II FZ 588/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Bd 292/09 w zakresie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 6 marca 2009 r. nr (...) w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 13 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 292/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił, na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.), W.M.przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w kontekście obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej jako kryterium braku winy, będącego przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu trudno dopatrzyć się atrybutu szczególnej staranności w działaniach pełnomocnika, w sytuacji gdy mając zaplanowany od kilku miesięcy wyjazd zagraniczny i posiadając od dnia 17 lipca 2009 r. wiedzę o wyznaczonym na dzień 18 sierpnia 2009 r. terminie rozprawy przybył do Sądu w celu zapoznania się z aktami sprawy w dniu 13 sierpnia 2009 r. oraz złożył wniosek o odroczenie rozprawy w dniu 17 sierpnia 2009r. (14 sierpnia 2009r. za pomocą fax-u). Zdaniem Sądu, nie można mówić również o należytej staranności w sytuacji gdy pełnomocnik ten, nie posiadając wiedzy o sposobie rozpatrzenia jego wniosku o odroczenie rozprawy, tym samym zdając sobie sprawę z ewentualnego negatywnego jego rozpatrzenia nie dołożył starań, aby w odpowiednim terminie dowiedzieć się o zapadłym w sprawie rozstrzygnięciu. Znając konsekwencje wynikające z niezłożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia winien dla ochrony interesów skarżącego wykazać zainteresowanie sprawą (mógł on np. telefonicznie uzyskać informację o wyniku rozprawy). Data złożenia wniosku o przywrócenie terminu - 14 września 2009 r. świadczy o tym, że nie dochował należytej staranności w tym zakresie. W zażaleniu skarżący wniósł na podstawie art. 86 § 3 p.p.s.a. o zmianę powyższego postanowienia i przywrócenie terminu zgodnie z wnioskiem. Strona wywodziła, że Sąd pominął istotną dla sprawy okoliczność, że pełnomocnik nie miał możliwości zapoznać się z aktami sprawy. Wobec tego pełnomocnik nie mógł przed wyjazdem na urlop zająć stanowiska na piśmie ani zapoznać ze sprawą ewentualnego pełnomocnika substytucyjnego. Zdaniem strony, Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżone postanowienie pozbawił ją możliwości udziału w postępowaniu a nadto zaskarżenia niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył i orzekł, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Ze stanu faktycznego przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że: - w dniu 7 kwietnia 2009 r. skarżący złożył za pośrednictwem organu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B.; - w dniu 9 lipca 2009 r. Przewodniczący Wydziału WSA w Bydgoszczy wyznaczył termin rozprawy w sprawie na dzień 18 sierpnia 2009 r. o czym pełnomocnik skarżącego (radca prawny E. K.) została skutecznie zawiadomiona w dniu 17 lipca 2009 r.; - w dniu 13 sierpnia 2009 r. pełnomocnik skarżącego stawił się w Sądzie celu przejrzenia akt sprawy; - w dniu 17 sierpnia 2009 r. pełnomocnik skarżącego złożył do Sądu wniosek (datowany 29 czerwca 2009 r.) o zniesienie terminu rozprawy wyznaczonej na dzień 18 sierpnia 2009 r. ze względu na brak możliwości zapoznania się z aktami sprawy i w konsekwencji niemożnością merytorycznego poparcia stanowiska skarżącego oraz zaplanowany już w styczniu wyjazd zagraniczny w dniach od 15 sierpnia do 1 września; - w dniu 18 sierpnia 2009 r. Sąd oddalił wniosek pełnomocnika skarżącego o odroczenie terminu rozprawy; - wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę W. M.; - w dniu 14 września 2009 r. pełnomocnik skarżącego złożył w Sądzie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, składając jednocześnie wniosek o jego sporządzenie. Analizując wobec tego powyższy stan faktyczny sprawy nie można przyjąć, że zaistniały okoliczności o charakterze wyjątkowym i nie przewidywalnym, które uzasadniałyby przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 18 sierpnia 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni przychyla się do stanowiska Sądu pierwszej instancji, że data złożenia wniosku o przywrócenie terminu (14 września 2009 r.) świadczy o nie dochowaniu należytej staranności przez pełnomocnika skarżącego. Zaznaczyć trzeba, że o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. post. NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/02 – M.Pr. 2002, nr 23, s.1059.). Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego jaki i prawa cywilnego panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (J.P.Tarno. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Lexis Nexis, Warszawa 2006 r., s.226). Z pewnością przeszkodą nie był zaplanowany urlop zagraniczny pełnomocnika strony. Po pierwsze bowiem można było w myśl art.21 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) ustanowić substytuta, do prowadzenia sprawy skarżącego, w tym do ewentualnego zaskarżenia niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia. Po drugie niewątpliwie – jak słusznie podkreślał Sąd pierwszej instancji – o wyniku rozprawy można się dowiedzieć telefonicznie zarówno z kraju jak i z zagranicy. Można także wysłać wniosek o uzasadnienie wyroku z miejsca pobytu lub przy pomocy osoby upoważnionej przebywającej w kraju. Nie ulega wątpliwości, iż ze względu na powszechną dostępność nowoczesnych środków komunikacji nie był konieczny nadmierny wysiłek, nakład pracy ze strony pełnomocnika przy dopełnieniu swoich obowiązków. Ponadto pełnomocnik strony powinien dowiedzieć się w jaki sposób został rozstrzygnięty jego wniosek o odroczenie terminu rozprawy, zdając sobie sprawę z obowiązujących terminów do ewentualnego zaskarżenia niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia. Niezasadne jest także w żaden sposób twierdzenie pełnomocnika, że nie mógł się zapoznać z aktami sprawy i przygotować do rozprawy, a w związku z tym zaistniała potrzeba odroczenia terminu posiedzenia Sądu w dniu 18 sierpnia 2009 r. Przede wszystkim jak słusznie podkreślał Sąd w zaskarżonym uzasadnieniu pełnomocnik wiedział od dnia 17 lipca 2009 r. o wyznaczonym na dzień 18 sierpnia 2009 r. terminie rozprawy, a zatem miał miesiąc na przejrzenie akt sprawy i ewentualne podjęcie określonych czynności w celu zapewnienia prawidłowego zabezpieczenia praw skarżącego, zdając sobie sprawę także z zaplanowanego urlopu. Nie można się także zgodzić z pełnomocnikiem, że Sąd odmówił dostępu do akt sprawy. Rzeczywiście pełnomocnik stawił się w sądzie w dniu 13 sierpnia 2009 r. i w tym dniu nie były dostępne akta sprawy skarżącego. Jednakże jak wynika z notatki urzędowej z dnia 17 sierpnia 2009 r. akta sprawy dostępne były w Wydziale Informacji Sądowej już następnego dnia – 14 sierpnia, o czym poinformowano pełnomocnika strony (k-120 akt Sądu pierwszej instancji). W związku z powyższym należy stwierdzić, że Sąd I instancji zgodnie z art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. ocenił i rozpoznał wniosek złożony przez pełnomocnika skarżącego w powyższym przedmiocie, a wobec tego zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.