I OZ 125/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 sierpnia 2009 r. sygn. akt IV SO/GI 9/09 o odrzuceniu wniosku o wymierzenie Stowarzyszeniu Architektów Polskich – Zarządowi Oddziału w Katowicach grzywny za nieprzekazanie Sądowi skargi na bezczynność wraz z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę w sprawie ze skargi G.W. na bezczynność Stowarzyszenia Architektów Polskich – Zarządu Oddziału w Katowicach w przedmiocie informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił wniosek G.W. o wymierzenie Stowarzyszeniu Architektów Polskich – Zarządowi Oddziału w Katowicach grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż we wniosku G.W. podniósł, że wystąpił o udostępnienie spisu wszystkich umów, jakie zostały zawarte między Urzędem Miasta Katowice, a Stowarzyszeniem. Organ nie wykonał żądania, w związku z czym strona wniosła, za pośrednictwem organu, skargę na bezczynność Stowarzyszenia, jednakże skarga ta nie została przekazana do Sądu, co uzasadniało złożenie wniosku o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę. Sąd zauważył także, iż w odpowiedzi na wniosek pełnomocnik organu wniósł o jego odrzucenie, podkreślając, iż Stowarzyszenie nie jest objęte zakresem podmiotowym ustawy o dostępie do informacji publicznej i nie jest zobowiązane do udzielania informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając wniosek G.W., stwierdził, że art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) zawiera katalog podmiotów obowiązanych do udostępniania informacji publicznej. W ocenie Sądu obowiązek taki ciąży na wszystkich podmiotach, które wykonują zadania publiczne. Stowarzyszenie Architektów Polskich, działające w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.), jest stowarzyszeniem twórczym, a jego głównym celem jest podnoszenie jakości architektury jako dobra wspólnego i ochrona zawodu architekta. Działalność Stowarzyszenia ma charakter naukowy, kulturalny i chroniący środowisko. Zdaniem Sądu nie można stwierdzić, aby działalność Stowarzyszenia mogła być utożsamiana w wykonywaniem zadań publicznych w rozumieniu art. 4 ust. 1 przywołanej ustawy. Sąd podzielił pogląd pełnomocnika Stowarzyszenia, iż informacje dotyczące go nie stanowią informacji publicznej, a samo Stowarzyszenie nie mieści się w katalogu podmiotów obowiązanych do udzielania informacji publicznej, dlatego też osoba zwracająca się do Stowarzyszenia z wnioskiem w tym przedmiocie nie może oczekiwać na załatwienie jej sprawy w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Szczególnie błędnym byłoby stanowisko, iż Stowarzyszenie może wydać w sprawie decyzję administracyjną. Tym samym nie można zarzucać mu pozostawania w bezczynności, a wniosek o wymierzenie grzywny podlegał odrzuceniu jako niedopuszczalny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwana ustawą P.p.s.a. Zażalenie na to postanowienie wniósł G.W., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, polegające na uznaniu, że Stowarzyszenie Architektów Polskich Oddział w Katowicach nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej. W uzasadnieniu żalący się podkreślił, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy podmiotami zobowiązanymi do udzielania informacji publicznej są podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. Zdaniem G.W. Stowarzyszenie, w świetle zapisów swojego statutu, realizuje cele i zadania o charakterze publicznym, bowiem jego działalność dotyczy między innymi gospodarki przestrzennej, kultury, sztuki i ochrony dóbr kultury, a jednym z celów Stowarzyszenia jest dbałość o jakość architektury i środowiska, pojmowanych jako interes publiczny. Żalący się podkreślił, że Stowarzyszenie wykonuje zadania publiczne, a powierzenie mu przez Gminę Miasto Katowice przeprowadzania konkursów na opracowanie koncepcji urbanistyczno – architektonicznej centrum miasta jest zleceniem realizacji zadania publicznego, obejmującego sprawy ładu przestrzennego. W odpowiedzi na zażalenie Stowarzyszenie Architektów Polskich, reprezentowane przez radcę prawnego Józefa Wolnika, wniosło o jego oddalenie, podnosząc, iż słusznym jest stanowisko Sądu I instancji, że Stowarzyszenie nie jest podmiotem obowiązanym do udzielania informacji niejawnej. Pełnomocnik SARP podkreślił też, iż skarżący błędnie uznaje, że zlecenie przeprowadzania konkursów architektoniczno – urbanistycznych jest zadaniem o charakterze publicznym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Jak zauważył to Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Oznacza to, co zauważył także Sąd I instancji, że podmioty obowiązane do udzielania takiej informacji dzielą się na dwie grupy: w pierwszej znajdują się władze publicznej, zaś w drugiej inne podmioty, które wykonują powierzone im zadania o charakterze publicznym, w których władaniu znajduje się taka informacja. Wśród tej drugiej grupy wskazano między innymi samorządy zawodowe oraz podmioty, które wykonują zadania publiczne. Oznacza to, że do udzielania informacji publicznej zobowiązane są takie podmioty, którym na mocy przepisów szczególnych powierzono wykonywanie zadań publicznych. Takim podmiotem – wbrew twierdzeniom Sądu oraz stanowisku Stowarzyszenia zawartemu w odpowiedzi na zażalenie – jest także Stowarzyszenie Architektów Polskich. Jako zasadne uznać należy stanowisko żalącego, powołujące się na kompetencje i cele Stowarzyszenia zapisane w jego statucie. Celem Stowarzyszenia jest podnoszenie jakości architektury jako dobra wspólnego oraz rozwój i ochrona zawodu architekta (§ 5 pkt 1 statutu). Z kolei § 5 pkt 2 określa charakter działalności Stowarzyszenia. W myśl § 6 statutu Stowarzyszenie współdziała z władzami, instytucjami i osobami zainteresowanymi działalnością zawodową architektów oraz odpowiedzialnymi za ład przestrzenny (§ 6 pkt 1). Ponadto współdziała z władzami samorządu zawodowego architektów (§ 6 pkt 2), uczestniczy w krajowych i międzynarodowych organizacjach i instytucjach związanych z działalnością architektoniczną (§ 6 pkt 9), a także określa zasady etyki zawodowej oraz egzekwuje ich przestrzeganie na drodze Sądu Koleżeńskiego (§ 6 pkt 10). Przedstawiony wyżej zakres działalności nie ma charakteru działalności prywatnoprawnej, lecz nosi wszelkie cechy działalności publicznoprawnej. Umocowanie do podjęcia takiej działalności, objętej statutem, wynikać może z przepisów ustawy, jak na przykład wynikające z § 6 pkt. 8 statutu zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi i prawami pokrewnymi twórców utworów architektonicznych, architektoniczno – urbanistycznych i urbanistycznych i ochrona powierzonych Stowarzyszeniu praw autorskich oraz wykorzystywanie w interesie członków innych uprawnień wynikających z przepisów o ochronie praw autorskich. Zgodnie z art. 104 § 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 ze zm.) organizacjami zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi są stowarzyszenia zrzeszające twórców, artystów wykonawców, producentów lub organizacje radiowe i telewizyjne, których statutowym zadaniem jest zbiorowe zarządzanie i ochrona powierzonych im praw autorskich lub praw pokrewnych oraz wykonywanie uprawnień wynikających z ustawy. § 2 pkt. 3 tego przepisu stanowi, że nadzór nad takimi organizacjami sprawuje minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Minister ten udziela także organizacjom zbiorowego zarządzania prawami autorskimi zezwolenia na podjęcie działalności w tym zakresie, co wynika z § 3 przywołanego przepisu. Oznacza to, że stowarzyszenia, które wyznaczone są do uzyskania pozwolenia na działalność w przedmiocie zbiorowego zarządzania prawami autorskimi działają na podstawie administracyjnego aktu indywidualnego i pod nadzorem podmiotu będącego organem władzy publicznej, wykonując zadania o charakterze publicznym, powierzone im przez właściwego ministra. Zdaniem Sądu odwoławczego także powierzenie Stowarzyszeniu przez Gminę, będącą osobą prawną prawa publicznego, udziału w przeprowadzeniu konkursów architektoniczno – urbanistycznych, może być uznane za przyjęcie przez Stowarzyszenie realizacji zadania publicznego w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, jednakże to zagadnienie nie zostało poddane ocenie Sądu I instancji. Tym samym uznać trzeba, iż niezasadnym było stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uznające, że działalność Stowarzyszenia ma jedynie charakter naukowy, kulturalny i chroniący środowisko, co wyłącza je z kręgu podmiotów obowiązanych do udzielania informacji publicznej. Nie można też przyjąć tezy, że złożenie wniosku o udzielenie informacji publicznej skierowane do Stowarzyszenia nie wszczyna postępowania w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, a samo Stowarzyszenie nie może pozostawać w bezczynności. W tej kwestii należy poddać szczegółowej ocenie czy żądane informacje stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 przywołanej wyżej ustawy, czego w zaskarżonym postanowieniu nie dokonano. Z powyższych względów za niezasadne należy uznać stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przyjmujące, iż niedopuszczalnym jest wniosek o wymierzenie Stowarzyszeniu grzywny w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. Oznaczałoby to bowiem, iż Stowarzyszenie nie ma obowiązku przekazania sądowi administracyjnemu skargi na działanie lub bezczynność tego podmiotu, co nie jest właściwe w świetle powyższych ustaleń. Zważyć bowiem trzeba, iż w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. Sąd bada przede wszystkim wykonanie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 powołanej ustawy. Ten zaś przepis nakazuje organowi przekazanie sądowi administracyjnemu skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w określonym terminie. Dlatego też Sąd odwoławczy uznał, że postanowienie odrzucające wniosek G.W. wydane zostało z naruszeniem art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a. i art. 55 § 1 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.