I SA/Sz 296/09

WyrokWSA w Szczecinie2009-08-27

Skład orzekający: Alicja Polańska, Anna Sokołowska, Joanna Wojciechowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która w rozstrzygnięciu utrzymuje w mocy poprzednią decyzję odmawiającą umorzenia należności składkowych, a w uzasadnieniu jednocześnie umarza postępowanie w części dotyczącej składek finansowanych przez ubezpieczonego niebędącego płatnikiem składek, jest zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została uchylona z powodu oczywistej sprzeczności między jej rozstrzygnięciem a uzasadnieniem. Rozstrzygnięcie utrzymywało w mocy decyzję odmawiającą umorzenia należności, podczas gdy uzasadnienie zawierało umorzenie postępowania w części dotyczącej składek finansowanych przez ubezpieczonego niebędącego płatnikiem składek. Taka sprzeczność narusza wymogi co do treści decyzji administracyjnej (art. 107 § 1 K.p.a.) i prawo strony do ponownego rozpatrzenia sprawy w pełnym zakresie (art. 127 § 3 K.p.a.).
Stan faktyczny
B.T. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, FP i FGŚP, powołując się na trudną sytuację finansową. Po odmowie umorzenia przez Prezesa ZUS i uchyleniu decyzji przez WSA w Warszawie, organ ponownie rozpatrzył sprawę, uwzględniając nowe okoliczności dotyczące sytuacji materialnej i zdrowotnej B.T. Ostatecznie Prezes ZUS wydał decyzję, która w rozstrzygnięciu utrzymała w mocy poprzednią decyzję odmawiającą umorzenia, ale w uzasadnieniu umorzyła postępowanie w części dotyczącej składek finansowanych przez ubezpieczonego niebędącego płatnikiem składek. B.T. zaskarżyła tę decyzję, zarzucając naruszenie prawa i sprzeczność między rozstrzygnięciem a uzasadnieniem.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Joanna Kawa, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek uchyla zaskarżoną decyzję Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) w zw. z art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] i odmówił B.T. umorzenia należności Zakładu z tytułu nieopłaconych składek. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że wnioskiem, który wpłynął do Zakładu w dniu 6 czerwca 2006 r., B.T. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległych należności z tytułu nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne za okres od stycznia 1999 r. do maja 2003 r. We wniosku wskazała, że ze względu na swoją trudną sytuację finansową nie jest w stanie uiścić należności, albowiem jest osobą bezrobotną; wyjaśniła również, że spółdzielcze mieszkanie własnościowe, w którym mieszka jest obciążone hipoteką przymusową na rzecz ZUS. Ponadto, wskazała, że jej miesięczne dochody w wysokości [...] zabiera poborca skarbowy na rzecz ZUS. Dalej z uzasadnienia tej decyzji wynika, że decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił B.T. umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek: na ubezpieczenia społeczne w okresie od grudnia 2000 r. do maja 2003 r. w łącznej kwocie [...], na ubezpieczenie zdrowotne za okres od października 2001 r. do maja 2003 r. w łącznej kwocie [...] oraz FP (fundusz pracy) i FGŚP (fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych) za okres od października 2001 r. do maja 2003 r. w łącznej kwocie [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, iż w sprawie nie zachodziły okoliczności wymienione w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 października 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, tj. nie zachodziła całkowita nieściągalność należności Zakładu, ani nie przemawiał za tym ważny interes osoby zobowiązanej. Wskazano ponadto w zaskarżonej decyzji, że B.T. nie zgadzając się z powyższą decyzją, złożyła w dniu 9 sierpnia 2006 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dniu 18 września 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję Nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] nr [...]. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ powołał się na argumenty przedstawione w poprzedniej decyzji. W dniu 17 października 2006 r. B.T. złożyła skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 18 maja 2007 r. o sygn. akt V SA/Wa 358/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując, iż organ powinien dokonać ponownej oceny całości zebranego materiału dowodowego, pozwalającego na stwierdzenie, czy w sprawie występują przesłanki uzasadniające umorzenie należności składkowej. W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ wskazał, że z uwagi na znacznym upływ czasu od dnia złożenia przez B.T. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zakład zwrócił się do strony z pismem o podanie aktualnych danych, dotyczących sytuacji majątkowej i rodzinnej. Odpowiadając na powyższe pismo, B.T. wyjaśniła, że w okresie od 1 czerwca 2006 r. do 30 kwietnia 2007 r. była osoba bezrobotną, a trudna sytuacja materialna zmusiła ją do zaciągania zobowiązań finansowych, które starała się sukcesywnie spłacać. Ponadto, dodała, że w dniu 1 maja 2007 r. podjęła pracę na czas określony, tj. do dnia 31 grudnia 2012 r., w systemie zmianowym, ponieważ tylko taka praca pozwalała jej na sprawowanie opieki nad ciężko chorą matką. Wyjaśniła także, że ona sama cierpi na dolegliwości związane z nadciśnieniem tętniczym, wymagające leczenia i z tego powodu, lekarz medycyny pracy wydał jej zezwolenie na wykonywanie pracy na okres jednego roku, ponadto, podejmowała również pracę na podstawie umowy zlecenia. Podniosła także, że od 1 stycznia 2007 r. jest w separacji z mężem J.T., a od 2 czerwca 2002 r. małżonkowie mają ustanowioną rozdzielność majątkową. Natomiast, koszty związane ze wspólnym mieszkaniem ponoszą po połowie, a syn jest dorosły i usamodzielnił się. Powołała się także na konieczność osobistego sprawowania opieki na matką i finansowego wspierania jej. Organ, po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił B.T. umorzenia należności składkowej, utrzymując w mocy decyzję poprzednio wydaną na podstawie przepisu art. 127 § 3 K.p.a. B.T. wniosła także na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo, gdyż – według niej - decyzja Nr [...] z dnia [...] została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2007 r. o sygn. akt SA/Wa 358/07, wobec czego Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie mógł utrzymać jej w mocy ponownie. Wyrokiem z dnia 12 maja 2008 r. o sygn. akt V SA/Wa 721/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność ww. decyzji oraz postanowienia prostującego oczywistą omyłkę w tej decyzji wydanego przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] Nr [...], uznając, iż błędne oznaczenie decyzji utrzymanej w mocy nie ma charakteru oczywistej omyłki, a dokonanie jej sprostowania było niedopuszczalne, zaś rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia [...] (tj. utrzymanie w mocy decyzji uchylonej wyrokiem WSA) powodowało jej uznanie za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Dalej wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, organ ustalił, iż B.T. prowadziła działalność gospodarczą w okresie od stycznia 1999 r. do maja 2005 r. w zakresie usług handlowych. Na koncie płatnika składek figurują zaległości z tytułu nieopłaconych składek za okresy: od stycznia 2001 r. do kwietnia 2001 r.; od czerwca 2001 r. do maja 2002 r.; od lipca 2002 r. do maja 2003 r., w łącznej kwocie [...] (wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi do dnia zapłaty włącznie) oraz koszty upomnienia w kwocie [...]. W okresie prowadzenia działalności gospodarczej B.T. zgłaszała do ubezpieczeń pracowników, jednak nie opłaciła składek w części finansowanej przez ubezpieczonego. Na koncie figurują zaległości z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonego za okresy: od lutego 2001 r. do kwietnia 2001 r.; od czerwca 2001 r. do lutego 2002 r., w łącznej kwocie [...] (wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi do dnia zapłaty włącznie). Saldo zaległości podane w decyzji z dnia 20 lipca 2006 r. uległo zmianie z uwagi na złożone w dniach 29 i 30 sierpnia 2006 r. korekty deklaracji rozliczeniowych za okres od stycznia do maja 1999 r. Organ wskazał, że na koncie [...] figurują należności: - z tytułu składek finansowanych przez płatnika na ubezpieczenia społeczne za okres od stycznia 2001 r. do kwietnia 2001 r., czerwiec 2001 r., maj 2002 r., wrzesień 2002 r. oraz maj 2003 r................................................. [...] z tytułu odsetek za zwłokę na dzień 6 czerwca 2006 r. ......................... [...] z tytułu kosztów upomnień................................................................ [...] * z tytułu składek finansowanych przez płatnika na ubezpieczenie zdrowotne za okres: październik 2001 r., marzec 2002 r. - maj 2002 r., lipiec 2002 r. - marzec 2003r....................................................................................... [...] z tytułu odsetek liczonych na dzień 6 czerwca 2006 r. ........................ [...] z tytułu kosztów upomnień............................................................... [...] * z tytułu składek finansowanych przez płatnika na Fundusz Pracy za okres: październik 2001 r., marzec - maj 2002 r., kwiecień - maj 2003 r............... [...] z tytułu odsetek liczonych na dzień 6 czerwca 2006 r. [...] * z tytułu odsetek na ubezpieczenia społeczne finansowane przez ubezpieczonych niebędącymi płatnikami składek liczonych na dzień 6 czerwca 2006 r. ... [...] - z tytułu odsetek na ubezpieczenia zdrowotne finansowane przez ubezpieczonych niebędącymi płatnikami składek liczonych na dzień 6 czerwca 2006 r.. ...... [...] Łącznie.................................................................................... [...] W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że z przedstawionych zaświadczeń, wydanych w dniu 30 września 2008 r. przez Przedsiębiorstwo "P" I.W, wynika, iż zobowiązana jest zatrudniona w tej firmie od maja 2007 r. na czas określony do dnia 31 grudnia 2012 r. oraz, że średnie wynagrodzenie za ostatnie trzy miesiące wynosi [...] brutto ([...] netto). Natomiast, na podstawie raportów wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS ustalono, iż średnie miesięczne wynagrodzenie za okres od września 2008 r. do listopada 2008r. uzyskane z tytułu zatrudnienia w "P" I.W. wynosi [...] (brutto). Jak organ ustalił, B.T. posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w P., obciążone hipoteką przymusową kaucyjną do kwoty [...] na rzecz ZUS. Z informacji uzyskanej z Pierwszego Urzędu Skarbowego wynika, że w zeznaniu podatkowym PIT-36 za rok 2006 płatnik wykazał przychód w łącznej wysokości [...], dochód w łącznej wysokości [...]. Natomiast, w zeznaniu podatkowym PIT-37 za 2007 r. zobowiązana wykazała przychody w łącznej kwocie [...], dochody w łącznej kwocie [...]. Dalej, organ wskazał, że B.T. od 1 stycznia 2007 r. znajduje się w faktycznej separacji z mężem (bez orzeczenia sądowego) i mają zniesioną majątkową wspólność ustawową. Każde z małżonków prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, a koszty ponoszone są wspólnie (po połowie), tj. czynsz, zużycie mediów. Strona sprawuje opiekę nad przewlekle chorą (po wylewie, udarach krwi i wielu operacjach onkologicznych i okulistycznych) matką – B.L. Organ wyjaśnił, że w piśmie B.T. podkreśliła, iż po opłaceniu stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania z uzyskiwanych dochodów na wyżywienie i inne konieczne potrzeby, pozostaje jej kwota około [...]. Z informacji uzyskanej z systemu emerytalno-rentowego, wynika, że matka strony pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] (netto). Uzasadniając dalej swoje rozstrzygnięcie, organ przywołał treść art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i wskazał, że z treści tych przepisów wynika, iż decyzje Prezesa ZUS w zakresie umarzania należności Zakładu z tytułu składek mają charakter uznaniowy. Według organu, w sprawie nie ma podstaw do umorzenia należności składkowej, gdyż nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, albowiem strona uzyskuje dochód z tytułu zatrudnienia, jest współwłaścicielem spółdzielczego własnościowego mieszkania położonego w P., stanowiącego zabezpieczenie poprzez wpis hipoteki przymusowej kaucyjnej do kwoty [...] z tytułu nieopłaconych składek na rzecz Zakładu i, pomimo braku całkowitej nieściągalności, wskazane przez zobowiązaną okoliczności nie stanowią szczególnie uzasadniającej sytuacji przemawiającej za umorzeniem ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Według organu, przy osiąganych dochodach i konieczności ponoszenia wydatków, zobowiązana nie jest w stanie spłacić należności składkowej jednorazowo czy też w niedługim czasie. Niemniej, pomimo choroby (nadciśnienia tętniczego), a także sprawowania opieki nad chorą matką, zobowiązana pracuje zawodowo, w trybie zmianowym, na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony do 31 grudnia 2012 r., jej stan zdrowia nie stanowi przeszkody w wykonywaniu pracy zarobkowej, a otrzymywane wynagrodzenie z tytułu pracy, emerytura matki, a także partycypowanie w kosztach utrzymania mieszkania przez małżonka, stanowi dochody zabezpieczające niezbędne potrzeby życiowe zobowiązanej i jej rodziny. Zobowiązana spłaca kredyt, a więc ma zdolności płatnicze. Ponadto, organ podkreślił, iż należność Zakładu jest zabezpieczona rzeczowo, jednakże organ nie przesądził o konieczności prowadzenia egzekucji z przedmiotowej nieruchomości, wskazał natomiast na możliwość spłaty należności w układzie ratalnym. Według organu, nie można zgodzić się, iż przy osiąganych dochodach, regulowaniu zobowiązań cywilnoprawnych, umorzenie należności składkowej publicznoprawnej (co do zasady uprzywilejowanej w dochodzeniu) jest uzasadnione ważnym interesem osoby zobowiązanej. W końcowej części uzasadnienia organ stwierdził, że stosownie do art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 wyżej wymienionej ustawy, wobec czego - na mocy art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - należało umorzyć postępowanie w części dotyczącej umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonego ze względu na jego bezprzedmiotowość. W skardze na powyższą decyzję, złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, B.T. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo. Skarżąca nie zgodziła się z oceną organu, iż uzyskiwane przez nią i osoby najbliższe dochody są wystarczające na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych rodziny. Skarżąca podniosła, że jej sytuacja finansowa nadal jest bardzo trudna i podtrzymała swoje stanowisko, przedstawione we wcześniejszych pismach, skierowanych do ZUS. Według skarżącej, konieczne jest skonfrontowanie jej sytuacji materialnej z wysokością zaległej należności i wskazanie dochodów, które według organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia. Skarżąca podkreśliła, że nieuzasadnione jest powoływanie się przez organ na fakt ustanowienia zabezpieczenia wierzytelności, albowiem przepisy prawa nie uzależniają uwzględnienia wniosku o umorzenie należności od ustanowienia zabezpieczenia rzeczowego lub posiadania przez niego "uprzywilejowanego charakteru w zakresie egzekucji". W odpowiedzi na skargę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi nie podzielając zasadności jej zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, a także ustalenie, że decyzja organu dotknięta jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 ostatniej wymienionej ustawy). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 wyżej wymienionej ustawy). Rozpoznając sprawę według kryterium legalności zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z przyczyn innych niż w niej podniesione. Na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Stosownie natomiast do art. 140 K.p.a., w sprawach nie uregulowanych w art. 136-139 K.p.a. w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Jak wynika z przepisu art. 104 K.p.a., organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, o ile przepisy tego Kodeksu nie stanowią inaczej, zaś przedmiotem decyzji jest rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty w całości lub w części albo zakończenie sprawy w inny sposób w danej instancji. Zgodnie z przepisem art. 107 § 1 K.p.a., decyzja powinna zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i, w jakim trybie służy od niej odwołanie lub skarga do sądu administracyjnego oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Jak wynika z przytoczonego wyżej przepisu, jednymi ze składników decyzji są rozstrzygnięcie sprawy oraz jego faktyczne i prawne uzasadnienie. To ostatnie winno zawierać w szczególności, wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wynika z tejże regulacji, iż funkcją uzasadnienia decyzji administracyjnej jest wyjaśnienie faktycznych i prawnych przesłanek wskazanego w niej rozstrzygnięcia, co oznacza, że uzasadnienie wprowadzonej do obrotu prawnego decyzji korespondować musi z jej rozstrzygnięciem. Brak takiej wewnętrznej spójności decyzji oznacza, że jako wadliwa w stopniu niedającym możliwości poznania jej rzeczywistej treści, decyzja ta winna zostać z tego obrotu usunięta. Jest w rozpatrywanej sprawie okolicznością niesporną, iż zaskarżona do Sądu decyzja ostateczna dotknięta jest wadą wyrażającą się w oczywistej sprzeczności między wskazanym w niej rozstrzygnięciem (osnową), a jego uzasadnieniem. Treścią samego rozstrzygnięcia jest bowiem utrzymanie w mocy decyzji organu, który odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonej, będącej równocześnie płatnikiem tych składek, natomiast treść uzasadnienia decyzji in fine wskazuje, iż organ, ponownie rozpoznając sprawę, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i odmówił umorzenia należności ZUS z tytułu nieopłaconych składek, a ponadto - na podstawie przepisu art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - umorzył postępowanie w części dotyczącej składek na ubezpieczenie społeczne, finansowanych przez ubezpieczonego, niebędącego płatnikiem składek, ze względu na jego bezprzedmiotowość. Jak z tego wynika, pomiędzy rozstrzygnięciem (osnową) decyzji, a jego uzasadnieniem brak jest spójności, bowiem, aby podmiot, który jest adresatem decyzji, nabył jakieś prawo lub został obciążony obowiązkiem, ustalenie tego prawa lub obowiązku musi być zawarte w rozstrzygnięciu (osnowie) decyzji, a w uzasadnieniu decyzji wyjaśnione w sposób jasny i precyzyjny to rozstrzygnięcie, nie może zaś stanowić dopisku, niespodziewanie umieszczonego w końcówce uzasadnienia i niepozostającego w jakiejkolwiek relacji z treścią rozstrzygnięcia (osnowy). Nawet, okoliczność, że ww. przepis art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jasno stanowi, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29, a takie ciążą również na skarżącej, nie oznacza, że postępowanie w tej części może być umorzone znienacka i niepostrzeżenie dla strony postępowania. Ponadto, takie rozstrzygnięcie organu wydającego decyzję na podstawie przepisu art. 127 § 3 K.p.a., a więc w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, narusza prawo strony do ponownego rozpatrzenia jej sprawy, gdyż organ, rozpoznający sprawę na zasadach podobnych, jak w postępowaniu odwoławczym, rozstrzyga tę sprawę w tej części po raz pierwszy i zamyka stronie możliwość skorzystania ze środka odwoławczego w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w tej rozstrzygniętej części. I, aczkolwiek, organ ten nie narusza wprost takim działaniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określonej w art. 15 K.p.a., gdyż ww. środek zaskarżania (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) nie posiada, tak jak odwołanie charakteru dewolutywnego, bowiem nie uruchamia toku instancji, to jednak istota tego środka zaskarżania oraz cel jego wprowadzenia nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że jest to środek weryfikacji decyzji wydanych po raz pierwszy w danej sprawie. Także, wymóg odpowiedniości stosowania przepisów dotyczących odwołań od decyzji oznacza, że - poza brakiem możliwości uruchomienia toku instancji (brak cechy dewolutywności) - środek zaskarżania w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, musi odpowiadać wszystkim pozostałym cechom postępowania uruchomionego przez złożenie przez stronę odwołania (wniosku), a w szczególności, dawać gwarancję, że organ odwoławczy (ponownie rozstrzygający sprawę), nie podejmie rozstrzygnięcia w zakresie, który nie był objęty rozstrzygnięciem organu pierwszoinstancyjnego (po raz pierwszy rozstrzygającego sprawę). W przeciwnym razie, strona będzie pozbawiona możliwości skorzystania ze środka zaskarżania decyzji w tej części, która po raz pierwszy rozstrzyga daną kwestię. Dodatkowo, należy wskazać, że sprawa rozpatrywana w trybie art. 127 § 3 K.p.a. powinna być tożsama ze sprawą rozpatrzoną po raz pierwszy przez organ. Tożsamość ta dotyczy tak elementów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Zmiana któregokolwiek z nich będzie skutkować pojawieniem się nowej sprawy. Jej rozpoznanie i załatwienie przez organ ponownie rozpoznający sprawę (podobnie jak odwoławczy) instancji będzie stanowiło naruszenie prawa, w szczególności zaś prawa strony do wniesienia przysługującego jej środka zaskarżania. Mając zatem na uwadze wskazane wyżej wady zaskarżonej decyzji, w postaci oczywistej sprzeczności między rozstrzygnięciem, a jego uzasadnieniem oraz wadę skutkującą pozbawieniem strony postępowania możliwości skorzystania ze środka zaskarżania decyzji w tej części, która po raz pierwszy rozstrzyga kwestię umorzenia postępowania w części dotyczącej składek na ubezpieczenie społeczne finansowanych przez ubezpieczonego niebędącego płatnikiem składek, zaskarżoną decyzję należało uchylić, jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 i art. 127 § 3 K.p.a. – na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – gdyż te naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji, brak jest także podstaw do przeprowadzenia przez Sąd kontroli zaskarżonej decyzji w jej warstwie merytorycznej. Na podstawie przepisu art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wskazuje, że konieczne w dalszym postępowaniu prowadzonym przez organ w tej sprawie będzie uwzględnienie tej ww. konstatacji, że decyzja wydana w postępowaniu uruchomionym przez stroną w wyniku złożenia przez nią wniosku o ponowne rozstrzygnięcie sprawy - na podstawie art. 127 § 3 K.p.a. - nie może obejmować rozstrzygnięcia, które nie było objęte rozstrzygnięciem organu wydającego decyzję po raz pierwszy w sprawie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło