II GSK 1082/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-12-22
Skład orzekający: Anna Robotowska, Stanisław Gronowski, Piotr Pietrasz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd pierwszej instancji, oceniając dowody przedstawione przez stronę i dokonując porównania dochodów z wydatkami, wykroczył poza granice sprawy, naruszając tym samym art. 134 § 1 PPSA?Ratio decidendi
Sąd pierwszej instancji nie wykroczył poza granice sprawy, dokonując oceny dowodów zgromadzonych w aktach administracyjnych i formułując wnioski na ich podstawie. Ocena ta, w tym stwierdzenie niewiarygodności twierdzeń strony lub przypuszczenie o istnieniu innych źródeł dochodu, stanowi element kontroli sądowej i nie jest równoznaczna z samodzielnym ustalaniem stanu faktycznego, które jest zastrzeżone dla organu administracji. Sąd ma prawo oceniać materiał dowodowy i przedstawiać wnioski w uzasadnieniu wyroku.Stan faktyczny
F. Ł. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, powołując się na trudną sytuację majątkową i konieczność opieki nad matką. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności ani uzasadnionych przypadków umorzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę F. Ł. na decyzję ZUS. F. Ł. złożył skargę kasacyjną, zarzucając Sądowi pierwszej instancji wykroczenie poza granice sprawy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia del.WSA Piotr Pietrasz (spr.) Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 10 września 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 526/09 w sprawie ze skargi F. Ł. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 września 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 526/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę F. Ł. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także zasądził na rzecz pełnomocnika skarżącego koszty nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Wskazaną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2008 r. o odmowie umorzenia skarżącemu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy.
Sąd pierwszej instancji wskazał w swoim rozstrzygnięciu na ustalenia faktyczne organu administracji, który stwierdził, że pismem z dnia [...] marca 2008 r. F. Ł. wystąpił z wnioskiem o umorzenie należności, wskazując na trudną sytuacją majątkową spowodowaną uzyskiwaniem dochodów z działalności gospodarczej poniżej minimum socjalnego oraz faktem sprawowania opieki nad matką, co uniemożliwia mu uzyskiwanie dochodu. Wnioskodawca wyjaśnił, że od grudnia 1982 r. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób, uzyskując z tego tytułu miesięczny dochód w wysokości 200 zł brutto. Oświadczył, że jest właścicielem samochodu marki Nysa z 1980 r. oraz współwłaścicielem zabudowanej nieruchomości gruntowej, zaś innych nieruchomości i ruchomości o znacznej wartości nie posiada. Na wezwanie organu administracji do przedłożenia dokumentów dotyczących wielkości osiąganego przez rodzinę dochodu w miesiącu, wielkości ponoszonych przez rodzinę wydatków w miesiącu, a także innych dokumentów uzasadniających trudną sytuację materialną i dotyczących ewentualnej przewlekłej choroby, bądź konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym, wnioskodawca złożył opłacone rachunki za energię elektryczną w wysokości 26,47 zł za listopad 2007 r. oraz na kwotę 87,38 zł za miesiące od grudnia 2007 r. do marca 2008 r. i na kwotę 296,90 złotych za kwiecień. W toku postępowania odwoławczego wnioskodawca wyjaśnił ponadto, że jedynym jego majątkiem jest dwudziestopięcioletni samochód (wymagający stałego remontu) oraz przybudówka do domu rodziców (o wymiarach 6 x 5 m, również wymagająca remontu), a także przesłał rachunki związane z utrzymaniem nieruchomości (podatek od nieruchomości, woda) oraz rachunki za utrzymanie przystanków w kwocie 122 zł. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że F. Ł. nie spełnia przesłanek do umorzenia należności, określonych w art. 28 ust. 2 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Organ stwierdził, że wobec wnioskodawcy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne dotyczące nieopłaconych składek, zaś organy egzekucyjne nie stwierdziły braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W sprawie nie jest ponadto oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne. Mimo wezwań, strona nie udokumentowała okoliczności uzasadniających umorzenie należności ze względu na chorobę swoją lub najbliższego członka rodziny, a co za tym idzie konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającą możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Opieka nad członkiem rodziny winna uniemożliwiać uzyskiwanie dochodu, zaś w niniejszej sprawie strona w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Zdaniem organu administracji, w sprawie nie występowała okoliczność polegająca na pozbawieniu zobowiązanego i członków jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek – pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.) – mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z kolei w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Także w tym przypadku ma zastosowanie instytucja tzw. uznania administracyjnego – nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w postępowaniu o umorzenie należności z tytułu składek ciężar dowodu w głównej mierze leży po stronie wnioskującego i to od jego inicjatywy zależy przedstawienie dowodów oraz okoliczności, które winny świadczyć za uwzględnieniem wniosku o umorzenie. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skarżący - mimo przedstawienia określonych dowodów i informacji - nie wykazał w postępowaniu administracyjnym w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej. Z prostego porównania dochodów z wydatkami wynika, że skarżący wydaje więcej niż zarabia. Wnioskodawca stwierdził bowiem, że jego dochód brutto wynosi 200 zł miesięcznie (kwestionariusz o stanie majątkowym - karta 6 akt administracyjnych, pismo procesowe z dnia [...] sierpnia 2009 r. - karta 84 akt sądowych), natomiast przedstawiał faktury i rachunki za: 1) energię elektryczną w wysokości 26,47 zł za listopad 2007 r., 87,38 zł za poszczególne miesiące od grudnia 2007 r. do marca 2008 r. i w wysokości 296,90 zł za kwiecień 2008 r., 2) wodę, które zgodnie z jego oświadczeniem opłaca w 50% w wysokości 49,46 zł, 3) podatek od nieruchomości w wysokości 44 zł (I kwartał 2008 r.) i 43 zł (II kwartał 2008 r.), 4) utrzymanie substancji przystanków za poszczególne miesiące od lutego do kwietnia 2008 r. w stałej miesięcznej wysokości 122 zł. Powyższe wydatki nie uwzględniają kosztów wyżywienia, ubrania, środków czystości itp. W związku z tym Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący posiada również inne źródło utrzymania, którego nie ujawnił, skoro nie zalega z innymi opłatami i nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Sąd pierwszej instancji stwierdził również, że w toku postępowania skarżący wskazywał różną wysokość osiąganego dochodu brutto – najpierw 200 zł, zaś potem 300 zł.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ administracji prawidłowo ocenił także przesłankę dotyczącą umorzenia należności odnoszącą się do konieczności sprawowania opieki nad chorą matką. Skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu świadczącego o konieczności sprawowania opieki nad matką. Ponadto, jak wynika z jego oświadczeń, posiada on dwoje rodzeństwa, które również winno sprawować opiekę nad matką, w wypadku gdyby ona takiej opieki potrzebowała. Sąd pierwszej instancji stwierdził również, że sprawowana opieka nie przeszkadza skarżącemu w prowadzeniu działalności gospodarczej.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.), jak i prawa materialnego. W toku kontrolowanego postępowania nie doszło także do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tych zasad, które nakazują organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożył F. Ł., zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia za zastępstwo procesowe tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu.
Zaskarżonemu wyrokowi wnoszący skargę kasacyjną zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) w związku z art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wykroczenie poza granice sprawy.
W uzasadnieniu wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że Sąd pierwszej instancji wykroczył poza granice sprawy będącej przedmiotem sporu z organem administracji i dokonał samodzielnych ustaleń faktycznych, na podstawie których został wydany zaskarżony wyrok. Sąd pierwszej instancji wkroczył, zdaniem strony, w kompetencje organu administracji, bowiem uznał przedstawione przez skarżącego dowody za niewiarygodne, a także zestawił, pozycja po pozycji, koszty ponoszone przez skarżącego z jego dochodami, podczas gdy tego rodzaju oceny i działania winny być dokonane przez organ administracji i wyraźnie wskazane w uzasadnieniu decyzji, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Stwierdzając, że "skarżący posiada również inne źródło utrzymania, którego nie ujawnił", Sąd pierwszej instancji odniósł się tym samym do okoliczności, których organ administracji w toku prowadzonego postępowania administracji nigdy nie rozważał, ani nie stwierdzał.
Odnosząc się do wątpliwości Sądu pierwszej instancji co do wiarygodności skarżącego z uwagi na podanie dwóch różnych kwot dochodów, wnoszący skargę kasacyjną wskazał, że oba oświadczenia o dochodach składane były w różnym terminie i dotyczą dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, które ze swej istoty są dochodami o charakterze zmiennym. Wyraźne wskazanie ich w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku świadczy o tym, że rozbieżność ta była podstawą wydania takiego, a nie innego orzeczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż nie znajduje ona usprawiedliwionych podstaw. Wobec tego skarga ta podlega oddaleniu.
Badanie zasadności powołanych w skardze kasacyjnej podstaw poprzedzić należy przypomnieniem, że skarga ta jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, którego elementy konstrukcyjne i treściowe wyznaczają granice jej rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.), co w szczególności oznacza związanie tego Sądu podstawami skargi kasacyjnej.
Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać jedynie naruszenie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wskazanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych należy przy tym do koniecznych cech skargi kasacyjnej. W myśl art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu konkretnych przepisów prawa, które zostały naruszone z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu (ewentualnie innych jednostek redakcyjnych) oraz na czym to naruszenie polegało (art. 176 p.p.s.a.). Dopełnienie tych wymogów jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi związany jest Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.).
W skardze kasacyjnej jej autor zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 k.p.a. poprzez wykroczenie przez Sąd pierwszej instancji poza granice sprawy. Ponadto zarzucono, iż decyzja nie zawierała prawidłowego uzasadnienia faktycznego.
Użyte w art. 134 § 1 p.p.s.a. określenie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, w której wydano zaskarżony akt prawny. Również dokonywanie przez sąd administracyjny nowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, których nie dokonały wcześniej organy administracyjne i w dalszej kolejności ocena tych materiałów prowadzi wprost do naruszenia zasady związania sądu granicami sprawy, zwłaszcza w sytuacji, gdy sąd rozpoznając skargę uwzględnia nowy materiał dowodowy, pochodzący spoza akt administracyjnych danej sprawy.
Odnosząc się do uzasadnienia skargi kasacyjnej nie można podzielić poglądu jej autora, że stwierdzenie Sądu pierwszej instancji, iż skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby podejmował starania celem zwiększenia dochodów, nie przedstawił żadnych przeszkód w tym zakresie, zaś przedstawione przez skarżącego były niewiarygodne, stanowiło wykroczenie poza granice sprawy. W opinii kasatora przejawem wyjścia poza granice sprawy była okoliczność, iż Sąd pierwszej instancji oceniając przedstawione przez skarżącego dowody określił je jako niewiarygodne pomimo, że nie uczynił tego organ administracyjny. W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji uznał za niewiarygodne twierdzenia dotyczące przeszkód w osiąganiu dochodów. Takie też stanowisko zajęły organy administracyjne, które wskazały, iż wnioskodawca nie poparł żadnymi dokumentami konieczności sprawowania opieki nad matką (str. 3 decyzji organu drugiej instancji). Niewskazanie przez wnioskodawcę jakimikolwiek dowodami okoliczności, które rzekomo uniemożliwiały prowadzenie działalności zarobkowej zasadnie zostało zatem ocenione przez Sąd pierwszej instancji jako twierdzenie niewiarygodne.
W dalszej kolejności należy wskazać, iż nie można sądowi administracyjnemu odmówić uprawnienia do ocenienia i wyciągania wniosków z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych postępowania, w którym wydano poddaną kontroli decyzję administracyjną. Przy czym nie ma przeszkód, ażeby wnioski te, w przypadku oddalenia przez sąd administracyjny skargi na decyzję, były jeszcze inne niż przedstawione przez organ administracyjny w decyzji. Taki sposób uzasadniania wyroku oddalającego skargę nie świadczy o wykroczeniu poza granice sprawy, ale wprost przeciwnie o skoncentrowaniu się i zaangażowaniu Sądu w sprawie w ramach jej granic.
Autor skargi kasacyjnej wskazał, iż Sąd pierwszej instancji podniósł, że skarżący posiada również inne źródło utrzymania, którego nie ujawnił, skoro nie zalega z innymi opłatami i nie korzysta z pomocy społecznej. Wbrew stanowisku kasatora powyższe stwierdzenia Sądu pierwszej instancji są jedynie wnioskami, które zostały skonstruowane na podstawie akt sprawy oraz danych z nich wynikających. Sąd pierwszej instancji zestawiając koszty i przychody skarżącego, których wysokość wynikała z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, po przeprowadzeniu czysto matematycznych działań doszedł do wniosku, iż skarżący wydaje więcej niż zarabia. Stąd też Sąd miał wszelkie podstawy do przypuszczenia, iż Skarżący posiada inne źródło utrzymania.
Sąd administracyjny dokonując kontroli działania administracji publicznej w formie decyzji administracyjnej dokonuje jednocześnie swoistej oceny zachowania w toku postępowania strony postępowania administracyjnego. Sąd kontrolując decyzję administracyjną bierze pod uwagę zaangażowanie strony w procesie kształtowania stanu faktycznego i jej czynny udział w tym postępowaniu. Pomimo, iż aktywny udział strony w postępowaniu wyjaśniającym nie jest jej obowiązkiem, to jednak kwestia ta jest istotna w szczególności w fazie postępowania wyjaśniającego w postępowaniach w przedmiocie przyznania określonych preferencji o charakterze finansowym, w przypadku gdy przesłanki zastosowania tych preferencji wiążą się z okolicznościami znanymi najlepiej stronie postępowania. Oceniając materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji miał wszelkie podstawy do stwierdzenia, że skarżący nie wykazał szeregu okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Odwołując się do akcentowanego przez kasatora orzecznictwa sądów administracyjnych w przedmiocie zakazu dokonywania przez sąd administracyjny samodzielnych ustaleń faktycznych należy szczególnie podkreślić, iż trzeba odróżnić od siebie dwa pojęcia, a mianowicie samodzielne ustalenia faktyczne oraz wnioski wynikające z ustaleń faktycznych wynikających z akt sprawy. Zakaz dokonywania samodzielnych ustaleń faktycznych oznacza, że sąd nie może zastępować organu administracyjnego w zakresie postępowania wyjaśniającego. Sąd dokonując kontroli decyzji nie może modyfikować stanu faktycznego, który następnie przyjmuje jako miarodajny i w dalszej kolejności stwierdza, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Z kolei wnioski wynikające z ustaleń faktycznych wynikających z akt sprawy są konsekwencją oceny dokonanej przez sąd, a odnoszącej się do stanu faktycznego. W przeciwieństwie do zakazu samodzielnego ustalenia stanu faktycznego sąd ma obowiązek oceniać stan faktyczny wynikający z akt sprawy, zaś efekty tej oceny przedstawić w uzasadnieniu wyroku.
Nie można również zgodzić się z twierdzeniem, że Sąd pierwszej instancji dopuścił w sprawie nowy dowód poprzez odwołanie się do osiąganych przez skarżącego dochodów wykazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy i w konsekwencji zwrócił uwagę na różnicę pomiędzy dochodem wykazanym przez skarżącego organom administracyjnym oraz sądowi administracyjnemu. Otóż wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, w przedmiotowej sprawie odwołanie się do różnicy w dochodach wykazanych przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym i w postępowaniu przed sądem administracyjnym w żadnej mierze nie wiązało się z dopuszczeniem nowego dowodu. Spostrzeżenie dotyczące różnicy w wykazanych dochodach, jak zaznaczył Sąd pierwszej instancji, dokonano jedynie "na marginesie", co oznacza, że wskazane okoliczności nie miały waloru dowodu w rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a. i w konsekwencji nie miały znaczenia w rozstrzygnięciu sprawy.
Nie można również podzielić zarzutów naruszenia art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 k.p.a. ze względu na to, że zaskarżona decyzja nie zawierała prawidłowego uzasadnienia faktycznego. Uzasadnienie faktyczne decyzji odnosi się do kwestii stanu faktycznego, który stanowił podstawę wydania decyzji o określonej treści. Niewątpliwie właśnie w uzasadnieniu faktycznym organ administracyjny powinien poddać wnikliwej analizie sytuację życiową i materialną wnioskodawcy oraz jego rodziny z uwzględnieniem dochodów i niezbędnych wydatków biorąc pod uwagę konieczność utrzymania gospodarstwa domowego na poziome niezagrażającym egzystencji. Jednakże nie sposób pominąć tego, że wskazane wyżej okoliczności organ ten uwzględnia i ocenia, o ile ma w ogóle o nich informacje. Są to w większości okoliczności znane przede wszystkim wnioskodawcy, gdyż dotyczą jego sfery osobistej oraz członków jego rodziny.
Uwzględniając powyższe stanowisko nie można zarzucić organowi administracyjnemu oraz Sądowi pierwszej instancji naruszenia wskazanych przepisów prawa. Organ administracyjny ustalając stan faktyczny sprawy wykorzystał cały materiał dowodowy, którym dysponował. Przy czym wzywał wnioskodawcę do przedłożenia stosownych dowodów na okoliczność spełnienia przesłanek do umorzenia przedmiotowych należności. Następnie organ ten tak zgromadzony materiał dowodowy opisał w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji oceniając zaskarżoną decyzję zajął trafne stanowisko, iż ustalenia i wnioski jakie poczyniono przy wydawaniu tej decyzji mieszczą się w ramach przewidzianych prawem procesowym.
Z podanych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło