I SA/Kr 799/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 23.03.2009r. , nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2004r. w kwocie 51 221 zł. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w - części 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek H. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 23.03.2009r. , Nr[...], w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2004r. w kwocie 51 221 zł. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz akt sprawy, H. S. ur. w 1964 r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem Z. S., ur. w 1960r. synem R. S. ur. w 1994r. oraz córką A. S. ur. w 1991 r. Z. S. prowadzi działalność gospodarczą, z której w 2008r. osiągnął dochód w wysokości 10 346,37 zł. przy przychodzie wynoszącym 112 794,45 zł. Jak podaje obecny jego dochód (średnia za miesiące od l - V 2009r.) wynosi 1287,54 zł. Z kolei H. S. zajmuje się gospodarstwem a ze sprzedaży mleka, jaj, sera białego, masła w maju 2009r. uzyskała kwotę 180 zł. Strona skarżąca miesięczne wydatki szacuje na kwotę 511,14 zł. Obejmują one : podatek rolny - 18,17 zł. , opłatę za wywóz odpadów - 6,5 zł. , koszty ubezpieczenia H. S. w KRUS - 89,67 zł. , koszty ubezpieczenia budynków - 10,08 zł. , opłatę za telefon - 53,17 zł. , abonament radiowo - telewizyjny 17 zł. , opłatę za gaz - 122,30 zł. , opłatę za energię elektryczną- 154,25 zł. , koszty biletów do szkoły A. S. - 40 zł. . Małżonkowie są współwłaścicielami mieszkania o pow. 66 m2 , budynku gospodarczego o pow. 16 m2 , garażu o pow. 20 m2, dzierżawią też 1,84 ha gruntu. Strona skarżąca jest ponadto właścicielem samochodu ciężarowego marki DAF [...] (wartość podana ok. 15 000 zł.), samochodu marki FIAT, samochodu marki SCANIA [...](ciągnik siodłowy) , który kupiony został na kredyt (jego wartość przybliżona to ok. 30 000 zł.) oraz naczepy. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje na uwzględnienie tylko w części. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, póz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić więc, iż przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów sądowych oraz wynagrodzenia pełnomocnika bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Małżonkowie nie znajdują się w stanie skrajnego ubóstwa. Z.S. prowadzi działalność gospodarczą przynoszącą dochód. Jest w stanie spłacać raty kredytu w wysokości nawet 2 114,10 zł. jednorazowo (dowód : wyciąg z konta w B., operacja z dnia 18.03.2009r. )Podkreślić natomiast trzeba , iż zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed należnościami z tytułu kosztów sądowych. Posiada on również trzy samochody, w tym dwa ciężarowe, i naczepę. H. S. nie pracuje wprawdzie ale zajmuję się gospodarstwem. Produkuje na małą skalę nabiał i sprzedaje jaja, ser, masło, mleko. Z. S. i H. S. są też współwłaścicielami nieruchomości, co umożliwia im zaciągnięcie kredytu i w ten sposób pozyskanie pieniędzy na koszty związane z procesem. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności stwierdzić należy, iż przyznanie Z. S. prawa pomocy w zakresie całkowitym byłoby niezasadne. Pamiętać bowiem trzeba, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia, [por. Hanna Knysiak - Molczyk,( w :) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Z drugiej jednak strony orzekający wziął pod uwagę , iż łączne poniesienie kosztów postępowania obejmujących zarówno uiszczenie odpowiednich opłat jak i wynagrodzenie fachowego pełnomocnika byłoby zbyt wysokim obciążeniem budżetu małżonków. Sam wpis od skargi w każdej ze spraw o sygn. akt l SA/Kr 798/09 i l SA/Kr 799/09 wynosi bowiem 1500 zł. Stąd też orzekający stanął na stanowisku, iż zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych w 3/4 części z jednoczesnym oddaleniem wniosku co do pozostałej części tych kosztów i co do ustanowienia radcy prawnego będzie rozstrzygnięciem w pełni odpowiadającym jej możliwościom finansowym. Nie pozbawi ono strony skarżącej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąży jej w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować pogorszenie jej warunków bytowych. Preferencja wyboru w kwestii przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym podyktowana została natomiast obecnym etapem postępowania. Na tą chwilę bardziej niezbędna jest bowiem pomoc stricte finansowa pozwalająca stronie uiścić wpis od skargi (bez którego uiszczenia postępowanie sądowoadministracyjne nie może się toczyć) niż obecność fachowego pełnomocnika (bez którego po wniesieniu skargi strona może się teoretycznie obejść). Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 244§1 , art.245§2 i 3, art. 246§1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, póz .1270) orzeczono jak w sentencji.