II SA/Op 210/09
WyrokWSA w Opolu2009-09-09
Skład orzekający: Elżbieta Kmiecik, Krzysztof Bogusz, Grażyna Jeżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej jest zobowiązany do wydania zaświadczenia o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, jeśli nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi ten fakt, a jedynie zeznaniami świadków, w sytuacji gdy przepis prawa (art. 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy) dopuszcza taką możliwość?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, wydając zaświadczenie o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym na podstawie art. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, nie może ograniczyć się jedynie do posiadanych rejestrów podatkowych czy ewidencji meldunkowej, jeśli przepis ten dopuszcza możliwość udowodnienia faktu pracy zeznaniami świadków. W przypadku braku dokumentów, organ powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, a w szczególności rozważyć dowód z zeznań świadków, zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy.Stan faktyczny
Skarżąca Z. P. wniosła o wydanie zaświadczenia potwierdzającego jej pracę w gospodarstwie rolnym rodziców oraz w przejętym od nich gospodarstwie w latach 1995-1995. Organy obu instancji odmówiły wydania zaświadczenia, wskazując na brak dokumentów potwierdzających fakt pracy w gospodarstwie rolnym i możliwość prowadzenia postępowania wyjaśniającego jedynie w zakresie posiadanych rejestrów. Skarżąca argumentowała, że przedłożyła wystarczające dowody, w tym zeznania świadków, a zaświadczenie jest jej potrzebne do przedłożenia w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Prudnika, a także określił, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik - spr. Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Grażyna Jeżewska. Protokolant st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 września 2009 r. sprawy ze skargi Z. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o treści żądanej 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Prudnika z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez Z. P. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego
w Opolu z dnia [...], Nr [...]. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji w sprawie wydania zaświadczenia o pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, a następnie właściciela.
Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym:
Skarżąca Z. P. w dniu 23 stycznia 2009r. zwróciła się do Burmistrza Prudnika o wydanie zaświadczenia potwierdzającego pracę w gospodarstwie rolnym jej rodziców w okresie od 1 stycznia 1995r. do 19 listopada 1995r. oraz w okresie
od 20 listopada 1995r. do 31 grudnia 1995r. w charakterze właściciela w gospodarstwie rolnym przejętym od rodziców. Do wniosku dołączyła zaświadczenie o miejscu zameldowania, to jest [...], zaświadczenie z KRUS o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu, zaświadczenie Starosty Prudnickiego o pozostawaniu właścicielką gospodarstwa rolnego, oświadczenie wnioskodawcy oraz zeznania dwóch świadków.
Burmistrz Prudnika postanowieniem z dnia [...], [...], wydanym na podstawie art. 219 K.p.a. oraz art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1990r.
o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U. Nr 54, poz.310) odmówił w punkcie 1 poświadczenia Z. P. pracy w gospodarstwie rolnym rodziców B. i P. M. w okresie od 1 stycznia 1995r. do 19 listopada 1995r. oraz w punkcie 2 pracy w gospodarstwie rolnym przejętym od rodziców w charakterze właściciela w okresie od 20 listopada 1995r. do 31 grudnia 1995r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż Urząd Miejski w Prudniku posiada jedynie rejestry podatników podatku rolnego oraz posiada dane dotyczące zameldowania. Opodatkowanie podatkiem rolnym, nie jest związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego lub pracą w nim, lecz z własnością gospodarstwa i stąd też niemożliwym jest potwierdzenie faktu pracy w gospodarstwie rolnym. Dodatkowo organ podał, iż rejestry podatku rolnego przechowywane są przez 10 lat, a wnioskodawczyni domaga się wydania zaświadczenia za okres przekraczający 10 lat. Podobnie rzecz ma się z danymi dotyczącymi zameldowania, które potwierdzają jedynie fakt stałego zameldowania na określonym terenie. Co do możliwości potwierdzenia pracy w gospodarstwie rolnym rodziców przy pomocy zeznań 2 świadków organ stwierdził, że zeznania takie nie stanowią podstawy wydania żądanego zaświadczenia. Argumentował nadto organ, że niedopuszczalne jest prowadzenie postępowania wyjaśniającego i dowodowego w celu potwierdzenia danych niezbędnych do wydania zaświadczenia.
Zażalenie na postanowienie wniosła Z. P. Podniosła w nim, że nie zgadza się z zapadłym postanowieniem, ponieważ dokumenty, którymi dysponuje, a które przedłożyła organowi stanowią dostateczny dowód jej pracy w gospodarstwie rolnym. Żądane zaświadczenie jest jej niezbędne do przedłożenia w Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa w O., celem zaliczenia 14 lat pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu zaskarżonym postanowieniem
z dnia [...] utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Prudnika z dnia [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przedstawiając argumenty i przepisy, którymi kierował się organ I instancji stwierdził, że zapadłe postanowienie jest zgodne
z prawem. Przytaczając podstawę prawną żądania wydania zaświadczenia SKO stwierdziło, że jest to odrębne postępowanie w stosunku do procedury jurysdykcyjnej,
o której stanowi art. 1 pkt 1 K.p.a. Zaświadczenia nie mają, bowiem charakteru aktów administracyjnych, a ich wydanie należy do tzw. czynności faktycznych. Argumentował nadto organ, że w świetle art. 218 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów, albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Zauważył również, że wniosek skarżącej nawiązuje do przepisów ustawy z dnia 20 lipca 1990r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Zgodnie z art. 3 w/w ustawy,
na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy zobowiązany jest stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. W przypadku nie dysponowania dokumentami uzasadniającymi wydanie żądanego zaświadczenia organ zobowiązany jest zawiadomić o tym fakcie wnioskodawcę (art. 3 ust. 2 ustawy). Wskazując
na powyższe podkreślał organ, że Burmistrz Prudnika nie dysponował dokumentami, które pozwalałyby mu na stwierdzenie faktu prowadzenia, a więc faktycznie wykonywanej na własny rachunek pracy w gospodarstwie rolnym przez skarżącą,
a zatem i niemożliwym było wydanie zaświadczenia o treści żądanej przez skarżącą. Organ II instancji wyjaśnił nadto, że zgodnie z przepisami w/w ustawy brak jest możliwości wydania zaświadczenia o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym
na podstawie zeznań świadków.
Z treścią powyższego rozstrzygnięcia nie zgodziła się Z. P. W złożonej
do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skardze wskazała, że urząd gminy zobowiązany był wydać jej zaświadczenie potwierdzające lata pracy w gospodarstwie rolnym. W sytuacji, gdy Urząd Gminy nie dysponował dokumentami uzasadniającymi wydanie stosownego zaświadczenia winien je wydać na podstawie zeznań dwóch świadków złożonych przed urzędnikiem gminy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i wywody zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami,
a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270;) dalej P.p.s.a..
Przedmiotem oceny, w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], które działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Prudnika o odmowie wydania skarżącej zaświadczenia o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym.
Przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego postanowienia wykazała, że nie odpowiada ona wymogom prawa.
Zaskarżone postanowienie podjęte zostało w trybie przepisu art. 138 § 1 pkt
1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., a więc stanowiło merytoryczne rozstrzygnięcie organu odwoławczego.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwana dalej K.p.a., przewiduje w art. 217 dwie odrębne podstawy, w których organ administracji publicznej zobowiązany jest wydać zaświadczenie. Pierwsza z nich dotyczy sytuacji, gdy potwierdzenia określonych faktów lub stanów prawnych wymaga przepis prawa ( art. 217 § 2 pkt 1 K.p.a.), druga zaś, gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny
w urzędowym potwierdzeniu faktów lub stanu prawnego ( art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a.). Art. 218 § 1 K.p.a stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi
o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, zaś § 2 tegoż artykułu, że organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Art. 218 K.p.a. różnicuje zatem, w zależności od tych przypadków dotyczących wydania zaświadczenia, obowiązki organu. Organ może poprzestać
na posiadanej dokumentacji jedynie wówczas, gdy chodzi o drugą sytuację, a więc wynikającą z art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a.). Za powyższym przemawia wykładnia art. 218 § 1 K.p.a., który odwołuje się do art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a. W sytuacji, gdy zaświadczenia wymaga przepis prawa, zgodnie z art. 218 § 2 K.p.a. organ może przed wydaniem zaświadczenia przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (patrz w tym zakresie uzasadnienie wyroku NSA z dnia 5 października 2001r., sygn. akt II SA 1858/01; LEX nr 53365). Zauważyć należy także, iż postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ w związku z wydaniem zaświadczenia nie może być substytutem danych wynikających z prowadzonych przez właściwy organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Postępowanie wyjaśniające nie może tym samym służyć ustalaniu określonego stanu faktycznego, który nie wynika z danych zgromadzonych przez organ.
W przedmiotowej sprawie obowiązek wydania zaświadczenia wynikał z przepisu prawa. Podstawą żądania przez skarżącą wydania zaświadczenia jest art. 3 ustawy
z dnia 20 lipca 1990r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U. z 1990r., Nr 54, poz. 310), zwanej dalej ustawą.
Przepis art. 3 ust. 1 ustawy przewiduje, że na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy
w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Jeżeli organ, o którym mowa w ust.1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie (ust. 2 art. 3 ustawy). W ust. 3 tegoż artykułu znalazł się natomiast przepis mówiący
o tym, że w wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne. Ustawodawca zatem w przepisie zamieszczonym w art. 3 ust. 3 ustawy przewidział sytuację w której organ z uwagi na niekompletność dokumentów
na podstawie, których mógłby wydać zainteresowanemu żądane zaświadczenie
o okresie pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym dopuścił możliwość przeprowadzenia nie tylko postępowania wyjaśniającego, ale wręcz możliwość udowodnienia tego faktu zeznaniami dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne. Z uwagi na systematykę tego przepisu wydaje się, że ten sposób dowodzenia możliwy jest dopiero wówczas, gdy organ nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organy obu instancji odmówiły skarżącej wydania zaświadczenia potwierdzającego pracę
w gospodarstwie rolnym jej rodziców w okresie od 1 stycznia 1995r. do 19 listopada 1995r. oraz w okresie od 20 listopada 1995r. do 31 grudnia 1995r. w charakterze właściciela w gospodarstwie rolnym przejętym od rodziców. Przyczyną odmowy była niemożność stwierdzenia czy wnioskodawczyni osobiście pracowała lub prowadziła indywidualne gospodarstwo rolne. Zdaniem organów faktu osobistej pracy czy też osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego nie potwierdzają posiadane przez organ i instancji dokumenty, a to rejestr podatników podatku rolnego, czy też ewidencja meldunkowa.
Wobec takiego stanowiska organów zważyć należy, iż w świetle art. 3 ust.
1 właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić fakt pracy w gospodarstwie rolnym, zgodnie z art. 1 ustawy, jeśli dysponuje stosownymi dokumentami. Dokumentami potwierdzającymi poszczególne okresy pracy w gospodarstwie rolnym są księgi podatkowe, rejestry gruntów, ewidencja wojskowa, w której np. zaznaczony jest fakt odroczenia służby wojskowej w związku z prowadzeniem gospodarstwa, dokumentacja związana z ubezpieczeniem społecznym, majątkowym, osobowym oraz inne znajdujące się w dyspozycji urzędu. Z uzasadnienia organu I instancji wynika natomiast,
że dysponował on dokumentami potwierdzającymi zameldowanie skarżącej na pobyt stały od 23 kwietnia 1974r. w [...], rejestrem podatników podatku rolnego z własnego gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,9500 ha fizycznych. Dysponując już takimi dokumentami organ winien podjąć czynności związane z przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego, które spełnia pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia. Ogranicza się ono tylko do takiego postępowania, które pozwoli na urzędowe stwierdzenie znanych faktów. Winno się ono zatem odnosić
do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych, czy też wyjaśnienia, czy dane te odnoszą się do wnioskodawcy, faktów stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca, a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja i rejestry mogą zawierać żądane dane oraz ustalenia ewentualnych dysponentów tych danych. Zauważyć należy także, że organ prowadząc stosowne ewidencje posiada wiedzę, które grunty na jego terenie
są użytkowane rolniczo, a tym samym przyjmowanie, że niemożliwym jest wydanie żądanego zaświadczenia o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym jest niemożliwe wobec niemożności stwierdzenia faktu osobistej pracy lub osobistego prowadzenia tego gospodarstwa jest nie do zaakceptowania. Przyjęcie poglądu prezentowanego przez organy obu instancji w istocie powodowałoby, że przepis art. 3 ust. 1 ustawy stałby się przepisem martwym. A przecież art. 1 ust. 1 ustawy stanowi,
że ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie
do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także:
1) okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy
w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka,
2) przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem,
3) przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów
o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.
Przez prowadzenie gospodarstwa rolnego należy rozumieć samodzielną lub przy pomocy innych osób (osób bliskich, pracowników najemnych) faktyczną pracę
w gospodarstwie rolnym, wykonywaną na własny rachunek w charakterze właściciela bądź posiadacza w rozumieniu art. 336 kodeksu cywilnego. Pojęcie to, ukształtowane
w literaturze, powszechnie zostało przyjęte również w orzecznictwie. Faktyczna praca
w gospodarstwie to nie tylko osobista fizyczna praca w polu, ale także organizowanie pracy, zarządzanie gospodarstwem, decydowanie o rodzaju produkcji (por. wywody Sądu Apelacyjnego w sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia SN w wyroku
z dnia 7 września 1999 r., I PKN 250/99, OSNP 2001, nr 1, poz. 10, LEX nr 38513). Pojęcie prowadzenia gospodarstwa rolnego jest o tyle szersze od kategorii "pracy
w gospodarstwie", że bywa, iż nie tylko wtedy, gdy się na nim osobiście pracuje, gospodarstwo to jednocześnie się prowadzi; można gospodarstwo prowadzić nie pracując w nim osobiście (nie wykonując czynności w samym gospodarstwie), podobnie jak i można pracować w gospodarstwie wcale go nie prowadząc (zob. cyt. wyrok
SN z dnia 7 września 1999 r. czy też wyrok NSA z dnia 5 października 2001 r.,
II SA 1858/2001, LEX nr 53365.). Skarżąca gospodarstwo swoich rodziców objęła
z dniem 20 listopada 1995 r.
Drugim okresem, który można wliczyć do pracowniczego stażu pracy,
a wynikającym z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy, jest przypadająca po dniu 31 grudnia 1982r. praca w gospodarstwie rolnym prowadzonym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Skarżąca domagała się także wydania zaświadczenia potwierdzającego pracę
w gospodarstwie rolnym jej rodziców w okresie od 1 stycznia 1995r. do 19 listopada 1995r. Niewątpliwie okres ten przypadał po objęciu rolników i ich rodzin ubezpieczeniem społecznym. Z punktu widzenia spełnienia warunku opisanego w pkt 3 art. 1 ust. 1 przesądzające znaczenie ma stwierdzenie, czy mamy do czynienia z "domownikiem"
w rozumieniu tego przepisu. Przepis ten co do pojęcia "domownika" odsyła z kolei
do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i ich rodzin.
W ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (j.t. Dz. U.
z 1998r. Nr 7 poz. 25 ze zm.) art. 6 pkt 2 pojęciem domownika określa się osobę, która spełnia łącznie pięć warunków: (a) jest osobą bliską rolnikowi, (b) pozostaje
we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, (c) ukończyła 16 lat, (d) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym, (e) nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Organ nie ustalił czy dysponuje dokumentami (poza rejestrami podatników podatku rolnego), które pozwalałyby mu na stwierdzenie faktu pracy skarżącej w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika. Skoro zatem ustawodawca ustanowił wymóg ubezpieczenia społecznego domowników w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników to tym samym uiszczanie składek na ubezpieczenie społeczne stanowi domniemanie faktyczne, że dana osoba pracowała w gospodarstwie rolnym
w charakterze domownika. Organy obu instancji pozostały tylko na stwierdzeniu, że nie dysponują już rejestrami podatników podatku rolnego za ten okres, nie wnikając czy
są w posiadaniu innych danych pozwalających na stwierdzenie tego faktu.
Na marginesie zauważyć należy, iż rolą organu zobowiązanego do wydania zaświadczenia o prowadzeniu gospodarstwa rolnego nie jest ocena posiadanych dokumentów, które przemawiają za wydaniem zaświadczenia. Ocena tych dokumentów należy każdorazowo do pracodawcy, który stwierdza fakt spełnienia wymogów określonych w ustawie i podejmuje decyzję o zaliczeniu tego okresu do pracowniczego stażu pracy. Pracodawca może nie przyznać prawa do danego świadczenia pracowniczego, zwłaszcza gdy sam dysponuje dowodami wskazującymi na odmienny niż podany w zaświadczeniu stan faktyczny. W szczególności pracodawca może zakwestionować zaświadczenie urzędu gminy albo treść przedstawionych innych dokumentów, jeżeli dysponuje dowodami wskazującymi na odmienny stan faktyczny niż wskazany w tych dokumentach. W takiej sytuacji pracodawca może zwrócić się
do urzędu gminy z prośbą o ponowne sprawdzenie faktów podanych w zaświadczeniu.
Reasumując stwierdzić należy, iż przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wykazała, iż dotknięte są one wadą skutkującą ich uchyleniem. Organ II instancji rozpoznając, bowiem ponownie sprawę wnioskodawczyni naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. podzielając w całości poczynione ustalenia i ich ocenę prawną, nie dostrzegając tym samym możliwość, ani potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, ani też wadliwej interpretacji przepisu art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych powyżej rozważań Sądu. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło