II GSK 20/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia del. WSA Krystyna Józefczyk Protokolant Paulina Piasecka po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "E." S.A. we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 664/09 w sprawie ze skargi "E." S.A. we W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2009 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 664/09, wydanym w sprawie ze skargi E. S.A. z siedzibą we W. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "[...]", oddalono skargę. Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego sprawy: W dniu [...] maja 2006 r. E. S.A. z siedzibą we W., zwana dalej "skarżącą", złożyła do Urzędu Patentowego RP podanie o udzielenie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "[...]". Kołek ten, jak wynika ze zgłoszenia, stanowi część składową, gdyż służy do mocowania listew progowych maskujących. Istotą wzoru przemysłowego, w świetle jego opisu, jest nowa postać kołka mocującego przejawiająca się w jego kształcie. Kołek mocujący, pokazany na rysunku fig. 1 i fotografii fig. 1.1., charakteryzuje się tym, że ma elementy blokujące w kształcie płytek prostokątnych o zaokrąglonych promieniowo powierzchniach czołowych, które usytuowane są prostopadle do powierzchni bocznej kołka w kształcie walca. Elementy blokujące rozmieszczone są dookoła kołka z zachowaniem wzajemnych odstępów w kierunku osiowym oraz przesunięte są w co drugim rzędzie o pół podziału tak, że płytki prostokątne w co drugim rzędzie znajdują się w środku luki między płytkami prostokątnymi rzędu poprzedzającego. Do góry kołek rozszerza się stożkowo w prowadnicę walcową o średnicy nieco niniejszej od średnicy wyznaczonej przez zaokrąglone promieniowo krawędzie płytek prostokątnych. Na prowadnicy walcowej znajduje się szyjka z łbem prostokątnym. Szyjka utworzona jest z dwóch powierzchni bocznych równoległych względem siebie oraz dwóch powierzchni bocznych odchylających się łukowo do połączenia z krótszymi bokami łba prostokątnego. Cechę istotną wzoru przemysłowego stanowi to, że: • kołek mocujący ma elementy blokujące w kształcie płytek prostokątnych o zaokrąglonych promieniowo powierzchniach czołowych, które usytuowane są prostopadle do powierzchni bocznej kołka w kształcie walca, • do góry kołek rozszerza się stożkowo w prowadnicę walcową o średnicy nieco mniejszej od średnicy wyznaczonej przez zaokrąglone promieniowo krawędzie płytek prostokątnych, • na prowadnicy walcowej znajduje się szyjka z łbem prostokątnym, która utworzona jest z dwóch powierzchni bocznych równoległych względem siebie oraz dwóch powierzchni bocznych odchylających się łukowo do połączenia z krótszymi bokami łba prostokątnego. Decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] sierpnia 2006 r. udzielono skarżącej prawa z rejestracji omawianego wzoru przemysłowego. W dniu 21 marca 2007 r. wpłynął do Urzędu Patentowego sprzeciw na decyzję udzielającą prawo z rejestracji na powyższy wzór przemysłowy, wniesiony przez M. W. M. Podstawę prawną sprzeciwu stanowił w szczególności art. 102 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), zwanej dalej "pwp". Stosownie do art. 102 pwp wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację (ust. 1). Wytworem jest każdy przedmiot wytworzony w sposób przemysłowy lub rzemieślniczy, obejmujący w szczególności opakowanie, symbole graficzne oraz kroje pisma typograficznego, z wyłączeniem programów komputerowych (ust. 2). W myśl ust. 3 za wytwór uważa się także: 1) przedmiot składający się z wielu wymienialnych części składowych umożliwiających jego rozłożenie i ponowne złożenie (wytwór złożony); 2) część składową, jeżeli po jej włączeniu do wytworu złożonego pozostaje widoczna w trakcie jego zwykłego używania, przez które rozumie się każde używanie, z wyłączeniem konserwacji, obsługi lub naprawy; 3) część składową, jeżeli może być przedmiotem samodzielnego obrotu. W przypadku wzoru stosowanego lub zawartego w części składowej wytworu złożonego, w rozumieniu ust. 3 pkt 1, ocena nowości i indywidualnego charakteru dotyczy tylko jego widocznych cech (ust. 4). Według wnioskodawczyni, okazującej na rozprawie przed Urzędem Patentowym listwę, omawiany kołek mocujący, po zamontowaniu w listwie, nie jest widoczny przy normalnym użytkowaniu. Z tego względu, jak wywodziła wnioskodawczyni, przedmiot zgłoszenia nie spełnia cech wzoru przemysłowego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] Urząd Patentowy unieważnił prawo z rejestracji spornego wzoru przemysłowego. Według organu istotną cechą wzoru przemysłowego jest wymóg jego widoczności w zwykłym używaniu, odnoszony do użytkownika końcowego. Pojęcie zwykłego używania jest zdefiniowane w prawie wspólnotowym. W myśl art. 3 ust. 4 Dyrektywy 98/71 WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzorów (Dz.U.UE.L.98.289.28) "Normalne stosowanie", w rozumieniu ust. 3 lit. a) oznacza stosowanie przez użytkownika końcowego, wyłączając konserwację, obsługę i naprawę. Powyższego wymogu widoczności nie spełnia sporny kołek, stanowiący część składową, gdyż spełniając swoją funkcję mocującą listwę przyścienną, jest niewidoczny. Zdaniem organu widoczność omawianego kołka na rynku (na etapie jego nabycia przez użytkownika) nie jest wystarczająca dla uzyskania przez ten wytwór przymiotu wzoru przemysłowego, skoro kołek mocujący, stanowiący część składową, jest niewidoczny w trakcie jego użytkowania. Zdaniem organu przepis art. 102 ust. 3 pkt 3 pwp powinien być interpretowany łącznie z przepisem art. 102 ust. 4 p.w.p., zgodnie z którym ocena nowości i indywidualnego charakteru dotyczy tylko jego widocznych cech. Rozpoznając skargę na powyższą decyzję, wniesioną przez skarżącą, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., jak to już była mowa na wstępie, wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 664/09, skargę tę oddalił. W świetle uzasadnienia tego wyroku na gruncie 102 ust. 3 p.w.p. dla przyznania zdolności rejestrowej wystarczające jest, aby część składowa wytworu złożonego była widoczna na etapie obrotu. Z powołanego przepisu nie wynika, aby wymienione wyżej przesłanki uznania części składowej za wytwór musiały być spełnione łącznie, tzn. by część składowa po jej włączeniu do wytworu złożonego pozostawała widoczna w trakcie jego zwykłego używania, przez które rozumie się każde używanie, a jednocześnie stanowiła przedmiot samodzielnego obrotu. Wystarczające jest, jeżeli część składowa wzoru złożonego albo po jej włączeniu do wytworu złożonego pozostawała widoczna w trakcie jego zwykłego używania, albo mogła stanowić przedmiot samodzielnego obrotu. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji elementy mocujące listwę maskującą (przyścienną), do czego przeznaczony jest kołek mocujący, ze swej istoty mają pozostać niewidoczne. Według Sądu pierwszej instancji spór sprowadza się do interpretacji art. 102 p.w.p., a zwłaszcza - wobec tego, że sporny kołek stanowi część składową wytworu złożonego - przepisu ust. 3 powołanego artykułu. Interpretując powyższy przepis Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zajęte w wyroku z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 276/06 (LEX nr 321281). W świetle tego stanowiska przepis art. 102 ust. 3 pkt 2 pwp pozostaje w ścisłym związku z ust. 1 tego artykułu, a zatem normą prawną zawartą w ust. 3 pkt 2 powołanego artykułu jest to, że wytworem jest taka część składowa, która po włączeniu do wytworu złożonego jest widoczna w dacie przekazania wytworu do używania, z reguły w dacie jego nabycia, i jest widoczna ("pozostaje widoczna") w trakcie jego zwykłego używania. Sąd pierwszej instancji odniósł się do niektórych ocen wyrażonych przez Urząd Patentowy na tle stosowania przepisów o wzorach przemysłowych. I tak, nie podzielono oceny, iż przyjęcie punktu widzenia skarżącej prowadzi do uznania, że każda z części zamiennych jest wzorem przemysłowym bez względu na to czy jest lub nie jest postrzegana wzrokowo przez końcowego użytkownika w trakcie zwykłego używania przedmiotu złożonego. Z art. 1061 i 107 p.w.p. wynika bowiem, że ochrona wynikająca z rejestracji wzoru przemysłowego nie obejmuje tych cech wytworu, które są uwarunkowane wyłącznie ich funkcjami technicznymi oraz tych, które muszą być odtworzone w dokładnej formie i wymiarach w celu umożliwienia mechanicznego połączenia lub współdziałania z innym wytworem (tzw. części zamienne). Ten ostatni przepis ma szczególne znaczenie, gdyż dotyczy kwestii, z którą wiążą się ważne interesy ekonomiczne dotyczące w szczególności importowania części zamiennych dla przemysłu samochodowego. Przyjęte rozwiązanie ma na celu zapobieżenie monopolizacji obrotu tymi częściami. Natomiast, zdaniem Sądu pierwszej instancji, podzielającego stanowisko Urzędu Patentowego, ochrona części niewidzialnych może stanowić przedmiot prawa ochronnego na wzór użytkowy lub patentu. Od powyższego wyroku skarżąca wniosła skargę kasacyjną. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji stwierdzenia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 102 ust. 3 pkt 3 pwp przez niezastosowanie tego przepisu w sytuacji jego prawidłowej wykładni oraz nieuchylenie zaskarżonej decyzji opartej na błędnej wykładni tego przepisu; 3) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sporządzenie uzasadnienia wyroku uniemożliwiającego jego kontrolę kasacyjną; 4) naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 102 ust. 3 pkt 3 pwp przez jego błędną wykładnię oraz przyjęcie, że wytworem jest jedynie taka część składowa wytworu złożonego mogąca być przedmiotem samodzielnego obrotu, która po jej włączeniu do wytworu złożonego pozostaje widoczna w trakcie jego zwykłego używania; 5) naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1061 pwp oraz art. 107 pwp przez ich błędną wykładnię oraz przyjęcie, że cechy wytworu określone w art. 1061 § 1 pwp oraz art. 107 pwp stanowią przesłanki negatywne zdolności rejestrowej wzoru przemysłowego. Skarga kasacyjna wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przywołano fragment uzasadnienia zaskarżonego wyroku, podzielając wyrażone tam stanowisko, w myśl którego na gruncie art. 102 ust. 3 pwp wystarczające jest dla przyznania zdolności rejestrowej, aby część składowa wytworu złożonego była widoczna na etapie obrotu. Podzielono także stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż z powołanego wyżej przepisu nie wynika, by wymienione wyżej przesłanki uznania części składowej za wytwór musiały być spełnione łącznie, tzn. by część składowa po jej włączeniu do wytworu złożonego pozostawała widoczna w trakcie jego zwykłego używania, przez które rozumie się każde używanie, a jednocześnie stanowiła przedmiot samodzielnego obrotu. Według skargi kasacyjnej przepisy art. 102 ust. 3 pkt 2 i pkt 3 pwp regulują odrębne przesłanki uznania określonego przedmiotu za wytwór. Natomiast wbrew temu wykładnia art. 102 ust. 3 pkt 3 pwp dokonana przez Urząd Patentowy RP w zaskarżonej decyzji, jako błędna, prowadzi do utworzenia z obu powyższych przepisów jednej normy prawnej, w konsekwencji eliminując z porządku prawnego art. 102 ust. 3 pkt 3 pwp. Przyjęcie w zaskarżonym wyroku wykładni art. 102 ust. 3 pkt 3 pwp dokonanej przez Urząd Patentowy powinno prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy, czego nie uczynił Sąd pierwszej instancji. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku, jak zarzuca skarga kasacyjna, pozostaje w sprzeczności z treścią rozstrzygnięcia. Z treści tego uzasadnienia nie można również wnioskować o przyczynie oddalenia skargi powoda, co uniemożliwia kontrolę instancyjną tego orzeczenia oraz precyzyjne sformułowanie zarzutów skargi kasacyjnej. Jedynie w końcowej części uzasadnienia Sąd pierwszej instancji na marginesie powołuje się na przepisy art. 1061 i art. 107 pwp, nie wskazując ich jednakże jako podstawy rozstrzygnięcia. Przepisy te, jak zauważa skarga kasacyjna, nie ustanawiają przesłanek zdolności rejestracyjnej wzoru przemysłowego, a jedynie ograniczają zakres ochrony z tytułu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. W konsekwencji mogą mieć one ewentualne zastosowanie w sporze (cywilnym), czy doszło do naruszenia prawa z rejestracji wzoru, nie stanowią zaś przesłanek dopuszczalności rejestracji przedmiotu będącego częścią składową wytworu złożonego. W konsekwencji treść przepisów art. 1061 i art. 107 pwp nie powinna mieć wpływu na orzeczenie w przedmiocie unieważnienia wzoru przemysłowego. Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika również, żeby przepisy te miały wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie. Zarzuty sformułowane w pkt 4 i 5 skargi kasacyjnej podnoszone są, jak wskazano, z ostrożności na wypadek, gdyby Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do innych wniosków co do motywów rozstrzygnięcia po analizie uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. Stąd, wobec postawienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, jako pierwszy należało poddać ocenie zarzut naruszenia przepisów postępowania. Przechodząc do rozpatrzenia zasadności zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazać należy, iż w świetle stanowiska wyrażonego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r. II FPS 8/09 (ONSAiWSA 2010/3/39, ZNSA 2010/2/122), które podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, powołany wyżej przepis może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Taka sytuacja nie ma jednakże miejsca w okolicznościach sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymagane od wyroku. Przedstawia bowiem stan sprawy, zarzuty podniesione w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Natomiast, czego nie bierze pod uwagę skarga kasacyjna, ta część uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego nie powinna łączyć się z oceną pod względem zgodności z prawem rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 119/09; LEX nr 590810). Toteż, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest usprawiedliwioną podstawą dla czynienia zaskarżonemu wyrokowi zarzutu dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, czy też błędnego rozstrzygnięcia sprawy. Tym niemniej nie bez pewnej racji wskazuje się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że argumentacja Sądu pierwszej instancji nie jest do końca konsekwentna. Jednakże mankamenty uzasadnienia zaskarżonego wyroku, na które wskazuje się w skardze kasacyjnej, nie mogą być skutecznie podważone zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poza tym, co wymaga podkreślenia, Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, który jest zresztą bezsporny. Również prawidłowo wskazał, iż ustalony stan faktyczny sprawy podlega ocenie przepisów art. 102 pwp, a w szczególności art. 102 ust. 3 pkt 3 pwp. Podniesiony w punkcie 1 skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania, wiąże się bezpośrednio z zarzucanym naruszeniem przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 102 ust. 3 pkt 3 pwp. Stanowisko wyrażone w skardze kasacyjnej, nie wymagające spełnienia wymogu widoczności wytworu objętego przepisem art. 102 ust. 3 pkt 3 pwp na etapie normalnego użytkowania, zmierza w swej istocie do nadania temu wytworowi samodzielnej podstawy dla ubiegania się o rejestrację w charakterze wzoru przemysłowego, a więc bez potrzeby spełnienia przez ten wytwór pozostałych przesłanek wymaganych dla rejestracji wzoru przemysłowego, a zatem także spornej w przesłanki widoczności wzoru z punktu widzenia użytkownika końcowego. Powyższego poglądu nie podzielił Urząd Patentowy. Zdaniem tego organu, jak już wskazano, przepis art. 102 ust. 3 pkt 3 pwp powinien być interpretowany łącznie z przepisem art. 102 ust. 4 p.w.p., zgodnie z którym ocena nowości i indywidualnego charakteru dotyczy tylko jego widocznych cech. Ta właściwość wzoru przemysłowego, jak wskazał Urząd Patentowy, powinna być widoczna dla końcowego użytkownika, nie tyle na etapie nabycia części składowej, lecz w trakcie zwykłego użytkowania przedmiotu chronionego wzorem przemysłowym. Ta zaś przesłanka nie została spełniona w odniesieniu do spornego kołka mocującego listwę progową maskującą, gdyż nie jest on widoczny w trakcie użytkowania przez końcowego użytkownika. Powyższe stanowisko organu podzielił Sąd pierwszej instancji, oddalając skargę. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przedmiotem regulacji przepisu art. 102 ust. 3 pkt 3 pwp jest jedynie wskazanie wytworu, który może być przedmiotem wzoru przemysłowego; i nic więcej. Wytwór objęty tym przepisem, tj. część składowa, jeżeli może być przedmiotem samodzielnego obrotu, dla skutecznego ubiegania się o objęcie go ochroną na podstawie wzoru przemysłowego musi spełnić wszystkie ustawowe wymogi dotyczące wzoru przemysłowego, a zatem także przesłankę widoczności w trakcie zwykłego użytkowania wytworu przez użytkownika końcowego. Natomiast przyjęcie w omawianej kwestii stanowiska skarżącej, ukierunkowanego na rejestrację w charakterze wzoru przemysłowego wytworu stanowiącego część składową, mogącego być przedmiotem samodzielnego obrotu, jednakże niewidocznego na etapie normalnego użytkowania, czyniłoby przepis art. 102 ust. 3 pkt 3 pwp całkowicie niespójnym z pozostałymi regulacjami dotyczącymi wzoru przemysłowego, które od każdego wzoru przemysłowego wymagają spełnienia wszystkich ustawowych w tym względzie wymogów, w tym przesłanki widoczności. Ponadto, takie, nieuprawnione rozumienie wspomnianego przepisu, traktujące go jako wyjątek od spełnienia przez wytwór, będący wzorem przemysłowym, wymogu widoczności, czyniłoby tę regulację niekompletną. Brakuje bowiem, chociażby odesłania, do odpowiednich przepisów dotyczących wzoru przemysłowego. Trudno byłoby zresztą traktować przepis art. 102 ust. 3 pkt 3 pwp jako wyjątek od spełnienia przez wytwór, objęty treścią tego przepisu, tak istotnego dla wzoru przemysłowego wymogu jakim jest widoczność na etapie jego użytkowania. Widoczność wzoru przemysłowego z natury rzeczy jest jego istotną cechą, na co wyraźnie wskazuje przepis art. 102 ust. 4 pwp, a także przepis art. 102 ust. 3 pkt 2 pwp. Gdyby dopuścić niewidoczność wzoru przemysłowego przez użytkownika końcowego w odniesieniu do spornej części składowej, do czego zmierza skarga kasacyjna, wówczas traciłby rację bytu przepis art. 102 ust. 1 pwp, określający istotę wzoru przemysłowego, akcentujący tak istotne cechy wzoru przemysłowego, jak indywidualny charakter postaci wytworu lub jego części, wynikający w szczególności z cech linii, konturów, kształtów, kolorystyki, struktury lub materiału wytworu oraz jego ornamentacji, które, jeżeli wzór przemysłowy ma spełnić swoje ustawowe zadanie, muszą być widoczne na etapie użytkowania wzoru. Widoczność wzoru przemysłowego akcentuje również prawo europejskie. W myśl punktu 12 Dyrektywy 98/71 WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzorów ochrona przyznana z tytułu rejestracji nie obejmuje tych części składowych, które są niewidoczne podczas normalnego użytkowania produktu. Można również wskazać przepis art. 3 ust. 3 wspomnianej Dyrektywy, w świetle którego wzór włączony do produktu, który stanowi część składową produktu złożonego, jest uznany za nowy jedynie wówczas, gdy posiada cechy indywidualne: a) jeśli część składowa wmontowana do produktu złożonego pozostaje widoczna podczas normalnego stosowania tego drugiego; i b) w stopniu, w jakim widoczne cechy części składowej spełniają swoje wymogi co do nowości i indywidualności. Reasumując, przepis art. 102 ust. 3 pkt 3 pwp nie stanowi podstawy dla rejestracji w charakterze wzoru przemysłowego części składowej mogącej być przedmiotem samodzielnego obrotu, bez spełnienia przez ten wytwór wszystkich ustawowych wymogów przewidzianych dla wzoru przemysłowego, w tym przesłanki widoczności w trakcie zwykłego użytkowania wytworu przez użytkownika końcowego. Powyższe stanowisko jest zbieżne z poglądami piśmiennictwa, według którego, aby część składowa mogła być uznana za produkt, a wzór dla niej chroniony jako wzór przemysłowy, musi spełnić ogólne przesłanki ochrony wymagane dla każdego wzoru - przesłanki nowości, indywidualnego charakteru i widoczności (J. Kępiński, Konsekwencje wprowadzenia "klauzuli napraw" w ustawie Prawo własności przemysłowej; PUG.2008.12.20). Z powyższych względów skarga kasacyjna, jako nie oparta na usprawiedliwionych podstawach, podlega oddaleniu (art. 184 p.p.s.a.).