II SA/Wa 427/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Adam Lipiński, Protokolant Anna Siwonia, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przyznania odszkodowania - oddala skargę - [...] J.M. pełnił służbę wojskową ostatnio na stanowisku [...] w Zespole [...]. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego rozkazem personalnym z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] zwolnił oficera z dniem [...] czerwca 2007 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł go do rezerwy wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w okresowej opinii służbowej. Minister Obrony Narodowej, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] uchylił rozkaz personalny z dnia [...] czerwca 2007 r. w części dotyczącej daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i ustalił nową datę zwolnienia na dzień [...] października 2007 r., a w pozostałej części decyzję utrzymał w mocy. Minister Obrony Narodowej, na podstawie art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] zmienił swoją decyzję z dnia [...] października 2007 r. i ustalił nową datę zwolnienia na dzień [...] stycznia 2008 r. W wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r. w części dotyczącej daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i ustalił nową datę zwolnienia na dzień [...] lutego 2008 r., a w pozostałej części decyzję utrzymał w mocy. Od tej decyzji J.M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą organ, w trybie art. 54 § 3 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uwzględnił i decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] uchylił decyzję I i II instancji oraz umorzył postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 52/08, po rozpatrzeniu skargi J.M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2007 r. nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymany nią w mocy rozkaz personalny Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia J.M. z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w okresowej opinii służbowej. Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej, powołując się na powyższy wyrok, na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. i art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892) oraz § 30 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137), wydał w dniu [...] grudnia 2008 r. decyzję nr [...], w której: w punkcie 1 stwierdził, że data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej J.M. w dniu [...] stycznia 2008 r. nie ulega zmianie, w punkcie 2 uznał, że jego zwolnienie ze służby nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez Ministra Obrony Narodowej (art. 111 pkt 9 lit. b ustawy pragmatycznej), w punkcie 3 przyznał J.M. odszkodowanie od Skarbu Państwa w wysokości [...] zł stanowiącą sześciokrotność kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego oficerowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Minister Obrony Narodowej, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], na mocy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2008 r. Uzasadniając organ stwierdził, że w sprawie miał zastosowanie art. 116 ustawy pragmatycznej w brzmieniu, obowiązującym od dnia 1 stycznia 2008 r., nadanym przez art. 1 pkt 51 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242), zwaną dalej ustawą zmieniającą. Zgodnie z tym przepisem uchylenie decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej powoduje uchylenie wszelkich skutków jakie wynikały dla żołnierza w wykonaniu tego orzeczenia, z wyłączeniem skutku w postaci zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Stosownie zaś do art. 116 ust. 2 tej ustawy, w przypadku uchylenia decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, data zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. W związku z tym ustalono, że J.M. pozostaje zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2008 r. W ocenie Ministra Obrony Narodowej, nie można przyjąć, że uchylenie przez sąd administracyjny ostatecznej decyzji o zwolnieniu oficera z zawodowej służby wojskowej powoduje reaktywowanie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Nie ogranicza to w jakikolwiek sposób prawa żołnierza rezerwy do ubiegania się o ponowne powołanie do zawodowej służby wojskowej, na zasadach określonych w przywołanej ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych dla ogółu żołnierzy rezerwy. Zdaniem organu, nie miał w sprawie zastosowania przepis art. 10 powołanej ustawy zmieniającej z dnia 24 sierpnia 2007 r., zgodnie z którym sprawy wszczęte lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie tej ustawy, prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych. Ta regulacja nie miała zastosowania w przypadku J.M. w sprawie dotyczącej uchylenia skutków wywołanych decyzją o zwolnieniu oficera z zawodowej służby wojskowej. Do spraw, których zakończenie następowało decyzją administracyjną ustawodawca przewidział możliwość stosowania przepisów, obowiązujących w dacie wszczęcia postępowania. Uchylenie ostatecznej decyzji o zwolnieniu J.M. z zawodowej służby wojskowej spowodowało zniesienie postępowania administracyjnego prowadzonego przez Ministra Obrony Narodowej w tym przedmiocie. Tak więc, wszczęte przed dniem 1 stycznia 2008 r. postępowanie dotyczące zwolnienia żołnierza zostało prawomocnie zniesione wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 52/08. Ponadto podniesiono, że w dniu 1 stycznia 2008 r., kiedy to weszła w życie ta nowelizacja, nie było wobec zainteresowanego prowadzone przed organem wojskowym żadne postępowanie w oparciu o ustawę pragmatyczną, które miałoby zakończyć się decyzją w oparciu o art. 104 k.p.a. Podniesiono, że skoro nie ma w ustawie zmieniającej przepisów międzyczasowych dotyczących stosowania art. 116 ustawy o służbie wojskowej przewidujących, że przepis ten miałby zastosowanie tylko wobec spraw wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy, tj. 1 stycznia 2008 r., to należy stosować zasadę bezpośredniego działania ustawy nowej we wszystkich sprawach, w których miało miejsce uchylenie decyzji o zwolnieniu żołnierza, wydanych zarówno przed, jak i po 1 stycznia 2008 r. Odnośnie odszkodowania należnego w związku z uchyleniem decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej organ wyjaśnił, że zostało ono obliczone według normy przewidzianej w ust. 3 art. 116 ustawy pragmatycznej. Wysokość odszkodowania przyjęta w tym przepisie jest sztywna i nie pozwala na przyznanie go w innej wysokości niż określona w tym przepisie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.M. wniósł o uchylenie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] jako bezzasadnej oraz sprzecznej z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 52/08. Zarzucił organowi błędną wykładnię art. 116 ust. 1 – 3 wojskowej ustawy pragmatycznej poprzez brak odniesienia powyższego przepisu do treści korzystnego dla niego wyroku oraz brak jakiegokolwiek wyjaśnienia dlaczego i na jakiej podstawie aktualnie ustalono datę zwolnienia go ze służby z dniem [...] stycznia 2008 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na swoje wcześniejsze ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, prawidłowo organ zastosował w przedmiotowej sprawie jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia przepis art. 116 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2008 r. Przepis ten stanowi, że w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu (ust. 1). Zaś w ust. 2 przewidziano, że w przypadkach, o których mowa w ust. 1, data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. Przepis ust. 3 przewiduje, że żołnierzowi zawodowemu, o którym mowa w ust. 1, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych w ust. 1. Kiedy mamy do czynienia z obowiązkiem lub prawem wynikającym wprost z ustawy (z mocy prawa), skutek prawny następuje z dniem ustalonym w ustawie. W takim wypadku akt administracyjny konkretyzujący przedmiot w stosunku do indywidualnego adresata ma charakter deklaratoryjny. Decyzje deklaratoryjne ustalają jedynie autorytatywnie zakres jakiegoś stosunku prawnego, który powstał z mocy przepisów prawnych. Treść przepisu art. 116 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jednoznacznie wskazuje, że wydanie przez organ decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby w przypadku ziszczenia się warunków w nim przewidzianych ma charakter deklaratoryjny, ponieważ obowiązek zwolnienia ze służby powstaje z mocy samego prawa. Oznacza, to że bez względu na datę wydania w tym zakresie aktu, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje z dniem oznaczonym w ustawie. Należy stwierdzić, że w okolicznościach rozstrzyganej sprawy, organ był zobligowany wolą ustawodawcy wyrażoną w ostatnio powołanym przepisie do wskazanego w nim określenia statusu kadrowego J.M. po uchyleniu przez Sąd decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2007 r. i utrzymanego nią w mocy rozkazu personalnego Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] czerwca 2007 r. o jego zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Do przedmiotowej sprawy nie miały zastosowania przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym przed jej nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 r., ponieważ przedmiotowa sprawa nie spełnia kryteriów przewidzianych w przepisie art. 10 ustawy zmieniającej. Zgodnie z tym przepisem sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych. Rozstrzygana sprawa jest sprawą nową i toczy się po 1 stycznia 2008 r. Podstawą wszczęcia tego nowego postępowania był fakt uchylenia po 1 stycznia 2008 r. ostatecznej decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2007 r. oraz utrzymanego nią w mocy rozkazu personalnego organu I instancji o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 112 pkt 4 ustawy. Nie można przyjąć, że obecnie rozpatrywana sprawa toczy się w tym samym trybie i przedmiocie, co decyzje wyeliminowane z obrotu prawnego przez Sąd wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 52/08. Gdyby ustawodawca wprowadzając z dniem 1 stycznia 2008 r. nowelizację art. 116 zamierzał wyłączyć jego stosowanie wobec żołnierzy zwolnionych ze służby na podstawie ostatecznych decyzji wydanych przed 1 stycznia 2008 r., to niewątpliwie wyraźnie by to wskazał, podobnie jak uregulował w art. 11 ustawy zmieniającej kwestie intertemporalne spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych i żołnierzy zawodowych. Przepis art. 10 ustawy zmieniającej jest przepisem szczególnym i jako taki musi być interpretowany ściśle, a nie rozszerzająco. Sąd nie dopatrzył się również nieprawidłowości w zakresie przyznanego odszkodowania. Przepis art. 116 ust. 3 wojskowej ustawy pragmatycznej zakreśla wyraźne ramy dla obliczenia tej należności, które organ był zobligowany stosować. Ponadto należy stwierdzić, że z uwagi na dyspozycję art. 134 ust. 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie mogło być powodem uchylenia zaskarżonej decyzji, nieprawidłowe wskazanie przez organ daty zwolnienia skarżącego ze służby. Mimo, iż pierwotna decyzja zwolnieniowa Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2007 r. wskazywała jako datę jego zwolnienia dzień [...] października 2007 r., to organ wydając w sprawie obecnie kontrolowane decyzje uwzględnił datę zwolnienia ze służby wskazaną w decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2007 r. wydanej w trybie art. 163 k.p.a., która w dacie orzekania była (tak jak i decyzja utrzymująca ją w mocy z dnia [...] lutego 2008 r.) wyeliminowana z obrotu prawnego. Sąd nie dopatrując się w wydanych decyzjach rażącego naruszenia prawa nie mógł więc z powyższych względów uchylić zaskarżonych decyzji, ponieważ wydałby orzeczenie na niekorzyść skarżącego. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 wskazanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.