I OZ 145/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnadministracyjnej zażalenia S. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 751/09 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2009 r. nr 18 w przedmiocie ustalenia prawa do nagrody rocznej za 2007 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 grudnia 2009 r. sygn. akt. II SA/Wa 751/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił S. L. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do nagrody rocznej za 2007 rok. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2009 r. odrzucił skargę S. L. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2009 r. z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Sąd wskazał, że S. L. skargę na powołaną decyzję Komendanta Głównego Policji nadał w urzędzie pocztowym w dniu 2 kwietnia 2009 r., lecz nie na adres Komendanta Głównego Policji, a Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do którego skarga wpłynęła w dniu 6 kwietnia 2009 r., a następnie została przekazana Komendantowi Głównemu Policji pocztą specjalną w dniu 10 kwietnia 2009 r. W tej sytuacji za datę wniesienia skargi Sąd przyjął datę 10 kwietnia 2009 r., tj. datę przekazania skargi z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji do Komendy Głównej Policji. Oznacza to, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej jako "P.p.s.a.", albowiem zaskarżone postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 18 sierpnia 2009 r., wobec czego termin na jej wniesienie upłynął w dniu 9 kwietnia 2009 r. W piśmie z dnia 24 sierpnia 2009 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi uzasadniając, że o swojej pomyłce, tj. o wniesieniu skargi za pośrednictwem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, a nie za pośrednictwem Komendanta Głównego Policji, dowiedział się 3 kwietnia 2009 r. Następnego dnia nadał w urzędzie pocztowym pismo skierowane do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z prośbą o przekazanie jego skargi do Komendanta Głównego Policji. Wskazał ponadto, że w okresie, w którym wnosił skargę, był stroną wielu postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych o wysokim stopniu skomplikowania. Zaznaczył, że nie jest prawnikiem. Wielość postępowań, kumulacja ilości pism procesowych w krótkim okresie czasu oraz brak środków na skorzystanie z pomocy pełnomocników spowodowały u niego silny stres i wyczerpanie psychiczne. Korzystał w związku z tym z pomocy lekarza psychiatry, który z uwagi na jego stan zdrowia wystawił mu zwolnienie lekarskie na okres od 18 marca 2009 r. do 14 kwietnia 2009 r. Podał także, że ze zwolnienia lekarskiego korzysta do chwili obecnej. Reasumując skarżący podniósł, że uchybienie terminu do wniesienia skargi spowodowane było w jego przypadku chwilową, usprawiedliwioną stanem zdrowia i długotrwałym stresem, niedyspozycją psychiczną. Ponadto wyjaśnił, że pozostawał w przekonaniu, że stosownie do treści art. 65 § 1 i § 2 P.p.s.a. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji niezwłocznie przekaże jego skargę do Komendanta Głównego Policji oraz że terminem wniesienia skargi będzie termin jej wniesienia do organu niewłaściwego. W piśmie precyzującym powyższy wniosek skarżący dodatkowo wskazał, że w dniu 18 sierpnia 2009 r. doręczone zostało mu postanowienie z dnia 12 sierpnia 2009 r., w którym zawarta była informacja, iż jego skarga została uznana za wniesioną z dniem przekazania skargi z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji do Komendy Głównej Policji, a nie z dniem nadania w urzędzie pocztowym. Ponadto jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia skargi skarżący podał brak znajomości procedury sądowej związany z brakiem wykształcenia prawniczego; ograniczenie percepcji i nastroju związane ze stwierdzoną u niego przez Komisję Lekarską Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji neurastenią i reakcją dezadaptacyjną typu subdepresyjnego skutkującą trwałą niezdolnością do służby w Policji; konieczność samodzielnego podejmowania w tym czasie czynności procesowych w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie oraz Sądem Okręgowym w Warszawie, Sądem Rejonowym w Bydgoszczy oraz w postępowaniu odwoławczym do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji; trudności finansowe uniemożliwiające skorzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika. Czynniki te, zdaniem skarżącego, spowodowały zaistniałą pomyłkę jak również miały wpływ na nieprawidłową ocenę zaistniałej sytuacji. Podniósł również, że mimo jego prośby o pilne przekazanie skargi do Komendy Głównej Policji, jego skarga została przekazana z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji dopiero po upływie 5 dni. W ocenie Sądu I instancji, wskazane przez skarżącego okoliczności nie uprawdopodobniły braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Sąd zwrócił uwagę, że podnoszone przez skarżącego okoliczności, nie stały na przeszkodzie, aby w dniu 4 kwietnia 2009 r. skierował on do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji pismo z prośbą o niezwłoczne przekazanie jego skargi do Komendanta Głównego Policji. Wskazuje to, iż w tej dacie skarżący miał już świadomość, że skargę wniósł do niewłaściwego organu. Termin do wniesienia skargi mijał w dniu 9 kwietnia 2009 r. Po uświadomieniu sobie pomyłki skarżący miał więc jeszcze 5 dni na prawidłowe wniesienie skargi. Dodatkowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaznaczył, że skarżący był prawidłowo pouczony o terminie i sposobie wniesienia skargi. S. L. wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania wniosku o przywrócenie terminu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przypisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na sprawę oraz naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię, a w szczególności: brak właściwej rewizji stanu faktycznego sprawy i nieuwzględnienie wniosków skarżącego dotyczących prawidłowego jego ustalenia i oceny; przekroczenie granic prawa do oceny dowodów przez pozostawienie poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę i pomijanie istotnych dla sprawy materiałów dowodowych oraz dokonywanie ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego; przyznawanie pewnym dowodom większej mocy dowodowej; przerzucenie na skarżącego skutków nieznajomości prawa lub niedopełnienia obowiązków służbowych przez MSWiA oraz interpretowane na niekorzyść skarżącego niejasności i wątpliwości co do treści przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności procesowej bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 2 P.p.s.a. w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wniosek ten uzasadniające. O braku winy strony można natomiast mówić wtedy, gdy istniała przyczyna niezawiniona przez stronę, która spowodowała uchybienie terminowi. Przyczyna taka zachodzi wówczas, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy. Dlatego w każdym przypadku przy ocenie braku winy, jako przesłanki przywrócenia terminu uchybionego przez stronę należy uwzględniać wymaganie dołożenia należytej staranności człowieka przejawiającego dbałość o swe własne życiowo ważne sprawy. W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wskazane przez skarżącego okoliczności nie uprawdopodobniły braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Sąd uznał bowiem, że podnoszone przez skarżącego okoliczności, nie stały na przeszkodzie, aby w dniu 4 kwietnia 2009 r. skierował on do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji pismo z prośbą o niezwłoczne przekazanie jego skargi do Komendanta Głównego Policji. W tej dacie skarżący miał już przecież świadomość, że skargę wniósł do niewłaściwego organu. Termin do wniesienia skargi mijał w dniu 9 kwietnia 2009 r. Po uświadomieniu sobie pomyłki skarżący miał więc jeszcze 5 dni na prawidłowe wniesienie skargi. Powyższa argumentacja rozmija się ze stanem faktycznym sprawy. W aktach znajduje się pismo S. L. z dnia 4 kwietnia 2009 r. adresowane do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zawierające prośbę o niezwłoczne przekazanie Komendantowi Głównemu Policji omyłkowo skierowanej do tego organu przesyłki zawierającej skargę S. L. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2009 r. W piśmie tym skarżący dodatkowo podkreślał, że chodzi o dotrzymanie 30-dniowego terminu na wniesienie do sądu administracyjnego skargi otrzymanej w dniu 10 marca 2009 r. Jak wynika z dat zamieszczonych na ww. piśmie, wpłynęło ono do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w dniu 6 kwietnia 2009 r., natomiast przesłanie skargi S. L. nastąpiło po 4 dniach, tj. w dniu 10 kwietnia 2009 r., kiedy było już oczywiste, że skarga jest już spóźniona. Okoliczność powyższa wskazuje, że nie można skarżącemu przypisać wyłącznej winy w tym, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu. W spóźnionym wpływie skargi do właściwego organu miało bowiem swój udział Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, z którego niewłaściwie wniesiona skarga została wysłana do Komendanta Głównego Policji dopiero po 6 dniach od dnia jej wpływu do Ministerstwa. Sąd jednak wydaje się nie dostrzegać, że okoliczność tę skarżący podnosił we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, jak również tego, iż w aktach sprawy znajduje się pismo potwierdzające twierdzenia strony. Nieporozumieniem jest więc w tej sytuacji argumentacja Sądu, że nic nie stało na przeszkodzie, aby w dniu 4 kwietnia 2009 r. skarżący skierował do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji pismo z prośbą o niezwłoczne przekazanie jego skargi do Komendanta Głównego Policji. Ponadto Sąd nie odniósł się w jakikolwiek sposób do sytuacji zdrowotnej skarżącego, na którą powoływał się on we wniosku; uzasadnienie odmowy przywrócenia terminu ograniczając wyłącznie do pouczenia strony, że nieznajomość prawa nie może stanowić usprawiedliwienia w niniejszej sprawie. Powyższe wymaga ponownego rozpoznania wniosku S. L. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi z uwzględnieniem okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy, zarówno podniesionych w pismach skarżącego, jak i wynikających z akt przedmiotowej sprawy. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.