II FZ 456/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 4 września 2009 r., sygn. akt I SA/Ke 140/09 pozostawiającego bez rozpoznania wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 5 marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie podatku rolnego postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 4 września 2009 r., sygn. akt I SA/Ke 140/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach – działając na podstawie art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie: p.p.s.a.) – pozostawił bez rozpoznania wniosek R. P. (dalej: skarżący) o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 marca 2009 r., nr [...], w przedmiocie podatku rolnego. 2. Uzasadniając postanowienie, WSA w Kielcach podał, że w dniu 26 maja 2009 r. skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (wniosek o prawo pomocy z zakresie całkowitym). Wniosek nie został złożony na urzędowym formularzu PPF. W tej sytuacji Sąd wezwał skarżącego do wypełnienia i złożenia urzędowego formularza o przyznanie prawa pomocy w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Skarżący odebrał wezwanie w dniu 12 czerwca 2009 r., jednak do dnia 19 czerwca 2009 r., w którym upływał wyznaczony termin, nie wypełnił nałożonego na niego obowiązku. W związku z tym WSA w Kielcach - stosowanie do dyspozycji art. 257 p.p.s.a. - pozostawił wniosek bez rozpoznania. 3. Zażalenie od powyższego postanowienia WSA w Kielcach do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Uzasadniając zażalenie, skarżący stwierdził, że zaskarżone postanowienie WSA w Kielcach nie jest trafne, gdyż wypełnił stosowny formularz urzędowy i wysłał go do Sądu za pośrednictwem Poczty Polskiej, na co ma pokwitowanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zażalenie jest bezzasadne, dlatego polega oddaleniu. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. stronie można przyznać prawo pomocy na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten jest wolny od opłat sądowych. Prawo pomocy – zdefiniowane w art. 239 pkt 4 p.p.s.a. - obejmuje uprawnienie strony do zwolnienia od kosztów sądowych (art. 211 p.p.s.a.) oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika (art. 244 p.p.s.a.). Aby skorzystać z tego uprawnienia w zakresie częściowym lub całkowitym, strona jest zobowiązana do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 243 § 1 p.p.s.a. Forma tego wniosku nie jest dowolna, gdyż zgodnie z art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Na mocy art. 256 pkt 1 p.p.s.a. wzór ten ustanowiła w drodze rozporządzenia Rada Ministrów. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245) określa dwa rodzaje formularzy o przyznanie prawa pomocy: (1) dla osób fizycznych i (2) dla osób prawnych. W rozpatrywanej sprawie skarżący była zobowiązany na mocy art. 252 § 2 p.p.s.a. do złożenia formularzu dla osób fizycznych – PPF, aby prawnie skutecznie wnioskować o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie dotrzymał jednak wymogów prawa. Pismem z dnia 26 maja 2009 roku skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych w całości i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Tym samym – zgodnie z dyspozycją art. 245 § 2 p.p.s.a. – skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ponieważ wniosek nie spełniał wymogów co do formy (wniosek PPF), WSA w Kielcach wezwał skarżącego pismem z dnia 29 maja 2009 r. do wypełnienia stosowanego formularza, który został załączony do pisma Sądu. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie Sądu. Analiza akt spraw prowadzi do konkluzji, że skarżący – wbrew twierdzeniom zażalenia – nie wysłał formularza PPF do WSA. Brak w aktach sprawy takiego wniosku. Skarżący w żaden sposób nie dowiódł, ani nawet nie uprawdopodobnił, twierdzeń zażalenia, gdyż nie przedłożył Naczelnemu Sadowi Administracyjnemu pokwitowania pocztowego, dokumentującego przesłanie wniosku na formularzu PPF do WSA w Kielcach. Nie przedstawiono też kopii takiego pokwitowania. Tym samym twierdzenia zażalenia nie są dla Naczelnego Sądu Administracyjnego możliwe do zweryfikowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji właściwie zrealizował dyspozycję art. 257 p.p.s.a., zgodnie z którą wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu pozostawia się bez rozpoznania. W świetle akt sprawy postanowienie WSA w Kielcach należy uznać za słuszne i zgodne z prawem. 5. Należy zaznaczyć, że - zgodnie z dyspozycją art. 243 § 1 p.p.s.a. - stronie można przyznać prawo pomocy na jej wniosek złożony w toku postępowania. Ustawa p.p.s.a. nie ogranicza uprawnienia do złożenia wniosku o prawo pomocy do pojedynczej i jednorazowej czynności. Tym samym skarżący może ponownie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy, niezależnie od etapu postępowania sądowoadministracyjnego. Skuteczność takiego wniosku będzie zależała od dotrzymania wymogów prawa, w tym m.in. wniesienia go w należytej formie na urzędowym formularzu PPF. 6. Kierując się wyżej wymienionymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.