I SA/Kr 378/09

Sygn. akt I SA/Kr 378/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 września 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2009 r., sprawy ze skargi W. H. i A. H., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 31 grudnia 2008 r. Nr [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007 r., I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących koszty postępowania w kwocie 477,00 zł (czterysta siedemdziesiąt siedem złotych 00/100). Po wznowieniu postępowania w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości decyzją z dnia 22 października 2008 roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło A. H. i W. H. (zwanych dalej "skarżącymi") uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 listopada 2007 roku nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia [...] września 2007 roku nr [...] ustalającą wysokość zobowiązania pieniężnego za rok 2007 w kwocie 64.447,00 zł. W uzasadnieniu organ podał, że wbrew twierdzeniom zawartym we wniosku o wznowienie postępowania nie wystąpiły żadne przesłanki z art. 240 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137 poz. 926 ze zmianami), a zwłaszcza z pkt 5 powołanej normy stanowiącej, że postępowanie wznawia się, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nie był taką okolicznością lub dowodem, przedłożony operat szacunkowy z dnia 21 stycznia 2008 roku, który, w opinii skarżących, miał dokumentować odmienną wartość nieruchomości niż ta, na której błędnie oparły się organy we wcześniejszym postępowaniu o ustalenie podatku od nieruchomości za 2007 rok. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreślało, że dokument ten został sporządzony dopiero 21 stycznia 2008 roku czyli po wydaniu decyzji wymiarowej. Nie stanowił więc nowego dowodu w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. W odwołaniu z dnia 25 listopada 2008 roku skarżący domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz rozpatrzenia istoty sprawy zgodnie z wnioskiem, zarzucając organowi naruszenie art. 210 § 4 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. W swojej argumentacji podnieśli m.in., że w rozważanym przypadku wspomniany operat szacunkowy nie jest "nowym dowodem" z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej lecz "nową okolicznością, która istniała w momencie wydawania decyzji ale nie była organowi znana". W przekonaniu skarżących operat dowodzić miał, że wartość nieruchomości, będącej podstawą opodatkowania, w chwili wydawania decyzji przez Wójta Gminy Z. była znacznie niższa, od tej, jaką podatnicy mylnie podali w informacjach z dnia [...] lipca 2007 roku oraz [...] sierpnia 2007 roku i która to wartość została przez ten organ wykorzystana do ustalenia wymiaru omawianego podatku. W związku z czym pojawiła się nowa okoliczność faktyczna nieznana organowi, która miała zaś wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Skarżący wskazali ponadto, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ogóle nie odniosło się do ich zarzutów i wywodów zawartych w składanych pismach. Decyzją z dnia 31 grudnia 2008 roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w/w rozstrzygniecie w mocy. W uzasadnieniu organ stwierdził przede wszystkim, iż przedmiotowy operat szacunkowy nie może być nową okolicznością faktyczną z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, ponieważ dokumentuje wartość nieruchomości na dzień 21 stycznia 2008 roku, a to nie ma wpływu na ustalenie zobowiązania podatkowego za 2007 rok, gdyż nie dowodzi, że w trakcie 2007 roku doszło do zmiany wartości przedmiotu opodatkowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 lutego 2009 roku skarżący zażądali uchylenia decyzji organów obydwu instancji oraz zasądzenia kosztów według norm przepisanych. Zarzucili jednocześnie złamanie art. 122, 187 § 1 oraz 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, a nadto art. 149,151,155,156 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku – o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2004r. Nr 261 poz. 2603). Podtrzymując wcześniejsze stanowisko skarżący dodali, że bezsporną jest okoliczność zmiany wartości i powierzchni użytkowej ich nieruchomości w 2007 roku, albowiem pierwotne postępowanie podatkowe zostało przeprowadzone właśnie ze względu ową zmianę. Poza tym podatnicy podkreślił, że jakkolwiek fakt samej zmiany w/w elementów był znany organowi, to już jej zakres (tzn. o ile zmieniła się powierzchnia i wartość nieruchomości) nie. Wreszcie zaznaczyli, iż pomimo, że operat szacunkowy sporządzony został na dzień [...] stycznia 2008 roku, to stanowi continuum zmian, mających miejsce w 2007 roku. Jeżeli natomiast organ miał wątpliwości co do jego rzetelności oraz prawidłowości, to winien był przeprowadzić własne postępowanie wyjaśniające odnośnie faktycznej powierzchni oraz wartości przedmiotu opodatkowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powielając prezentowaną dotychczas argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skardze.. Instytucja wznowienia postępowania, uregulowana w art. 240 i nast. Ordynacji podatkowej przewidziana została wyłącznie dla przypadków naruszeń w powołanej normie określonych. Oznacza to, że jeżeli w postępowaniu wymiarowym nawet dojdzie do złamania prawa, wniosek o wznowienie postępowania nie odniesie skutku w postaci uchylenia decyzji ostatecznej, jeżeli nie zostanie wykazana przesłanka z art.240§1 Ordynacji podatkowej. Z w/w sytuacją mamy właśnie do czynienia w rozważanym stanie faktycznym. Skarżący w odwołaniu od decyzji wymiarowej Wójta Gminy Z. wskazali, że mylnie podali w informacji podatkowej wartość rynkową budowli, a nie wartość stanowiącą podstawę naliczania odpisów amortyzacyjnych. Zarzut ten w ogóle nie został rozpatrzony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które praktycznie przyjęło, że podatnik nie ma w ogóle możliwości powołania się na istotne dla wymiaru podatku okoliczności dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Skarżący w złożonym wówczas odwołaniu podnieśli, iż wartość budowli, stanowiącej podstawę opodatkowania, została wadliwie przez organ pierwszej instancji określona. Co więcej wskazywali na nowe dowody np. z ksiąg rachunkowych (kwestia ich przydatności jest odrębnym zagadnieniem) oraz fakt, iż organy winne były dążyć do wyczerpującego wyjaśnienia stanu rzeczywistego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze natomiast, bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego, ograniczyło się tylko to stwierdzenia bezzasadności tychże zarzutów, przyjmując, że jedynym dowodem w sprawie był wyłącznie złożony wcześniej formularz FPNRL-1 (informacja o nieruchomościach, obiektach budowlanych, gruntach i lasach), na których oparł się Wójt Gminy Z. Tyle, że organ odwoławczy zapomniał, iż działa przede wszystkim jako organ merytoryczny, a nie tylko kontrolny. Ciążył na nim zatem obowiązek przeprowadzenia dodatkowego postępowania celem uzupełniania materiałów i dowodów w sprawie. Winien ocenić nie tylko dokonane przez organ pierwszej instancji ustalenia, lecz i rozpoznać sprawę w pełnym zakresie (vide Dowgier Rafał, Etel Leonard, Kosikowski Cezary, Pietrasz Piotr, Presnarowicz Sławomir – Komentarz LEX do art. 229 Ordynacji podatkowej i cytowane tam orzecznictwo). Skarżący nie złożyli od powołanego orzeczenia skargi do sądu wojewódzkiego, co spowodowało, że wydana w sprawie decyzja stała się ostateczna i prawomocna.. Składając natomiast wniosek o wznowienie postępowania skarżący powołali się na przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, a dokładnie pojawienie się nowych okoliczności faktycznych, które istniały w momencie wydawania decyzji, ale nie były znane organowi. Przedłożyli przy tym sporządzony przez biegłego operat szacunkowy, z którego wynikać miała właściwa w 2007 roku wartość opodatkowanych budowli. Niemniej jednak, co należałoby podkreślić, to właśnie kwestia wartości nieruchomości była już przedmiotem analizy w postępowaniu odwoławczym, dotyczącym ustalenia wysokości omawianego zobowiązania (vide uwagi wyżej). Nie podzielono wtedy tylko stanowiska skarżących. W związku z czym nie można było teraz stwierdzić, że pojawiła się jakaś nowa (bo była znana organowi odwoławczemu) okoliczność faktyczna w rozumieniu przedmiotowego przepisu. Odmienna ocena przez organ danej kwestii, i pojawienie się później dowodów potwierdzających stanowisko wcześniejsze strony, nie jest w rozumieniu ww. art. 240§1 pkt 5 Ordynacji podatkowej wyjściem na jaw nowych okoliczności faktycznych. Pojawił się natomiast nowy dowód w postaci przedłożonego przez strony operatu szacunkowego na dzień 21 stycznia 2008 roku. Niemniej jednak i on nie może być powodem wznowienia postępowania, gdyż nie istniał w chwili wydawania decyzji pierwszo i drugo instancyjnej, do czego obliguje literalne brzmienie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Dlatego chociaż w postępowaniu wymiarowym, w przekonaniu Sądu, doszło do uchybień, to nie miały one charakteru kwalifikowanego, dającego podstawę do wznowienia postępowania. Nie mieszczą się bowiem w katalogu z art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, który to ze względów na nadzwyczajny charakter wzruszania ostatecznych decyzji nie może być również interpretowany w sposób rozszerzający. Wobec powyższego, zdaniem Sądu w niniejszym przypadku, nie ma podstaw do skutecznego uchylenia decyzji wymiarowych w trybie postępowania wznowieniowego. Nie znaczy to jednak, iż teoretycznie nie istnieją innego rodzaju próby wzruszenia omawianych rozstrzygnięć (np. z art. 247 §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej). Niemniej jednak Sąd dostrzegł w rozpatrywanej sprawie naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy wynika, że w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy Z. brała udział S. K. jako członek składu orzekającego. Ta sama osoba brała udział również w orzekaniu we wznawianym postępowaniu – będąc członkiem sprawozdawcą składu orzekającego Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującego w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej. Orzekanie przez te same osoby w sprawach postępowań wznowieniowych dotyczących uprzednio wydanych decyzji stało się podstawą zakwestionowania przez Trybunał Konstytucyjny zgodności przepisów proceduralnych dotyczących obowiązkowego wyłączenia sędziego orzekającego w obu sprawach. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 października 2008r. sygn. akt SK 6/07 art. 18 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami) w zakresie, w jakim pomija jako podstawę wyłączenia sędziego od udziału w orzekaniu w postępowaniu sądowym toczącym się po wznowieniu postępowania administracyjnego, jego wcześniejszy udział w orzekaniu w sprawie dotyczącej decyzji wydanej we wznawianym postępowaniu administracyjnym, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wprawdzie powołane orzeczenie dotyczy bezpośrednio sędziów sądów administracyjnych i właściwych dla nich przepisów proceduralnych, niemniej jednak analogiczne w sprawie przepisy art. 130 §1 pkt 6 Ordynacji podatkowej również pomijają obowiązek wyłączenia się członka kolegium odwoławczego orzekającego w sprawie po wznowieniu postępowania w sytuacji gdy orzekał w postępowaniu dotyczącym decyzji we wznawianym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie kierując się poglądami Trybunału Konstytucyjnego dostrzegł zagrożenie prawa do bezstronnego rozpatrzenia sprawy w sytuacji gdy ta sama osoba bierze udział w rozpatrywaniu tych samych zarzutów. W powołanym wyżej wyroku z dnia 14 października 2008r. sygn. akt SK 6/07 Trybunał stwierdził bowiem, że: "Równocześnie nie można także nie zauważyć tego, że zarówno kontrola decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, jak i nadzwyczajnym ma swoje źródło w tym samym stanie faktycznym. Nie tylko więc wymagają one oceny tych samych okoliczności i dowodów, ale niekiedy nawet ustosunkowania się przez skład orzekający do tych samych zarzutów (choć stawianych z myślą o osiągnięciu nieco innych celów)". Mając powyższe na uwadze, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ponowne orzekanie w postępowaniu toczącym się po wznowieniu postępowania członka kolegium odwoławczego, który orzekał poprzednio w postępowaniu zakończonym decyzją wydaną w wznawianym postępowaniu mogło naruszyć przepisy postępowania art. 130§1 pkt 6 Ordynacji podatkowej w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit.c) cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzygając powyższą sprawę działał zgodnie z art. 134 §1 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym to przepisem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.