II OSK 1975/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędziowie sędzia NSA Bożena Walentynowicz Sędzia del. NSA Zofia Flasińska (spr.) Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 287/09 w sprawie ze skargi J. G. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia oceny technicznej oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2009 r. (sygn. akt VII SA/Wa 287/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. G. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2008 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia oceny technicznej budynku. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Postanowieniem z dnia 29 września 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wołominie na podstawie art. 81 c ust. 2, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. 2006 r. Nr 156 poz. 1118 ze zm.) nałożył na J. G. i R. G. obowiązek opracowania i dostarczenia do dnia 31 października 2008 r. oceny technicznej elementów konstrukcyjnych całego budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w M. ze wskazaniem robót koniecznych do wykonania. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż w wyniku przeprowadzonych w dniu 5 marca 2008 r., na wniosek J. G., oględzin tego budynku ustalono, że zniszczeniu uległy ściany konstrukcyjne i działowe, konstrukcja dachowa, tynki, gzymsy i słupy kominowe. W obiekcie tym nigdy nie dokonano kontroli stanu technicznego budynku oraz instalacji elektrycznej. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2008 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w części dotyczącej nałożenia na J. G. i R. G. obowiązku opracowania i dostarczenia oceny technicznej budynku, natomiast uchylił je w części dotyczącej terminu wykonania tego obowiązku, wyznaczając nowy termin do dnia 31 stycznia 2009 r. W ocenie organu odwoławczego, stan faktyczny niniejszej sprawy wypełnia przesłanki wynikające z art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego, bowiem budynek mieszkalny jednorodzinny będący przedmiotem niniejszego postępowania znajduje się w złym stanie technicznym. W skardze na to postanowienie J. G. wniósł o zobowiązanie R. G. do przedłożenia oceny technicznej budynku i zwolnienie jego od wykonania tego obowiązku. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż postanowienie to odpowiada prawu. Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Sąd stwierdził, że w świetle tego przepisu podmiotem zobowiązanym do dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz obiektu budowlanego jest przede wszystkim właściciel tego obiektu. W tej sprawie budynek znajdujący się na działce nr [...] przy ulicy [...] w M. stanowi współwłasność J. G. i R. G.. Istota współwłasności polega na tym, że własność tej samej rzeczy (w niniejszej sprawie nieruchomości) przysługuje niepodzielnie kilku osobom, jest to zatem prawo niepodzielne przysługujące współwłaścicielom. Współwłasność to prawo własności składające się z zespołów udziałów. Żadnemu ze współwłaścicieli nie przysługuje jednak odrębne prawo podmiotowe do wydzielonej fizycznie części rzeczy. Oznacza to zatem, iż nałożone przez organ obowiązki obciążają wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. Sąd uznał, że nakładając obowiązek wynikający z art. 81 c Prawa budowlanego na współwłaścicieli, organ nie może kierować się np. wielkością udziałów we współwłasności. Rozstrzygnięcie to nie może być również uzależnione od ustalenia, który ze współwłaścicieli obiektu budowlanego przyczynił się w większym lub mniejszym stopniu do określonego stanu technicznego obiektu. Ewentualne rozstrzyganie sporu co do stopnia zawinienia poszczególnych współwłaścicieli w kwestii niewypełnienia obowiązku dbania o właściwy stan techniczny obiektu budowlanego i dochodzenie odszkodowania z tego tytułu może być poddane ocenie właściwego sądu powszechnego w postępowaniu cywilnym (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 października 2004 r., sygn. akt SA/Sz 1673/02, niepubl.). Sąd zaznaczył, iż w wyniku analizy dostarczonej oceny technicznej budynku organ może stwierdzić, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo że jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym. W takim wypadku organ może w drodze decyzji, nakazać usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Adresatem takiej decyzji jest właściciel, a w przedmiotowej sprawie byliby ewentualnie współwłaściciele nieruchomości, ponieważ obowiązek jej utrzymania w odpowiednim stanie technicznym ciąży na wszystkich współwłaścicielach. Zdaniem Sądu I instancji, odrębną kwestią, którą ewentualnie musiałyby rozstrzygnąć organy w sytuacji, gdy część obiektu pozostaje w wyłącznym użytkowaniu jednego współwłaściciela byłaby możliwość skierowania wydanego w drodze decyzji nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości wyłącznie do tego współwłaściciela. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł J. G., podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., poprzez niewzięcie pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że nieruchomość znajdująca się w M. przy ul. [...] została wiele lat temu faktycznie podzielona między współwłaścicielami. Zostały wykonane odrębne wejścia do budynku, wydzielone oddzielne pomieszczenia do zamieszkania. Zasadne jest więc wydanie decyzji wyłącznie w stosunku do jednego współwłaściciela. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie jego żądań i zobowiązanie R. G. do zabezpieczenia jego części domu przed niszczeniem oraz zwolnienie skarżącego z obowiązku dostarczenia oceny technicznej budynku. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania R. G. wskazał, że w 2006 r. odziedziczył po ojcu R. G. 1/3 nieruchomości znajdującej się w M. przy ul. [...]. Jego wuj J. G. zajął większą część domu i całą działkę, jednocześnie utrudnia mu korzystanie z jego praw, blokując wejście do budynku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Ze sformułowanego dość ogólnie zarzutu skargi kasacyjnej wynika, że skarżący kwestionuje to, że Sąd I instancji nie wziął pod uwagę całokształtu materiału dowodowego tej sprawy, z którego wynika, że budynek, który ma być poddany ocenie technicznej jest przedmiotem współwłasności J. G. i R. G.. Współwłaściciele dokonali faktycznego podziału tego budynku, a więc zostały wykonane odrębne wejścia do budynku, wydzielone oddzielne pomieszczenia do zamieszkania, w związku z czym – zdaniem skarżącego - obowiązek opracowania i dostarczenia oceny technicznej elementów konstrukcyjnych tego budynku powinien być nałożony na tego współwłaściciela, którego część budynku powinna być poddana ocenie eksperta. Zarzut ten jest nietrafny, albowiem Sąd I instancji dokonał kontroli zaskarżonego postanowienia z uwzględnieniem istniejącego stanu prawnego budynku w świetle przepisów prawa cywilnego. Sąd ten prawidłowo uznał, iż fakt, że budynek jest przedmiotem współwłasności daje podstawę do nałożenia przez organ nadzoru budowlanego obowiązku opracowania i dostarczenia oceny technicznej, o której mowa w art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. 2006 r. Nr 156 poz. 1118 ze zm.) na obu współwłaścicieli budynku. Zgodnie z tym przepisem organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Obowiązek dostarczenia w odpowiednim terminie ocen technicznych obiektu budowlanego spoczywa więc przede wszystkim ma właścicielu, a w przypadku, gdy obiekt budowlany jest przedmiotem współwłasności – na wszystkich współwłaścicielach niepodzielnie. Istotą współwłasności tej samej rzeczy jest bowiem to, że przysługuje ona niepodzielnie kilku osobom (art. 195 k.c.). Każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną (art. 200 k.c.). Fakt, iż budynek został faktycznie podzielony przez właścicieli do odrębnego korzystania (tzw. podział quoad usum) nie ma znaczenia, jeżeli chodzi o obowiązek dostarczenia w odpowiednim terminie oceny technicznej budynku, ponieważ jest to jedynie podział faktyczny rzeczy do korzystania, a nie podział prawa własności. Należy również zauważyć, że w przedmiotowej sprawie w wyniku przeprowadzonych w dniu 5 marca 2008 r. oględzin budynku ustalono, że zniszczeniu uległy ściany konstrukcyjne i działowe, konstrukcja dachowa, tynki, gzymsy i słupy kominowe. Z materiału dowodowego zebranego w tej sprawie przez organy administracji nie wynika więc jednoznacznie, aby oceny technicznej wymagały jedynie te części budynku, które faktycznie zostały wydzielone do korzystania przez R. G.. Wręcz przeciwnie, oględziny wykazały, że zniszczeniu uległy podstawowe elementy konstrukcyjne całego budynku, co ze również ze względów faktycznych uzasadnia obciążenie obowiązkiem, o którym mowa w art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego obu współwłaścicieli. Zgodnie z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska (pkt 1) albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku (pkt 2), albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym (pkt 3), albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia (pkt 4) właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że możliwa jest sytuacja, że po dostarczeniu przez współwłaścicieli obiektu budowlanego szczegółowej oceny technicznej tego obiektu, organ nadzoru budowlanego stwierdzi określone nieprawidłowości jedynie w tej części budynku, która została faktycznie wydzielona do korzystania przez jednego współwłaściciela i tylko na niego nałoży obowiązek usunięcia tych nieprawidłowości. Jednak w tej sprawie przesądzanie kwestii, na którego ze współwłaścicieli zostanie nałożony obowiązek, o którym mowa w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego jest przedwczesne, gdyż nie została jeszcze wykonana ocena techniczna budynku znajdującego się na działce nr [...] przy ul. [...] w M. i nie można stwierdzić, czy w ogóle zostały spełnione przesłanki wymienione w tym przepisie. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną z urzędu, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1058 z późn. zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o którym mowa w tym przepisie. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.