I OSK 742/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-03-22
Skład orzekający: Jolanta Rajewska, Małgorzata Pocztarek, Marian Wolanin
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dokumenty potwierdzające prawo własności nieruchomości w przeszłości (np. uchwała sądu z 1938 r.) mogą stanowić wystarczający dowód na istnienie tego prawa w momencie opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu uzyskania rekompensaty za mienie zabużańskie, jeśli nie ma innych dowodów potwierdzających stan majątkowy w tym konkretnym momencie?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, iż przedłożone przez skarżących dokumenty (w tym uchwała sądu z 1938 r. i plan sytuacyjny z 1937 r.) nie są wystarczające do potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie. Sąd podkreślił, że kluczowe jest ustalenie stanu majątkowego w dniu opuszczenia lub wypędzenia z byłego terytorium RP, a dokumenty te, choć świadczą o prawie własności w przeszłości, nie dowodzą jego istnienia w momencie opuszczenia kraju w 1946 r. Brak było innych dowodów lub oświadczeń świadków spełniających wymogi ustawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie pozostawione przez H. B. poza obecnymi granicami RP. Organy administracji (Wojewoda, Minister Skarbu Państwa) odmówiły potwierdzenia prawa, uznając, że przedstawione przez wnioskodawców dokumenty (m.in. uchwała Sądu Grodzkiego z 1938 r., plan sytuacyjny z 1935 r.) nie dowodzą istnienia prawa własności w momencie opuszczenia terytorium RP w 1946 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez T. B.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędzia WSA del. Marian Wolanin Protokolant: sekretarz sądowy Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1169/09 w sprawie ze skargi T. B. i A. B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia (...) maja 2009r. nr (...) w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1169/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T.B. i A. B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia (...) maja 2009 r. nr (...) ((...)) w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Wojewoda Zachodniopomorski w decyzji z dnia (...) maja 2008 r. odmówił T. B. i A.B. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. w miejscowości P., powiat przemyski, województwo lwowskie. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż w oparciu o materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy, nie można bezspornie potwierdzić, że H. B. pozostawiła dwie odrębne nieruchomości, tj. jako współwłaścicielka gospodarstwa rolnego opisanego w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia (...) lipca 1946 r. i jako właścicielka gruntów wykazanych w uwierzytelnionej notarialnie kopii planu sytuacyjnego gminy P. nr (...) z dnia (...) maja 1935 r., a także uwierzytelnionej notarialnie kopii odpisu notarialnego z dnia (...) lipca 1966 r. uchwały Sądu Grodzkiego w Niżankowicach z dnia 9 maja 1938 r. W odniesieniu do nieruchomości opisanej w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, Wojewoda P. decyzją z dnia (...) czerwca 2007 r. potwierdził T. B. i A. B. oraz innym osobom uprawnionym po współwłaścicielach mienia pozostawionego, prawo do rekompensaty uzupełniającej z tytułu pozostawienia nieruchomości w miejscowości P..
Od tej decyzji odwołanie do Ministra Skarbu Państwa wniosły A. B. i T. B..
Po rozpoznaniu odwołania Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia (...) maja 2009 r. nr (...) ((...)), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ podał, iż kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie" reguluje obecnie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 6 tej ustawy do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty należy dołączyć m.in. dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości.
Zdaniem Ministra Skarbu Państwa, nieruchomości wymienione w kserokopii orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w R. z dnia (...) lipca 1946 r., obejmują również nieruchomości wskazane w uwierzytelnionej notarialnie kopii planu sytuacyjnego gminy P. z dnia (...) maja 1935 r. oraz w uwierzytelnionej notarialnie kopii odpisu notarialnego z dnia 27 lipca 1966 r. uchwały Sądu Grodzkiego w Niżankowicach z dnia 9 maja 1938 r. Wskazuje na to fakt nie zgłoszenia tych drugich przez H. B. w momencie repatriacji na terytorium RP oraz brak wzmianki o prawie własności tych nieruchomości w jakichkolwiek dokumentach urzędowych, poza przedstawionymi przez stronę postępowania.
Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły T. B. i A. B. zarzucając, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a w szczególności art. 6 ust. 3 tej ustawy. Ponadto, zdaniem skarżących, naruszono zasadę wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz zasadę swobodnej oceny dowodów.
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd zważył, że wniosek skarżących podlegał rozpatrzeniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze. zm.), dalej: "ustawa". Zgodnie z art. 6 ustawy, do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty należy dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Dowodami tymi mogą być w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw. W przypadku braku dokumentów zawierających urzędowy opis mienia lub orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Wymagane jest, aby świadkowie zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej, a także nie byli osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty, co wynika z art. 6 ust. 5 ustawy.
Powyższe oznacza, iż w ustawie przewidziano sytuacje, w których nie będzie możliwe dołączenie do wniosku dokumentów wymienionych w art. 6 ust 4 pkt 1 i 2 ustawy. Stąd możliwość dołączenia do wniosku oświadczeń świadków spełniających kryteria wymienione w art. 6 ust. 5 ustawy. Niewątpliwie jednak w toku postępowania administracyjnego konieczne jest uzyskanie między innymi dowodów, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi graniami Rzeczpospolitej Polskiej.
W ustawie nie zawarto warunku co do daty sporządzenia dokumentów potwierdzających tę okoliczność, co w szczególności odnosi się do dokumentów zawierających urzędowy opis mienia (art. 6 ust. 4 pkt 1 ustawy). Niewątpliwie jednak data sporządzenia dokumentu może mieć istotne znaczenie dla oceny czy dany dokument potwierdza fakt pozostawienia nieruchomości w chwili opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jeżeli bowiem prawo do rekompensaty dotyczy wyłącznie nieruchomości pozostawionych w przypadkach wymienionych w art. 1 ustawy, to nabycie tego prawa będzie wymagało ustalenia, że nieruchomość wchodziła w skład majątku w chwili opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zaistnienia innej okoliczności wymienionej w art. 1 ustawy. Wobec tego, przykładowo, dołączenie do wniosku dokumentu zawierającego urzędowy opis mienia, który został sporządzony przed opuszczeniem (wypędzeniem) może nie być wystarczający do ustalenia, iż nieruchomość wymieniona w tym dokumencie była własnością osoby wymienionej w art. 2 ustawy. Istotne jest bowiem ustalenie stanu majątkowego w dniu opuszczenia lub wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stąd niewątpliwe wyjątkowe znaczenie dowodu w postaci dokumentu zawierającego oświadczenie świadków wymienionych w art. 6 ust. 5 ustawy.
Zdaniem Sądu I instancji, organy administracji publicznej podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Wojewoda Zachodniopomorski między innymi wystąpił w piśmie z 9 grudnia 2005 r. do Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej we Lwowie o udzielenie informacji o nieruchomościach należących do H. B.. Czynności te nie doprowadziły do uzyskania jakichkolwiek dokumentów potwierdzających stanowisko wnioskodawców. W toku postępowania administracyjnego wnioskodawcy nie przedstawili także oświadczeń świadków, które spełniałyby warunki określone w art. 6 ust. 5 ustawy.
Wobec tego zarzut naruszenia przez organy administracji obowiązków wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., nie jest zasadny.
Sąd wojewódzki wskazał ponadto, iż organy administracji publicznej ustosunkowując się do twierdzenia wnioskodawców o pozostawieniu przez H. B. nieruchomości, która nie została uwzględniona w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia 29 lipca 1946 r., pokreśliły, iż w toku postępowania administracyjnego nie zostało potwierdzone, aby Państwowy Urząd Repatriacyjny wydał orzeczenie skierowane wyłącznie do H. B.. Organy zaznaczyły także, iż w postępowaniu zakończonym orzeczeniem Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia (...) lipca 1946 r., H. B. złożyła oświadczenia o pozostawieniu w P. majątku, do którego odnosi się to orzeczenie. Stanowisko organów znajduje oparcie w treści protokołu sporządzonego w Państwowym Urzędzie Repatriacyjnym Oddziale w P. w dniu 13 lipca 1946 r. i wniosku z dnia 14 czerwca 1946 r. We wniosku z 14 czerwca 1946 r. H. B. zawarła żądanie potwierdzenia faktu pozostawienia w P. nieruchomości szczegółowo opisanej w tym piśmie i żądanie to zostało uwzględnione.
Sąd I instancji podkreślił, że w toku postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Ministra Skarbu Państwa dnia 28 maja 2009 r., nie zostało potwierdzone, aby H. B. złożyła kolejny wniosek dotyczący majątku, którego nie obejmuje orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia (...) lipca 1946 r. lub Państwowy Urząd Repatriacyjny wydał orzeczenie odnoszące się wyłącznie do majątku tej osoby. Orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia (...) lipca 1946 r. stanowiło podstawę wydania przez Wojewodę Podkarpackiego decyzji z dnia (...) czerwca 2007 r., w której potwierdzono prawo do uzupełniającej rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzja ta odnosi się do nieruchomości położonej w miejscowości P., której właścicielem była między innymi H. B..
W ocenie Sądu, stanowisko organów, iż zgromadzone w toku postępowania administracyjnego dokumenty, w tym plan sytuacyjny gminy P. nr (...) z dnia (...) maja 1935 r. i uchwała Sądu Grodzkiego w Niżankowicach z dnia 9 maja 1938 r., nie mogą stanowić podstawy uwzględnienia wniosku, nie uchybia art. 80 k.p.a. Stanowiska tego nie podważają wyjaśnienia skarżących zawarte w piśmie procesowym z 4 grudnia 2009 r. i kopie dokumentów dołączone do tego pisma. Sąd I instancji podkreślił, iż istotny dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej był stan majątku H. B. w dniu opuszczenia przez tę osobę byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ustalenia poczynione w tym zakresie przez organy administracji nie zostały podważone przez skarżące, a w szczególności zasadność zarzutów nie wynika z treści oświadczenia A. U. dołączonego do pisma procesowego z 4 grudnia 2009 r., gdyż oświadczenie to odnosi się majątku innych osób. Niezależnie od tego należy dodatkowo zaznaczyć, iż ustawa wymaga uzyskania oświadczenia dwóch świadków.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła T. B., reprezentowana przez adwokata.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego tj.
1) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. przez odmowę uchylenia decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia 28 maja 2009 r., wydanej z naruszeniem przepisów regulujących postępowanie administracyjne, tj. art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 140 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nie przeanalizowanie przez Sąd wszystkich zarzutów zamieszczonych w skardze i nie skonfrontowanie ich z ustaleniami przyjętymi przez organ i materiałami dowodowymi sprawy.
Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż Sąd zaniechał szczegółowej analizy przedłożonych przez skarżącą dokumentów, pomimo że wyraźnie z nich wynika, iż H. B. i H. B. byli właścicielami części wydzielonych gruntów już w 1939 r. i na dzień opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie wchodzących w skład gospodarstwa rolnego wykazanego w orzeczeniu PUR z dnia (...) lipca 1946. nr (...).
Dokumentami tymi są:
1) Uchwała Sądu Grodzkiego w Niżankowicach z dnia (...) maja 1938 r. sygn. akt (...), w której jest mowa:
- w pkt. 2 b o utworzeniu dla parcel gruntowych I kat. (...) "nowego ciała hipotecznego (...) i wpis prawa własności tegoż na rzecz H. ze S. B.",
- w pkt. 2 d o utworzeniu dla parceli gruntowej (...) "nowego ciała hipotecznego whl. (...) i wpis prawa własności tegoż na rzecz H. B. syna W..",
- o podstawie prawnej uchwały, którą był m. in. akt notarialny "z daty Niżankowice (...) lipca 1937 r. nr. rep. (...)".
2) Załącznik do aktu notarialnego Nr Rep. (...), z którego wynika jaką powierzchnię miały poszczególne działki gruntowe.
W ocenie wnoszącej skargę kasacyjną, wiarygodność wskazanych powyżej dokumentów ani ich spójność nie została w żaden sposób podważona, a co więcej - została pośrednio potwierdzona aktem notarialnym nr (...) z dnia (...) lipca 1937 r., złożonym przy piśmie z dnia (...) grudnia 2009 r.. Wyraźnie z tychże dokumentów wynika, że grunty będące przedmiotem niniejszej sprawy nie wchodziły w skład nieruchomości wykazanej w orzeczeniu PUR, które zostało wydane na podstawie dowodu z zeznań świadków. Orzeczenie to obejmowało majątek nieruchomy części nie wydzielonej- stanowiące współwłasność po 1/4 części innych osób aniżeli wnikających z przedłożonych dokumentów.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż częścią ustalonego w sprawie stanu faktycznego winny być również powszechnie znane okoliczności wywózek na Syberię jak i konieczność ukrywania w okresie powojennym faktu bycia "kułakiem", które to fakty jako powszechnie znane zgodnie z art. 77 § 4 k.p.a. nie wymagają dowodu. Tymczasem w niniejszej sprawie w ogóle nie zostały one uwzględnione ani przez organ administracji, ani przez Sąd, jak gdyby w tamtych czasach obywatel mógł w pełni korzystać ze swych praw i swobodnie uzyskiwać wszelkie dokumenty urzędowe.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentacje w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydając zaskarżony wyrok nie naruszył wymienionych w niej przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c , art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm. ) w zw. z art.7, 11, 77 § 1 Kpa.
Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej powoływane w jej uzasadnieniu dowody w postaci uchwały Sądu Grodzkiego w Niżankowicach z dnia (...) maja 1938r. oraz załącznika do aktu notarialnego Nr. Rep. (...) złożone do akt sprawy zostały poddane ocenie Sądu I instancji , czego wyrazem jest uzasadnienie zaskarżonego wyroku. Z resztą wymienione dowody miały zasadnicze znaczenie dla oceny twierdzeń skarżących co do pozostawienia przez H. B. poza granicami kraju innych nieruchomości, niż nieruchomości które zostały wskazane w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w R. z dnia (...) lipca 1946r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo ocenił, iż przedłożone przez skarżących dokumenty nie są wystarczające, przy uwzględnieniu całego materiału dowodowego do potwierdzenia ich tezy, że H. B. poza nieruchomościami wymienionymi w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w R. z dnia (...) lipca 1946r. była właścicielką innego mienia nieruchomego , które w momencie repatriacji pozostawiła poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Konkretnie że opuszczając w 1946r. P. w woj. Lwowskim pozostawiła tam będące jej własnością parcele gruntowe Nr. (...).
W tym miejscu trzeba przypomnieć, iż podstawę prawną do wydania decyzji o potwierdzeniu prawa do rekompensaty stanowią przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. Nr. 169, poz. 1418 ze zm. ).
Zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzanie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r.
Przepis art. 6 w/w ustawy wskazuje natomiast niezbędne dokumenty, które należy dołączyć do przedmiotowego wniosku.. Do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1, należy dołączyć:
1) dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości;
2) dowody, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego, o którym mowa w art. 2 i 3;
3) dowody potwierdzające miejsce lub miejsca zamieszkania wnioskodawcy, a w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 2, również dowody potwierdzające miejsca zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osób, o których mowa w art. 2 lub art. 3; w przypadku braku tych dowodów do wniosku dołącza się oświadczenie wnioskodawcy o miejscu lub miejscach zamieszkania tych osób;
4) oświadczenie o wskazaniu osoby uprawnionej w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 1;
5) oświadczenie o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty.
W sytuacji natomiast jeżeli złożony wniosek zawiera braki w tym zakresie, Wojewoda, jako organ właściwy do rozpoznania sprawy, zgodnie z przepisem art. 5 ust. 3 wzywa wnioskodawcę do ich usunięcia w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania i dopiero wówczas zgodnie z art. 7 przedmiotowej ustawy, dokonuje oceny spełnienia wymogów o których mowa kolejno w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2.
Z przytoczonych regulacji prawnych wynika jednoznacznie, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa do rekompensaty ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że w niniejszej sprawie dowód taki nie został przez osoby ubiegające się o przyznanie im prawa do rekompensaty przedstawiony.
Z powoływanej w skardze kasacyjnej uchwały Sądu Grodzkiego w Niżankowicach z dnia 9 maja 1938r. wynika jedynie, że w 1937r. dokonano zmian w zakresie istniejących parcel gruntowych, skutkujących odpisaniem z realności objętej wykazem hipotecznym liczba (...) księgi gruntowej gminy katastralnej P. parcel gruntowych (...) i (...) i utworzeniu dla nich nowego ciała hipotecznego whl (...) z wpisem prawa własności na rzecz H. B.. Uchwała Sądu Grodzkiego stanowi zatem o prawie własności określonych parcel gruntowych jakie H. B. posiadała w 1938r. Opisany dokument sporządzony w 1938r. nie dowodzi, iż H. B. opuszczając w 1946r. Pa. w dalszym ciągu była właścicielką parcel o jakich mowa w uchwale Sądu Grodzkiego. Przeciwnie z innych dowodów złożonych w sprawie wynika, że w/wym w P. pozostawiła tylko nieruchomości ( część gospodarstwa rolnego wraz z zabudowaniami ) opisane we wniosku z dnia 14 czerwca 1946r., potwierdzone protokołem z dnia 5 lipca 1946r. i wymienione w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia (...) lipca 1946r. Nr. (...)5.
H. B., ani też świadkowie przesłuchani na okoliczność mienia przez nią pozostawionego poza granicami RP nie wskazywali innego majątku nieruchomego, poza objętym wnioskiem odszkodowawczym z dnia 14 czerwca 1946r. W sprawie brak jest też innych dowodów na tę okoliczność.
Stosownie do art.6 ust. 4 ustawy dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1 , a więc potwierdzającymi pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami RP mogą być w szczególności:
1) urzędowy opis mienia;
2) orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny;
3) dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw;
4) wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego.
Wspomniana uchwała Sądu Grodzkiego nie stanowi dokumentu o jakim mowa w art. 6 ust. 4 pkt. 3 ustawy.
Także plan sytuacyjny stanowiący załącznik do aktu notarialnego Nr. Rep. (...) świadczy wyłącznie o tym iż w 1937r. H. B. była właścicielką parcel gruntowych określonych w uchwale Sądu Grodzkiego, nie dowodzi jednak że stan taki istniał w 1946r.
W tej sytuacji zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły odnieść zamierzonego skutku, co na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm. ) Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło