II SA/Gl 442/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant St. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odprowadzenia wód opadowych na teren drogi dojazdowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...] r. nr [...] i orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na skutek wystąpienia A.P. w sprawie zalewania jej działki w L. wodami opadowymi z terenu sąsiedzkich działek, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. wszczął postępowanie oznaczając jego przedmiot jako "wykonanie robót budowlanych na dz. nr [...]". Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. decyzją z dnia [...] nr [...] umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że wyniki oględzin przeprowadzonych w dniu [...] pozwoliły ustalić, że z terenu działki nr [...] wyprowadzono 3 sztuki rur drenarskich PCV Ø [...], z których wypływała woda pod płyty żelbetowe ułożone w drodze gruntowej (działka nr [...]), a pod nimi przepływała woda na teren działki A.P. Jednakże obecny właściciel działki, na terenie której wykonano te roboty (I.W.) poinformowała organ, że dokonała likwidacji drenażu. W trakcie wizji w dniu [...] istotnie stwierdzono, że rury drenarskie zostały wykopane, a teren uporządkowany i doprowadzony do stanu poprzedniego. Organ wskazał również, że pozostałe dopływy wód gruntowych do działki nr [...] rozpatrywane są w oddzielnym postępowaniu. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła A.P. zarzucając organowi, iż ten rozstrzygnął sprawę bez wszechstronnego wyjaśnienia istotnych jej okoliczności. Bezzasadnie bowiem organ nadzoru budowlanego ograniczył postępowanie do kwestii robót wykonanych przy drodze dojazdowej, tymczasem jej wystąpienie dotyczyło zalewania nieruchomości, przy czym "wody opadowe stanowią tylko część problemu". [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. odwołania nie uwzględnił i decyzją z dnia [...] nr [...] na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Motywując podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził na wstępie, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa i nie uchybia przepisom prawa. Organ ten podzielił ustalenia, że wprowadzenie końcówek rur drenarskich praktycznie w otwory kanałów płyt betonowych na drodze dojazdowej umożliwiał swobodny przepływ wody z działki nr [...] pod drogą znajdując ujście na działce odwołującej się i powodując jej podmakanie. Odprowadzany drenażem nadmiar wód gruntowych z działki nr [...] zasilany jest okresowo wodami opadowymi, zarówno z terenu działki, jak i dachu budynku jednorodzinnego wybudowanego na tej działce, którego rury spustowe z rynien wprowadzone zostały do gruntu. Jednakże likwidacja drenażu potwierdzona oględzinami spowodowała, że zniknął przedmiot postępowania, ustały więc przesłanki jego prowadzenia. Istniejące zaś odprowadzenie wód opadowych z dachu budynku do gruntu – na teren własny – nie narusza przepisów § 28 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Organ odwoławczy wyraził pogląd, że w odrębnym postępowaniu administracyjnym dotyczącym uregulowania stosunków wodnych na gruncie winny zostać wyjaśnione inne kwestie sygnalizowane przez odwołującą się. Tym niemniej organ odwoławczy zauważył, że posesja odwołującej się jest jedną z najniżej położonych na tym terenie, stanowiąc naturalne zlewisko wód powierzchniowych. Teren jej działki od dawna wykazywał tendencje do podmakania, a zjawisko spływu wód nie jest nowym stanem, wynikającym z działań inwestycyjnych na sąsiednich działkach. Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.P. uznając ją za niezgodny z prawem. Skarżąca przede wszystkim ponowiła zarzut, iż organy nadzoru budowlanego nie rozpoznały istoty sprawy, tj. przyczyn zalewania terenu jej działki. Wątpliwości budzi ustalenie organu, że odprowadzenie wód deszczowych z gruntu i budynku na sąsiedniej działce jest prawidłowe. Skarżąca wskazała, że w chwili gdy zakupiła działkę budowlaną nie bylo oznak jej podmakania. Dopiero czynności podejmowane na sąsiednich gruntach, głównie podniesienia poziomu gruntu na działce nr [...], spowodowało, że spływające wody powodują podtapianie terenu jej działki. W oparciu o te zarzuty skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. podtrzymał dotychczasowe stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Zaakcentował, że sygnalizowane przez skarżącą zjawisko spływu wód gruntowych nie jest wyłącznie spowodowane działaniami inwestycyjnymi na działkach sąsiednich. Skarżąca w piśmie procesowym z dnia [...] wniosła o uwzględnienie skargi kwestionując ustalenia organów nadzoru budowlanego o prawidłowości odprowadzania wód deszczowych z budynku mieszkalnego oraz działki sąsiedniej. Zarzuciła również, że sposób prowadzenia postępowania przez organy uchybiał przepisom procedury administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie z zarzutów w niej zawartych okazały się usprawiedliwione. W punkcie wyjścia rozważań zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, którego decyzję zaskarżono, że zmiany stanu wody na gruncie mogą być różnego rodzaju i w zależności od charakteru niezgodnych z prawem działań właściciela gruntu wymagają przeciwdziałania ze strony właściwego organu. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich, a ponadto odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Jeśli zaś spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, w takim wypadku wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne). Z regulacji tej wynika, że zmiana stanu wody na gruncie polegające na działaniach objętych hipotezą przytoczonej normy prawnej nie należy do kompetencji organów nadzoru budowlanego. Jednakże zmiana stanu wody, w tym także wody opadowej może być wynikiem podjęcia robót budowlanych lub wykonania albo zaniechania wykonania prac zarówno na gruncie, jak i w obiekcie budowlanym, skutkiem czego dojdzie do zmiany naturalnego spływu wód opadowych, w tym skierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości. W takim wypadku likwidacja skutków szkodliwych działań ze strony właściciela gruntu (obiektu budowlanego) leży w zakresie właściwości organów nadzoru budowlanego, które dysponują odpowiednimi środkami zmierzającymi do doprowadzenia terenu lub obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami (art. 48 – 51, art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.). Zatem, czego dostatecznie nie dostrzega skarżąca, orzekające w niniejszej sprawie organy nie mogły rozpatrzeć w całokształcie kwestii związanej ze zmianą stosunków wodnych na terenie, na którym położona jest działka, stanowiąca jej własność, a jedynie w zakresie należącym do kompetencji tych organów. Słusznie jednak zarzuca skarżąca, że w tak zakreślonych granicach rozpatrzeniu sprawy nie towarzyszyło należyte jej wyjaśnienie. Skarżąca już w piśmie z dnia [...] wskazała, że sposób odprowadzenia wód opadowych z budynku na sąsiedniej działce nr [...] jest niewłaściwy, skutkiem czego wody opadowe kierowane są przez drogę na teren jej działki. Należy więc zauważyć, że stosownie do treści § 28 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) działka budowlana, na której sytuowane są budynki, powinna być wyposażona w kanalizację umożliwiającą odprowadzenie wód opadowych do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, a w razie braku możliwości przyłączenia do takiej sieci wody opadowe winny być odprowadzone na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych. Temu istotnemu zagadnieniu, mającemu znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, organ pierwszej instancji nie poświęcił żadnej uwagi. Brak jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie w treści uzasadnienia decyzji tego organu, co już było prostą konsekwencją braku stwierdzeń w omawianej materii w protokołach oględzin z dnia [...] i [...]. Rodzi się wątpliwość, na jakiej podstawie i w oparciu o jakie dowody uznał organ odwoławczy, że sposób odprowadzenia wód opadowych z budynku na teren działki nr [...] odpowiada wymogom wynikającym z § 28 ust. 2 cytowanego rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Wobec stanowczego stwierdzenia skarżącej, że stan techniczny tego budynku, jeśli chodzi o sposób odprowadzania wód opadowych, jest niewłaściwy, wskutek czego wody opadowe kierowane są na teren jej działki, kwestię tę należy uznać za niewyjaśnioną. Również nie zostało wyjaśnione w sposób należyty zagadnienie czy właściciel działki nr [...] usunął w całości wykonany drenaż nie tylko na swojej działce, lecz również w drodze dzielącej obie działki. Z ustaleń organu poczynionych na oględzinach w dniu [...] wynika, że skutkiem wykonanych robót doszło do zmiany naturalnego spływu wód opadowych i skierowania ich na teren działki skarżącej, co było sprzeczne z wymogiem wynikającym z § 29 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Skoro uczestniczka postępowania w piśmie do organu z dnia [...] stwierdziła, że usunęła wykonany drenaż, rzeczą organu na tę okoliczność było przeprowadzenie dowodu z oględzin z udziałem zainteresowanych stron oraz utrwalenie poczynionych ustaleń i stanowisk stron w protokole z tej czynności. Tymczasem organ odstąpił od przeprowadzenia istotnego dla wyniku sprawy dowodu, zastępując go sprawdzeniem przez pracownika organu prawdziwości stwierdzeń uczestniczki. Nawet jednak i ta czynność z dnia [...] nie została utrwalona protokołem. Na to uchybienie nie zwrócił uwagi organ odwoławczy i to pomimo sygnalizacji ze strony skarżącej zawartej w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Skoro skarżąca podważa usunięcie drenażu z terenu działki nr [...] również i to zagadnienie należy uznać za niewyjaśnione przed ostatecznym rozstrzygnięciem. Powyższe uchybienia ze strony organów administracji polegające na niewłaściwym gromadzeniu materiału dowodowego, utrwaleniu dowodów, niezapewnieniu stronie możliwości czynnego udziału w sprawie polegającego na umożliwieniu uczestnictwa w istotnej dla wyniku sprawy czynności procesowej należy uznać za istotne, które mogły mieć istotny wpływ na końcowy wynik sprawy (art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. kpa). Stwarza to podstawę do uchylenia obu kontrolowanych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 156, poz. 1270 ze zm.). Stosownie do wyniku sprawy należało orzec, że zaskarżona decyzja do czasu uprawomocnienia się wyroku nie podlega wykonaniu (art. 152 Ppsa), a nadto zasądzić od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania, które sprowadziły się do wpisu od skargi (art. 200 Ppsa). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy w pierwszej kolejności dołączy organ do akt administracyjnych dokumentację fotograficzną, która została wykonana w czasie oględzin w dniu [...] (brak tej dokumentacji w aktach pomimo adnotacji w protokole), a następnie protokół z oględzin z dnia [...] (brak tego protokołu w aktach, skarżąca dołączyła do odwołania jego fotokopię). W dalszej kolejności przeprowadzi dowód z oględzin nieruchomości po uprzednim zawiadomieniu stron o terminie tej czynności, w trakcie których ustalony zostanie sposób odprowadzania wód opadowych z budynku oraz czy usunięty został w całości wykonany na terenie działki nr [...] i drogi dzielącej działki stron drenaż z rur odprowadzający wody opadowe. Dopiero tak zebrany materiał dowodowy stanowić będzie podstawę do jego oceny, przeprowadzenia rozważań i w konsekwencji podjęcia rozstrzygnięcia. SJ/