V SA/Wa 538/09
WyrokWSA w Warszawie2009-08-25
Skład orzekający: Małgorzata Dałkowska - Szary, Jolanta Bożek, Irena Jakubiec - Kudiura
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy istnieją podstawy do umorzenia opłaty legalizacyjnej na podstawie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, pomimo posiadania przez stronę znacznego majątku i możliwości finansowych?Ratio decidendi
Umorzenie opłaty legalizacyjnej, jako instytucja nadzwyczajna, może nastąpić wyłącznie w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, co oznacza konieczność wystąpienia nadzwyczajnych, losowych okoliczności niezależnych od strony. Sama trudna sytuacja finansowa, bezrobocie czy wysokie koszty utrzymania, przy jednoczesnym posiadaniu znacznego majątku, nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności. Decyzja o umorzeniu ma charakter uznaniowy, a sądowa kontrola legalności takiej decyzji jest ograniczona.Stan faktyczny
Skarżący został zobowiązany do zapłaty opłaty legalizacyjnej za samowolnie wybudowany pawilon handlowy. Wnioskował o umorzenie tej opłaty, powołując się na swoją trudną sytuację finansową (bezrobocie, brak środków do życia). Wojewoda i Minister Finansów odmówili umorzenia, uznając, że sytuacja skarżącego nie ma charakteru nadzwyczajnego i posiada on znaczny majątek. Skarżący zaskarżył decyzję Ministra Finansów do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, zasady prawdy obiektywnej i czynnego udziału strony.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska - Szary, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura (spr.), Protokolant - Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Ministra Finansów z dnia ... lutego 2009 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności pieniężnej z tytułu opłaty legalizacyjnej; Oddala skargę
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. postanowieniem z ... września nr ... ustalił dla Z. G. (zwanego dalej: "Skarżącym") opłatę legalizacyjną w wysokości ... zł. za legalizację wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, pawilonu handlowego przy ul. ... w S. (działka nr ..). Na powyższe postanowienie Skarżący nie złożył zażalenia do ... Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. w związku z czym ww. postanowienie ... września 2008 r. stało się ostateczne.
Skarżący pismem z 15 września 2008 r. wystąpił z wnioskiem do Wojewody ... o umorzenie nałożonej opłaty legalizacyjnej. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż wysokość ustalonej opłaty legalizacyjnej przekracza jego możliwości finansowe, zarobkowe i majątkowe. Zaznaczył, że zarówno on jak i jego żona są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku i nie są w stanie ponieść tak znaczącego obciążenia. Jego zdaniem opłacenie ustalonej opłaty legalizacyjnej w kwocie ... zł. pociągnie za sobą zbyt ciężkie skutki, zarówno dla niego jak i jego rodziny oraz pozbawi ich możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych.
Wojewoda ... decyzją z ... grudnia 2008 r. nr ... – wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98. poz. 1071 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a."), art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; zwanej dalej: "o.p.") w związku z art. 59g ust. 5 oraz w nawiązaniu do art. 49 ust. 2, art. 59f ust. 1 i art. 59g ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) – odmówił umorzenia opłaty legalizacyjnej w kwocie ... zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący wniósł o jej zmianę poprzez umorzenie nałożonej opłaty legalizacyjnej. W odwołaniu podniósł, że przedmiotowa decyzja jest dla niego bardzo krzywdząca, jej uzasadnienie nie pokrywa się z prawdą, a całe postępowanie nie było prowadzone z należytą starannością. Zarzucił, że organ I instancji nie podjął wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Stwierdził, że organ I instancji pozbawił go prawa do czynnego udziału w postępowaniu, jak również naruszył zasadę pogłębiana zaufania obywateli do organów Państwa oraz obowiązku czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Podkreślił, że sytuacja w jakiej się znalazł jest nietypowa, a jego działania nie zmierzały do celowego pominięcia procedury uzyskania pozwolenia na budowę.
Minister Finansów decyzją z ... lutego 2009 r. – wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu decyzji Minister Finansów wyjaśnił, że umorzenie należności publicznoprawnej jest instytucją nadzwyczajną i podmiot publiczny tylko w wyjątkowych sytuacjach może zrezygnować z należnego świadczenia. Taką sytuację przewiduje art. 67a § 1 pkt 3 o.p., który dopuszcza możliwość całkowitego bądź częściowego umorzenia należności od zaistnienia przesłanek w postaci ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Podkreślił także, że decyzja o udzieleniu ulgi w spłacie należności publicznoprawnej ma charakter uznaniowy tzn. pozostawia organowi stosującemu prawo pewien zakres luzu decyzyjnego. Przy czym organ jest zobligowany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a co za tym idzie do rozważenia istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w kontekście wniosku strony.
W ocenie Ministra Finansów w przedmiotowej sprawie organ I instancji w sposób prawidłowy i wyczerpujący zebrał oraz ocenił materiał dowodowy, a ogół występujących w sprawie okoliczności nie stanowił, dostatecznej i wystarczającej podstawy do podjęcia decyzji o umorzeniu opłaty legalizacyjnej.
Minister Finansów wskazał, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i ...-letnim synem. Skarżący ... sierpnia 2005 r. zlikwidował prowadzoną działalność gospodarczą i jest obecnie osobą bezrobotną, która wraz z rodziną utrzymuje się z oszczędności, zgromadzonych w czasie prowadzenia działalności gospodarczej, wyprzedaży posiadanego majątku oraz dzięki pomocy rodziny. Skarżący posiada we współwłasności nieruchomości o łącznej wartości około ... zł. oraz ruchomości o wartości około ... zł. (wg szacunków Skarżącego). Ponadto posiada nieruchomość położoną w S., przy ul. ..., na której usadowiony jest pawilon handlowy, którego dotyczy nałożona opłata legalizacyjna oraz obiekt usługowy zlokalizowany w S., przy ul. ..., remontowany przez spółkę cywilną, której wspólnikiem jest jego starszy syn. Nieruchomość ta przeznaczona jest na darowiznę dla syna. Skarżący nie określił wartości szacunkowej ww. nieruchomości. Z oświadczenia Skarżącego wynika, że wydatki związane z utrzymaniem rodziny kształtują się na poziomie około ... zł. miesięcznie. Jednakże Skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających ponoszenie powyższych kosztów z uwagi na to, że jako osoba nie prowadząca działalności gospodarczej nie jest obowiązany do ich archiwizowania. Ponadto pismem z ... listopada 2008 r. Skarżący poinformował, iż posiada zadłużenie o łącznej wartości ... zł., które to zaległości spowodowane zostały trudną sytuacją materialną i długotrwałym bezrobociem.
W opinii Ministra Finansów ustalona w toku postępowania sytuacja finansowa Skarżącego nie daje podstaw do sformułowania twierdzenia, iż ma ona nadzwyczajny bądź wyjątkowy charakter. Jakkolwiek Skarżący jest osobą bezrobotną to posiada również znaczny majątek w postaci nieruchomości i ruchomości. Organ odwoławczy podkreślił, że każdy obywatel podejmując swą działalność i dbając o swój interes winien podejmować decyzje w sposób przemyślany i zgodny z prawem. Tym samym Skarżący może dowolnie kształtować swoje zobowiązania prywatnoprawne lecz zarazem ma obowiązek przestrzegać wymogów wynikających z przepisów o publicznoprawnym charakterze. O zastosowaniu konkretnej ulgi w spłacie zobowiązania publicznoprawnego decydują wskazane wyżej ustawowe przesłanki w formie zobiektywizowanych kryteriów, a nie subiektywnych przekonań strony. Podobnie konieczność spłaty zadłużenia czy ponoszenie zwykłych, bieżących kosztów i wydatków związanych z funkcjonowaniem gospodarstwa domowego nie stanowi wystarczającej podstawy do umorzenia należności.
W ocenie Ministra Finansów – biorąc pod uwagę ogół występujących w sprawie okoliczności takich jak: wielkość gospodarstwa domowego, posiadany majątek, koszty utrzymania, zaciągnięte zobowiązania – ważny interes podatnika nie stanowi podstawy do wydania decyzji zgodnej z jego wnioskiem.
Minister Finansów oceniając przesłanki interesu publicznego, jako podstawy udzielenia ulgi, wyjaśnił, iż nie można utożsamiać przesłanki interesu publicznego z subiektywnym przekonaniem Skarżącego o potrzebie umorzenia należności z uwagi na jej wysokość. Podkreślił, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak np. sprawiedliwość czy bezpieczeństwo. Stąd też podniesione w odwołaniu argumenty dotyczące szczególnego, niecelowego przypadku naruszenia prawa budowlanego przez Skarżącego, organ odwoławczy potraktował jako pozostające poza zakresem niniejszego postępowania.
Minister Finansów, odnosząc się do okoliczności w jakich doszło do samowoli, zauważył, że Skarżący nie złożył zażalenia od postanowienia nakładającego przedmiotową opłatę legalizacyjna. Zaś przedmiotem niniejszego postępowania nie jest orzekanie o sprawiedliwości czy słuszności odpowiednich postanowień wynikających z przepisów prawa budowlanego, lecz rozważenie zasadności umorzenia należności. Zdaniem Ministra Finansów rezygnacja z należnego prawem świadczenia, byłaby zbytnim uprzywilejowaniem Skarżącego w stosunku do innych podmiotów w zakresie równego traktowania pod względem praw i obowiązków. W ocenie Ministra Finansów w szeroko rozumianym interesie publicznym leży także by świadczenia publiczne były realizowane a inwestorzy budowlani nie byli pochopnie zwalniani z obowiązku ich zapłaty. Ponadto opłata legalizacyjna jest następstwem działania niezgodnego z prawem, a legalizacja samowoli nie jest obowiązkiem lecz uprawnieniem inwestora. Zapłata opłaty legalizacyjnej kończy procedurę legalizacyjną natomiast w przypadku nieuiszczenia jej w terminie właściwy organ nakazuje w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego. Minister Finansów zauważył, że jakkolwiek stawki opłat legalizacyjnych są bardzo zróżnicowane i zależne od kategorii obiektów budowlanych to przyczyny społeczne uzasadniają jednak preferencyjne traktowanie legalizowania samowoli budowlanej przez uiszczenie opłaty legalizacyjnej jako środka prawnego mniej dolegliwego w porównaniu do nakazu rozbiórki. W związku z powyższym – zdaniem Ministra Finansów – także interes publiczny nie stanowi przesłanki umorzenia należności z tytułu ustalonej opłaty legalizacyjnej.
Minister Finansów odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących niewłaściwej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, krzywdzącego charakteru decyzji czy wadliwości uzasadnienia stwierdził, iż są to zarzuty chybione. Wyjaśnił, że organ I instancji w sposób prawidłowy zarówno zgromadził, jak i rozpatrzył materiał dowodowy, czemu dał wyraz szeroko ustosunkowując się do niego w treści decyzji, wskazując i wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia, a jego ocena nie wykraczała poza zakres wyznaczony przez zasadę swobodnej oceny dowodów.
Odnosząc się do podniesionego zarzutu naruszenia czynnego udziału strony w postępowaniu poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, Minister Finansów stwierdził, iż zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem pismem z ... listopada 2008 r. organ I instancji poinformował Skarżącego o prawie wglądu do akt sprawy oraz możliwości wniesienia dodatkowych uwag i wyjaśnień, dotyczących zebranego materiału dowodowego. Skarżący ... listopada 2008 r. skorzystał z tej możliwości składając wyjaśnienia dotyczące nieruchomości położonych we wsi sołeckiej Pławniowice, zobowiązał się do dostarczenia oświadczenia o stanie zadłużenia oraz wniósł o osobiste spotkanie z Wojewodą ...
W skardze z 24 marca 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody ... z ... grudnia 2008 r. lub o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Ministrowi Finansów. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: art. 67a § 1 pkt 3 o.p.; zasady prawdy tj. w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny; zasady czynnego udziału strony w sprawie; wymogu uzasadniania faktycznego i prawnego decyzji oraz reguł interpretacji przepisów prawnych, w szczególności z pominięciem wykładni językowej przepisów – wyprzedzającej wszystkie rodzaje wykładni, a to w odniesieniu do przepisu art. 67a § 1 pkt 3 oraz przepisów następnych artykułów ustawy Ordynacja podatkowa.
W uzasadnieniu skargi Skarżący zarzucił, że organ w zaskarżonej decyzji przytoczył szereg poglądów i wyroków bez podania miejsca ich publikacji, przez co naruszył zasadę przekonywania i poszerzania kultury i świadomości prawnej społeczeństwa. Zauważył, że organ z jednej strony pomija, że pawilon Skarżącego znalazł się w obecnym miejscu bez jego winy, a z drugiej strony nakazuje poniesienie przez Skarżącego wysokiej opłaty, twierdząc, że działa w majestacie prawa. Takie działanie organu – zdaniem Skarżącego – przeczy obowiązkowi podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W opinii Skarżącego organ w zaskarżonej decyzji w ogóle pomija interes społeczny, a nade wszystko słuszny interes Skarżącego jako obywatela. Bowiem nakazanie zapłaty opłaty legalizacyjnej w stanie majątkowym i przy braku zawinienia Skarżącego wydaje się nosić znamiona działania daleko oddalonego od celu ustawodawcy, jaki został wyłożony w art. 67a o.p.
Skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja w ogóle nie uwzględnia przyczyny, z powodu której pawilon Skarżącego znalazł się na działce na której jest aktualnie położony. Ponadto organ nie wziął pod uwagę faktu, że opłata legalizacyjna w sposób wielokrotny przewyższa wartość pawilonu. Zdaniem Skarżącego zaskarżona decyzja nie uwzględnia trudnej sytuacji Skarżącego i literalnego brzmienia art. 67a o.p.
Zdaniem Skarżącego zaskarżona decyzja nie wyjaśnia w sposób dostateczny, dlaczego ulga w postaci umorzenia opłaty legalizacyjnej nie została przyznana mu z urzędu. W opinii Skarżącego w sprawie zachodzą wszelkie przesłanki do umorzenia należności, gdyż uzasadnione jest przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyskano by kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Organ nie odniósł się do kwestii uciążliwości związanych z nałożoną opłatą na stan majątkowy Skarżącego. Nie ustalił także, czy wybrany obiekt ma wartość przynajmniej równą opłacie i czy nieuiszczenie tej opłaty nie spowodowałoby bezcelowości postępowania egzekucyjnego.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi podtrzymując ustalenia faktyczne i prawne, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że decyzje dotyczące ulg z jaką mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie podejmowane są przez organy administracyjne w trybie art. 67a o.p. i należą do rozstrzygnięć podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego. Jak wynika bowiem z art. 59g ust. 5 w zw. z art. 49b ust. 5 ustawy Prawo budowlane, do opłat legalizacyjnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa. Zgodnie natomiast z art. 67a § 1 o.p. – w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną, odroczyć lub rozłożyć na raty zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę. Ustawodawca, używając zwrotu "może" przesądził, że decyzja organu administracyjnego w omawianym zakresie ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru negatywnego lub pozytywnego dla wnioskodawcy sposobu rozstrzygnięcia jego wniosku. Organ może – ale nie musi – umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje organu do zastosowania przedmiotowej ulgi. Tym samym, sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracyjnego.
Ustalenie zatem w toku postępowania administracyjnego o umorzenie opłaty legalizacyjnej, czy istnieją przyczyny z art. 67a o.p., które uzasadniałyby ewentualne umorzenie należności organu, stanowi konieczną przesłankę do rozważenia, ale jak już wyżej wskazano, samo przez się nie zobowiązuje właściwego organu administracyjnego do wydania decyzji pozytywnej dla wnioskodawcy.
W świetle powyższego dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, jak również postępowania, które doprowadziło do jej wydania wskazać należy, iż kluczową przesłanką do umorzenie orzeczonej opłaty legalizacyjnej jest ważny interes podatnika (wnioskodawcy) lub interes publiczny.
O istnieniu ważnego interesu zobowiązanego decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których właściwy organ rozstrzyga o umorzeniu, rozłożeniu na raty, bądź nie, danej zaległości. Ważnego interesu wnioskodawcy nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenie czy też rozłożenia na raty zaległości zobowiązanego. W doktrynie przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika (S. Babiarz i in.: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 253). Ponadto za ważny interes podatnika należy uznać sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych wskutek utraty możliwości zarobkowania lub utraty majątku (por. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, POP 2000, nr 6, poz. 168). Tak więc umorzenie należności publiczno-prawnych jest instytucją o charakterze wyjątkowym. Udzielenie przedmiotowej ulgi jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. Przez ważny interes podatnika należy rozumieć sytuację, w jakiej wnioskodawca znalazł się z przyczyn niezależnych od jego postępowania (m.in. ciężka choroba lub klęska żywiołowa), która uniemożliwia mu zapłatę ustalonej należności publicznoprawnej.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że argumentacja Skarżącego – rozpatrywana w kategoriach ważnego interesu podatnika – dotycząca przyczyn wybudowania bez wymaganego pozwolenia na budowę pawilonu handlowego przy ul. ... w S. na działce nr .., którą jakoby spowodowało bezprawne działanie Gminy ... i innych podmiotów gospodarczych, nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać bowiem należy, że bezsporne jest, iż Skarżący nie posiadał zezwolenia na budowę przedmiotowego pawilonu na działce nr ... Zaznaczyć należy, że skarżący przeniósł pawilon w 2000 r. a więc w czasie – gdy nie dysponował nawet przedwstępną umową sprzedaży z ... stycznia 2001 r. zawartą ze spółką ..., która sama również jak wynika ze wspomnianego aktu notarialnego nr rep. ... – nie dysponowała tytułem prawnym do działki, będąc jedynie władającym. Natomiast same wykonane przez Skarżącego na tej działce prace w postaci – przebudowy wodociągu, przeniesienia pawilonu oraz prowadzenia długotrwałego sporu sądowego o możliwość zakupu działki nr ... nie dawały bezwarunkowej gwarancji, iż Skarżący końcowo uzyska pozwolenie na budowę tego pawilonu. Wskazać przy tym należy, że Skarżący powinien brać pod uwagę także możliwość niekorzystnego dla niego rozwoju sytuacji, zważywszy, że prowadzenie działalności gospodarczej obarczone jest ryzykiem niepowodzenia i dotyczy każdego przedsiębiorcy. To podatnik ponosi ryzyko związane z niepowodzeniem w działalności gospodarczej wynikające ze skutków umów cywilno – prawnych, a także w życiu osobistym i nie może to skutkować obowiązkiem przyznania ulg podatkowych w spłacie zaległych zobowiązań podatkowych ciążących na podatniku. Ryzyka tego nie można przenieść na Skarb Państwa, a tak właśnie by się stało w przypadku uwzględnienia wniosku Skarżącego o umorzenie opłaty legalizacyjnej. Byłoby to również sprzeczne z interesem publicznym, w którego interesie leży to aby podatnicy samodzielnie wywiązywali się przez ze swych zobowiązań względem Skarbu Państwa.
Sąd za chybiony uznał zarzut skargi dotyczący nie wzięcia pod uwagę przez organ administracji, że opłata legalizacyjna wielokrotnie przewyższa wartość pawilonu i jest nieracjonalna. Wskazać należy, iż przedmiotem postępowania o umorzenie opłaty jest rozważenie zasadności umorzenia należności, a nie zasadności jej nałożenia i obliczenia. Przy czym pamiętać należy, że wysokość opłaty legalizacyjnej oblicza się stosując wzór dla danej kategorii obiektów budowlanych biorąc pod uwagę wysokość stawki opłaty, wysokość współczynnika kategorii obiektu budowlanego i współczynnika wielkości obiektu budowlanego i tak przedstawiony sposób ustalenia opłaty legalizacyjnej może czasem powodować sytuację w której wysokość opłaty przekroczy wartość obiektu w związku z budową którego została ustalona. Ponadto ewentualne błędy w wyliczeniu opłaty legalizacyjnej Skarżący miał prawo kwestionować ale na etapie postępowania prowadzącego do wydania postanowienia o jej nałożeniu, bądź też w zażaleniu na to postanowienie, a nie w sprawie o jej umorzenie.
Sąd za nietrafny uznał zarzut skargi dotyczący braku wskazania przez organ odwoławczy okoliczności uzasadniających odmowę umorzenia należności. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Finansów wyczerpująco przedstawił ustalony w sprawie stan faktyczny, przytoczył treść przepisów uzasadniających przedmiotowe umorzenie wraz z wyjaśnieniem charakteru instytucji umorzenia należności publicznoprawnych w kontekście sytuacji materialnej Skarżącego. Organa administracji dokładnie określiły jakim majątkiem Skarżący dysponuje, wskazały adresy posiadanych nieruchomości, marki aut i łączną wartość majątku, uwzględniły przy tym wskazane przez Skarżącego koszty utrzymania. W opinii Sądu przedstawiona wielkość posiadanego majątku, stan rodzinny, wykształcenie oraz brak przeciwwskazań zdrowotnych Skarżącego do podjęcia pracy, powodują, że organa administracji trafnie stwierdziły brak przesłanek do umorzenie przedmiotowej opłaty legalizacyjnej. Jest rzeczą oczywistą – co podnosi Skarżący – iż ewentualne uiszczenie opłaty legalizacyjnej będzie dla niego uciążliwe, tym niemniej nie zmienia to opinii organu, którą w pełni podziela Sąd, że jej uiszczenie jest możliwe, a sytuacja majątkowa i osobista Skarżącego nie wypełnia przesłanek z art. 67a § 1 o.p. dających prawo do przyznania ulgi.
Sąd odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącej braku zbadania przez organ, czy uiszczenie opłaty nie spowodowałoby bezcelowości postępowania egzekucyjnego, zauważa, iż takim zagadnieniem organy administracji nie miały obowiązku się zajmować. Wskazać bowiem należy, iż sankcję nieterminowego uiszczenia opłaty określa art. 49 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, w myśl którego – w przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej właściwy organ wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 tj. decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego. Natomiast w takiej sytuacji nie stosuje się art. 59g ust. 3 i 4 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którymi w przypadku nieuiszczenia kary w terminie podlega ona ściągnięciu przez wojewodę w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. (por. W. Białończyk, Z. Cieślik, Komentarz do art. 49 b ustawy Prawo budowlane, LEX/el. 2005).
Sąd za niezasadne uznał również pozostałe zarzuty dotyczące nieprawidłowego przeprowadzenia postępowania administracyjnego poprzez uchybienie przepisom i zasadom k.p.a. Wbrew twierdzeniom Skarżącego organ dostatecznie wyjaśnił stan faktyczny sprawy i zebrał wystarczający materiał dowodowy umożliwiający rozpoznanie sprawy. Minister Finansów co prawda uchybił obowiązkowi poinformowania Skarżącego o zakończeniu postępowania administracyjnego i prawie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w sprawie zgodnie z art. 10 k.p.a., jednakże nie każde naruszenie tego przepisu skutkuje uchyleniem decyzji administracyjnej poddanej kontroli Sądu. Zarzut naruszenia powołanego przepisu przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. W przedmiotowej sprawie Skarżący takich okoliczności nie powoływał. W związku z tym Sąd uznał, iż naruszenie to nie miało charakteru istotnego naruszenia, mającego wpływ na wynik sprawy, a tylko tego typu naruszenie – zgodnie z art. 145 § 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – daje podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Ministra Finansów w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami prawa materialnego, jak i przepisami postępowania, Sąd w składzie orzekającym nie stwierdził istotnych naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę – jako niezasadną – oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło