II FSK 1261/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2009 r. sygn. akt III SA/Wa 780/09 w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 27 lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia części zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2000 i 2001 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 28 maja 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 780/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 27 lutego 2009 r. w przedmiocie odmowy umorzenia części zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2000 i 2001 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 27 lutego 2009 r. w przedmiocie odmowy umorzenia części zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2000 i 2001 r. Decyzję tę podatnik otrzymał w dniu 10 marca 2009 r., natomiast jego pełnomocnik otrzymał ją w dniu 9 marca 2009 r. W dniu 9 kwietnia 2009 r. skarżący osobiście złożył skargę do organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny powołując się na art. 53 § 1 i art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a)., a także art. 145 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – zwanej dalej ord. pod. stwierdził, że jak wynika z akt administracyjnych pełnomocnikiem skarżącego został ustanowiony adwokat W. C. Ponadto podatnik w dniu 9 października 2008 r. w oświadczeniu o zapoznaniu się z zebranym materiałem dowodowym dotyczącym odwołania, złożył wniosek o kierowanie korespondencji do adwokata W. C. Skoro zatem pełnomocnik otrzymał decyzję w dniu 9 marca 2009 r., to ostatni dzień terminu do wniesienia skargi w rozpatrywanej sprawie przypadał na dzień 8 kwietnia 2009 r. (środa), a przedmiotową skargę wniesiono w dniu 9 kwietnia 2009 r. Powyższe oznacza, że skarżący uchybił terminowi przewidzianemu w art. 53 § 1 p.p.s.a. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone w całości skargą kasacyjną podatnika, który wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do merytorycznego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zarzucił naruszenie art. 53 § 1 p.p.s.a., poprzez błędne uznanie, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Autor skargi kasacyjnej, uzasadniając zarzut naruszenia art. 53 § 1, art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 83 § 1 p.p.s.a., podniósł, że w przedmiotowej sprawie sądowoadministracyjnej skarżący działał osobiście, a nie przez pełnomocnika. W aktach sądowych brak jest dokumentu pełnomocnictwa. O fakcie, że podatnik działał osobiście świadczy również treść zarządzenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2009 r. (odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem należy doręczyć: stronie skarżącej – J. Z. oraz organowi administracji publicznej - Dyrektorowi Izby Skarbowej). Twierdzenie Sądu, że skoro pełnomocnik otrzymał decyzję w dniu 9 marca 2009 r., to ostatni dzień terminu do wniesienia skargi w rozpatrywanej sprawie przypadł na dzień 8 kwietnia 2009 r., a przedmiotową skargę wniesiono w dniu 9 kwietnia 2009 r. i w konsekwencji odrzucenie skargi na decyzję stanowi naruszenie przepisów prawa. Powołując się na art. 37, art. 46 § 3 i art. 53 p.p.s.a., a także wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2005 r., sygn. FSK 1551/04 stwierdził, że termin do wniesienia skargi przez stronę, za którą nie działa pełnomocnik, rozpoczyna swój bieg dopiero od dnia doręczenia rozstrzygnięcia. Decyzję podatkową skarżący otrzymał dnia 10 marca 2009 r., natomiast skargę na decyzję złożył on w dniu 9 kwietnia 2009 r. Jeżeli termin do wniesienia skargi przez stronę, za którą nie działa pełnomocnik, rozpoczyna swój bieg dopiero od dnia doręczenia rozstrzygnięcia stronie, to przyjęcie odmiennego stanowiska stanowi naruszenie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, a wiec prawa obywatela do sądu. Ze sposobu prowadzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postępowania, można wysnuć wniosek, że w tej sprawie wszelkie wątpliwości rozpatrywane są na niekorzyść podatnika (brak skutecznego doręczenia postanowienia - postanowienie z dnia 28 maja 2009 r. zostało doręczone dopiero dnia 5 marca 2010 r.). Reasumując w opinii Skarżącego, Sąd naruszył art. 53 § 1 p.p.s.a poprzez uznanie iż Skarżący uchybił terminowi do złożenia skargi na decyzję, takie działanie Sądu stanowi uchybienie mające istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna skarżącego zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut naruszenia art. 53 § 1 i art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 83 § 1 p.p.s.a. jest zasadny. Przepisy te stanowią podstawę do odrzucenia skargi złożonej po upływie terminu do jej wniesienia (art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 53 § 1 p.p.s.a. termin ten wynoszący trzydzieści dni liczony jest od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Należy wskazać, że wniesienie skargi w terminie stanowi podstawową przesłankę jej dopuszczalności, czyli warunek (wymóg) prawidłowego zaskarżenia określonego aktu lub czynności. Niezachowanie tej przesłanki uniemożliwia kontrolę zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd administracyjny. Początkową datą terminu jest dzień następny po dniu, w którym skarżącemu zostało doręczone rozstrzygnięcie podlegające zaskarżeniu (art. 83 § 1 p.p.s.a. i art. 111 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny [Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.]). W rozpatrywanej sprawie Sąd pierwszej instancji przyjął, że skoro decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 27 lutego 2009 r. została doręczona pełnomocnikowi dniu 9 marca 2009 r., to wniesienie skargi osobiście przez skarżącego w dniu 9 kwietnia nastąpiło z uchybieniem terminu. Stanowisko WSA nie jest jednak prawidłowe. Jak wynika bowiem z akt sprawy, w dniu 7 stycznia 2004 r. skarżący ustanowił adwokata W. C. pełnomocnikiem w sprawie odmowy umorzenia zaległości w podatku VAT oraz rozłożenia na raty (k. 16 akt administracyjnych). Z kolei w oświadczeniu o zapoznaniu się z zebranym materiałem dowodowym podatnik zawarł prośbę o kierowanie korespondencji także do adwokata W. C. (k. 141 akt administracyjnych). Artykuł 145 § 2 ord. pod. stanowi, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W niniejszej sprawie decyzję otrzymała zarówno strona, jak i pełnomocnik, co nie powinno mieć miejsca. Skoro jednak skarżący otrzymał decyzję, która zawiera pouczenie o sposobie wniesienia skargi, to nie można czynić mu zarzutu, że wniósł osobiście skargę w terminie 30 dni od momentu otrzymania w/w aktu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 182 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Brak było podstaw do zastosowania tej części art. 185 § 1 p.p.s.a., która mówi o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż wojewódzki sąd administracyjny nie będzie ponownie rozpoznawał kwestii braków formalnych skargi, lecz merytorycznie ją rozpozna.