uchylone orzeczenia nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J.S. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Rz 335/09 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność odwołania J.S., zwanego dalej Podatnikiem, od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 2009r. o numerach [...] i [...], w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za okres od 1 lipca 2008r. do 31 grudnia 2008r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że odwołanie nie może zostać rozpoznane ze względu na to, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie jest decyzją, co do której stronie przysługiwałoby prawo do złożenia odwołania stosownie do treści art.220§1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8 z 2005r., poz.60 ze zm.), zwanej dalej Ordynacją podatkową, ponieważ nie zawiera oznaczenia strony, do której jest skierowane. Za oznaczenie takie nie można bowiem uznać wskazania m.in. J. S. oraz jego pełnomocnika jako osób, którym decyzja zostaje doręczona. W ocenie organu odwoławczego warunek oznaczenia strony jest jednym z obligatoryjnych warunków, jakie musi zawierać decyzja, a brak tego elementu powoduje, że pismo nie jest decyzją i nie wywołuje żadnych skutków prawnych przewidzianych dla decyzji administracyjnych. Brak ten stanowi jednocześnie kwalifikowaną wadę rozstrzygnięcia, która nie może zostać naprawiona w toku postępowania odwoławczego za pomocą żadnego ze środków procesowych. Ponadto, zdaniem organu, rozpoznając merytorycznie sprawę organ odwoławczy rażąco naruszyłby prawo. W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J.S. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia lub o stwierdzenie jego nieważności, zarzucając błędną wykładnię art.228§1 pkt 1, art.220 i art.233§2 Ordynacji podatkowej. Zdaniem Skarżącego decyzje Wójta Gminy są wadliwymi decyzjami, a nie tylko pismami, nie było więc podstaw do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, a Kolegium powinno ze względu na braki podmiotowe uchylić te decyzje i przekazać sprawy do ponownego rozpatrzenia. Dodatkowo wskazał, że organ wydający decyzję jest nią związany od chwili doręczenia (art.212 Ordynacji podatkowej), w tym również zawartym w niej pouczeniem o prawie do odwołania, przy czym błędne pouczenie nie może szkodzić stronie (art.214 Ordynacji podatkowej). Ponadto zarzucił, że Kolegium błędnie pisze o jednej decyzji, podczas gdy J.S. złożył odwołania od dwóch decyzji Wójta Gminy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do zarzutów skargi organ dodał, że samo pouczenie o trybie odwołania oraz traktowanie pisma jako decyzji przez organ I instancji i stronę nie decydują o charakterze pisma, a wyłącznie wystąpienie minimum czterech konstytutywnych elementów wymienionych w art.210§1 Ordynacji podatkowej (oznaczenie organu, oznaczenie strony, rozstrzygnięcie oraz podpis) wpływa na przypisanie rozstrzygnięciu charakteru decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.1270), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a, kontrola zaskarżonych rozstrzygnięć dokonywana jest pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami i podstawami wskazanymi w skardze. Skarga jest zasadna. W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie przyjęło, że rozstrzygnięcia Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 2008r. nie są decyzjami, a jedynie pismami. Sąd nie kwestionuje przy tym stanowiska organu odwoławczego, zbieżnego z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i w doktrynie, że jako minimum elementów decyzji administracyjnej traktuje się cztery składniki takie jak: oznaczenie organu, adresata decyzji, czyli strony lub stron, rozstrzygnięcie i podpis osoby uprawnionej do jej wydania. Dlatego pismo zawierające rozstrzygnięcie w sprawie załatwianej w drodze decyzji jest nią, pomimo nieposiadania w pełni warunków formalnych - gdy pismo to zawiera tylko wymienione minimum składników niezbędnych do zakwalifikowania go jako decyzję. W przypadku natomiast, jeśli w piśmie brak jest jednego z tych czterech składników, wówczas nie mamy do czynienia z czynnością stosowania prawa przez organ w formie prawem przewidzianej, tj. z wydaniem decyzji administracyjnej. Jednakże w rozpoznawanej sprawie nie można uznać, że rozstrzygnięcia organu I instancji nie posiadają jednego z wymienionych elementów, a w szczególności, że nie zawierają oznaczenia strony. Wprawdzie Wójt Gminy nie wskazał stron w treści rozstrzygnięcia, a jedynie w tzw. rozdzielniku – co stanowi niewątpliwie istotną wadliwość decyzji, lecz sytuacja ta nie jest równoznaczna z całkowitym brakiem wskazania adresatów decyzji. Osobom wymienionym w rozdzielniku doręczono decyzje, a J.S. skorzystał z prawa do złożenia odwołania, zgodnie z treścią pouczenia. Ponadto z akt sprawy wynika, że m.in. J.S. był stroną postępowań w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości z gruntu o pow. 0,29 ha (droga) poł. we wsi K. . Wprawdzie postanowienia o wszczęciu tych postępowań również nie wymieniają stron w treści rozstrzygnięcia, a jedynie w rozdzielniku, ale już postanowienia wyznaczające stronom 7-dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego wskazują osoby, wobec których wszczęte zostało postępowanie podatkowe. W trakcie postępowania podatkowego J.S. (za pośrednictwem pełnomocnika) złożył pismo, w którym oznaczył siebie jako podatnika i wypowiedział się odnośnie zebranego przez organ I instancji materiału dowodowego. Sąd uznaje za słuszne stanowisko zaprezentowane w tezie wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 października 2005r. sygn. akt III SA/Wa 1517/2005, powołanym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonym postanowieniu, że adresat decyzji nie może być oznaczony w sposób dorozumiany i miejscem jego oznaczenia nie może być to, w którym wskazuje się osoby, które decyzję otrzymują. Jednak Sąd nie zgadza się z przyjętym przez Kolegium skutkiem stwierdzenia powyższej nieprawidłowości w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu jest to istotna wada decyzji, uzasadniająca jej uchylenie, ale nie ma podstaw do potraktowania wydanych decyzji jedynie jako pism, zwłaszcza wobec przyjęcia (w sprawach spornych) ogólnego domniemania działania organu w formie decyzji administracyjnej, ze względu na konieczność zwiększenia sfery ochrony prawnej przyznanej obywatelom (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 1990r. sygn. akt III ARN 30/90, publik. OPS 1991/7/171). W związku z powyższym należy uznać, że wydane przez Wójta Gminy rozstrzygnięcia są decyzjami administracyjnymi, od których stronom, w tym J. S., przysługiwało prawo złożenia odwołań. Należy zauważyć, że obowiązkiem organu odwoławczego jest podejmowanie takich rozstrzygnięć, które spowodują wyeliminowanie błędów popełnionych przez organ I instancji i doprowadzą do stanu zgodnego z prawem. Dlatego działanie organu odwoławczego, który dostrzega niezgodność z prawem postępowania organu I instancji powinna zmierzać do zniesienia wadliwego postępowania i usunięcia z obrotu prawnego błędnych rozstrzygnięć. Natomiast w rozpoznawanej sprawie na skutek stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w obrocie pozostały wadliwe decyzje organu I instancji. Postępowanie organu odwoławczego również było błędne, ponieważ uznał on odwołanie za wniesione przez J. S., mimo że zostało ono podpisane przez W. K. (jako pełnomocnika Podatnika), a w aktach sprawy nie ma dokumentu pełnomocnictwa, następnie zaś organ doręczył swe rozstrzygnięcie temu pełnomocnikowi. Ten sam pełnomocnik reprezentował skarżącego w postępowaniu przed organem I instancji, ale wynika to wyłącznie z rozdzielnika w decyzjach i postanowieniach, ponieważ dokumentu pełnomocnictwa nie ma również w aktach pierwszoinstancyjnych. W związku z powyższym należy uznać, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego . i poprzedzające je decyzje Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 2008r. naruszają przepisy art.228§1 pkt 1, art.210§1 i art. 137§2 i §3 Ordynacji podatkowej, dlatego Sąd orzekł jak w sentencji, w oparciu o przepisy art.145 § 1 pkt 1 lit.c, art.135, art.152 i art.200 ustawy p.p.s.a.