II FZ 477/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2009 r. sygn. akt III SA/Wa 1381/09 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 27 maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił S. B. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 27 maja 2009 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych. Uzasadniając swój wniosek skarżący powołał się na następujące okoliczności: niezwrócenia mu nadpłaty podatku za 2008 r. i braku do chwili obecnej odpowiedzi na zażalenie w sprawie jej zaliczenia, opieszałego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskutek czego był zmuszony zaciągnąć znaczny kredyt na opłatę rękojmi i dopłatę ceny za nieruchomość oraz leczenia żony po operacji kręgosłupa. Skarżący podkreślił, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, która nie pracuje. Na dochód skarżącego składa się emerytura (4.059 zł) oraz wynagrodzenie za pracę (2.880 zł) - łącznie 6.939 zł. Do majątku zaliczył mieszkanie o powierzchni 77 m2. Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 2 września 2009 r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że skarżący powinien wykazać, przedstawiając odpowiednie argumenty i dowody, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazał, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazywania zasadności złożonego wniosku, a także spełniania ustawowych przesłanek w tym przedmiocie. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do jego pozytywnego rozstrzygnięcia. Zauważyć należy, że kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest wpis sądowy w wysokości 500 zł. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przez skarżącego wynika, że jest on właścicielem mieszkania o wielkości 77 m2, uzyskuje dochód z emerytury oraz pracy zarobkowej w łącznej wysokości 6.939 zł brutto miesięcznie. Zatem w ocenie Sądu pierwszej instancji sytuacja majątkowa nie świadczy o trudnościach finansowych uniemożliwiających poniesienie kosztów niezbędnych do prowadzenia postępowania. Ponadto skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów źródłowych wskazujących na trudną sytuację finansową uprawniającą do korzystania z prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący. Wnosił o zwolnienie go od kosztów sądowych. Podniósł, że przypisanie mu drugiej części solidarnego zobowiązania finansowego stanowi naruszenie przez Urząd Skarbowy w L. istniejącego prawa, ponadto wskazany urząd zabezpieczył bezprawnie na poczet zaległości zwrot nadpłaty podatku za 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. W art. 245 p.p.s.a. przewidziano możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega natomiast na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wchodzi zaś w rachubę, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. To wnioskodawca ma obowiązek wykazać, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy, poprzez złożenie stosownych oświadczeń na urzędowym formularzu. Natomiast ocenę okoliczności przytoczonych w nim przez wnioskodawcę ustawodawca pozostawił uznaniu sądu. Ocena ta jest swobodna jednak nigdy nie dowolna. Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy musi wyczerpująco odnieść się do przytoczonych w nim okoliczności oraz wyjaśnić z jakich powodów wniosek skarżącego zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie, w złożonym wniosku skarżący wskazał, że dochody z jego wynagrodzenia za pracę oraz emerytury wynoszą łącznie 6.939,00 zł miesięcznie, posiada mieszkanie o powierzchni 77m2, jego żona jest bezrobotna i jest leczona po operacji kręgosłupa. Tymczasem wpis sądowy w sprawie wynosi 500 zł. Co za tym idzie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, strona uzyskująca wskazane dochody jest w stanie poczynić oszczędności umożliwiające uiszczenie wpisu sądowego. Na marginesie należy dodać, że przekonanie strony o słuszności argumentacji z wniesionej skargi, nie może mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy, ponieważ Sąd przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy obowiązany jest wziąć pod uwagę wyłącznie okoliczności związane z sytuacją materialną i rodzinną strony. Należy pamiętać, że instytucja prawa pomocy służy ochronie skarżących nie posiadających odpowiednich środków finansowych na dochodzenie swoich praw przed sądem. Strona nie podważyła w sposób przekonujący argumentów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które stanęły u podstaw oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie jako bezzasadne oddalić.