V SA/Wa 730/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2009r. sprawy ze skargi T. L. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz T.L. kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. U Z A S A D A N I E N I E Przedmiotem skargi złożonej przez T.L. (dalej: Skarżącym) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Prezesa AR i MR) z [...] marca 2009 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z [...] lipca 2008 r., nr [...], o odmowie przyznania pomocy finansowej z tytułu działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013, która zapadła w następującym stanie faktycznym: Skarżący 3 marca 2008 r. złożył w Oddziale Regionalnym AR i MR w P. wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013. Po weryfikacji powyższego wniosku, decyzją z [...] lipca 2008 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego AR i MR w P. odmówił Skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy finansowej, uzasadniając to niespełnieniem warunku określonego w § 26a ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443 ze zm.; zwanego dalej: "rozporządzeniem"). Zgodnie z § 26a ust. 1 rozporządzenia – o przyznanie pomocy finansowej mogą się ubiegać osoby fizyczne, które nabyły gospodarstwo, nawet jeżeli to nastąpiło przed dniem wejścia w życie rozporządzenia oraz rozpoczęły prowadzenie działalności rolniczej nie wcześniej niż w okresie 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy, jeżeli są spełnione pozostałe warunki jej przyznania, z tym że do tych osób stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące pomocy osobom fizycznym o których mowa w art. 7 ust. 1 rozporządzenia. Zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia – uznaje się, że osoba fizyczna prowadziła działalność rolniczą, jeżeli była właścicielem lub posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha. Organ wyjaśnił, że Skarżący rozpoczął prowadzenie gospodarstwa rolnego od 11 grudnia 2006 r., kiedy w Biurze Powiatowym zgłosił siedzibę stada. W związku z tym, rozpoczęcie działalności rolniczej przez Skarżącego nastąpiło z przekroczeniem ww. terminu (tj. 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku). Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, w którym nie zgodził się z ustaleniami poczynionymi przez organ I instancji, uznającymi, że 11 grudnia 2006 r. jest datą rozpoczęcia prowadzenia przez niego działalności rolniczej. Skarżący stwierdził, że rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej 4 stycznia 2007 r., a ponadto wskazał, że kontynuował naukę, co uprawnia go do skorzystania z wyłączeń związanych z okresem nauki. Prezes AR i MR decyzją z [...] marca 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu wskazał, że w sprawie ma zastosowanie § 26a ust. 1 rozporządzenia. Jednocześnie zgodnie z § 7 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia – za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności, o której mowa w ust. 2, uznaje się w przypadku osób fizycznych, które nabyły gospodarstwo przed ukończeniem 18 roku życia i kontynuowały naukę w szkole, o której mowa w ust. 1 pkt 3 – dzień zakończenia lub zaprzestania nauki, jednakże najpóźniej dzień ukończenia 26 roku życia, pod warunkiem, że wnioskodawca nie miał przerw w nauce, a w przypadku kontynuowania nauki na uczelni – podjęcie nauki nastąpiło w roku uzyskania świadectwa dojrzałości lub świadectwa maturalnego. Prezes AR i MR wyjaśnił, że w sprawie dla wskazania daty rozpoczęcia działalności rolniczej znaczenie ma zastosowanie § 7 ust. 4 rozporządzenia, w myśl którego – jeżeli przed dniem rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej, o której mowa w ust. 3, wnioskodawca dokonał co najmniej jednej z czynności, o których mowa w § 2 ust. 2 pkt 2 – 6, za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej uznaje się dzień dokonania najwcześniejszej z tych czynności. W opinii Prezesa AR i MR, Skarżący dokonał czynności z § 2 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia, czyli stał się posiadaczem zwierząt gospodarskich objętych obowiązkiem zgłoszenia do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt. Wyłączenia dotyczące okresów nauki zgodnie z § 7 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia, w przypadku Skarżącego nie mają zastosowania, gdyż dokonał on ww. czynności z § 2 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia. Skarżący wszedł w posiadanie nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha, 1 grudnia 2006 r. wraz z zawarciem umowy dzierżawy. Od tego momentu można zastosować wyłączenia dotyczące nauki, jednakże wejście w posiadanie zwierząt gospodarskich wyklucza stosowanie tych wyłączeń – zgodnie z § 7 ust. 4 rozporządzenia. W związku z tym organ odwoławczy uznał, że Skarżący rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej w dniu wejścia w posiadanie zwierząt gospodarskich, czyli 11 grudnia 2006 r. i od tej daty należy liczyć 14 miesięczny termin przewidziany w rozporządzeniu. W skardze z 16 kwietnia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W jej uzasadnieniu Skarżący zarzucił, iż organy błędnie uznały, że 11 grudnia 2006 r. dokonał czynności opisanej w § 2 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia (został posiadaczem zwierząt gospodarskich objętych obowiązkiem zgłoszenia do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt). Wyjaśnił, że tego dnia został mu numer siedziby stada oraz numer identyfikacyjny producenta rolnego. Jednakże zdarzenie to nie może być interpretowane jako rozpoczęcie prowadzenia działalności rolniczej, ponieważ do 10 stycznia 2007 r. nie posiadał zwierząt, a co za tym idzie nie był spełniony drugi warunek dokonania czynności opisanej w § 2 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia. Skarżący wyjaśnił, że wszedł w posiadanie zwierząt dopiero 10 stycznia 2007 r. o czym świadczy załączona do skargi kopia zgłoszenia przemieszczenia bydła z ojca na Skarżącego. Skarżący wskazał również, że do wniosku z 3 marca 2008 r. załączył zaświadczenie z Politechniki P. potwierdzające, że studiuje w systemie dziennym od 2005 r. W opinii Skarżącego dokument ten jest ważny, ponieważ jest on podstawą do wyłączeń w kwestii umowy dzierżawy na działkę o powierzchni użytków rolnych przekraczających 1 ha, którą 1 grudnia 2006 r. zawarł. Skarżący zarzucił także, iż w zaskarżonej decyzji znalazły się nieprawdziwe i niezrozumiałe stwierdzenia, że rozpoczęcie przez niego działalności rolniczej miało miejsce 1 czerwca 2006 r. wraz z wejściem w posiadanie zwierząt gospodarskich, a także że od 11 grudnia 2006 r. należy liczyć 14 miesięczny termin przewidziany w rozporządzeniu. Dodatkowo zarzucił przewlekłość w rozpoznawaniu jego odwołania. Na końcu Skarżący wyjaśnił, że 4 stycznia 2007 r. nabył w drodze darowizny gospodarstwo rolne, tego też dnia został zarejestrowany w KRUS jako rolnik (dokonał czynności z § 2 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia), a 11 stycznia 2007 r. zostało przeniesione na niego stado. W związku z powyższym – w opinii Skarżącego – 4 stycznia 2007 r. jest dniem, w którym w świetle przepisów rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej. W odpowiedzi na skargę Prezes AR i MR wniósł o oddalenie skargi podtrzymując ustalenia faktyczne i prawne, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Stan prawny w zakresie przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 został unormowany rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443 ze zm.), wydanym w oparciu o art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427). Zgodnie z § 26a ust. 1 rozporządzenia – w 2008 r. w okresie do dnia 30 czerwca, o przyznanie pomocy mogą ubiegać się osoby fizyczne, które nabyły gospodarstwo zgodnie z warunkami określonymi w § 7 ust. 1, nawet jeżeli nabycie to nastąpiło przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, oraz rozpoczęły prowadzenie działalności rolniczej nie wcześniej niż w okresie 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy, z tym że pomoc przyznaje się, jeżeli są spełnione pozostałe warunki jej przyznania. Zgodnie z § 7 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia – za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej, o którym mowa w ust. 2, uznaje się dzień wejścia po raz pierwszy w posiadanie nieruchomości o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha (pkt 1). Stosowanie natomiast do § 7 ust. 4 rozporządzenia – jeżeli przed dniem rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej, o której mowa w ust. 3, wnioskodawca dokonał co najmniej jednej z czynności, o których mowa w § 2 ust. 2 pkt 2 – 6, za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej uznaje się dzień dokonania najwcześniejszej z tych czynności. W przypadku osób fizycznych, o których mowa w ust. 3 pkt 3-5, które zostały ubezpieczone z mocy przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jako rolnik i nie dokonały innej czynności, o których mowa w § 2 ust. 2 pkt 2-6, dnia, od którego podlegają temu ubezpieczeniu, nie uznaje się za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej. W myśl § 2 ust. 2 pkt 4 i 5 rozporządzenia – uznaje się, że osoba fizyczna prowadziła działalność rolniczą, jeżeli była właścicielem lub posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha lub była posiadaczem zwierząt gospodarskich objętych obowiązkiem zgłoszenia do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt (pkt 4); lub została ubezpieczona na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jako rolnik lub małżonek rolnika (pkt 5). W niniejszej sprawie kwestią sporną jest data rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej przez Skarżącego. W ocenie organu Skarżący rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej 11 grudnia 2006 r., kiedy w Biurze Powiatowym zgłosił siedzibę stada, przez co wypełnił przesłanki z § 2 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia. Natomiast w opinii Skarżącego przyjęcie przez organ, że 11 grudnia 2006 r. rozpoczął prowadzenia działalności rolniczej jest nieprawidłowe, ponieważ tego dnia został mu nadany jedynie numer siedziby stada, ale nie wszedł w posiadanie stada, które nastąpiło w okresie późniejszym, co wymaga § 2 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia. Zdaniem Sądu powyższy zarzut Skarżącego jest trafny. Wskazać bowiem należy, iż realizacja § 2 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia, wymaga wejścia przez wnioskodawcę w posiadanie zwierząt gospodarskich i siedzib tych zwierząt. Pojęcie i istotę posiadania definiuje art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Według tego przepisu posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo na cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie oznacza zatem stan faktyczny, którego istotą jest fizyczne władztwo nad rzeczą z zamiarem władania rzeczą dla siebie. W zaskarżonej decyzji organ administracji nie wykazał, iż Skarżący 11 grudnia 2006 r. był w posiadaniu stada, czyli sprawował nad nim faktyczne władztwo. Organ administracji błędnie uznał, iż samo złożenie przez Skarżącego wniosku o zarejestrowanie siedziby stada jest równoznaczne z wejściem w posiadanie stada przez Skarżącego i pominął badanie, czy Skarżący w jakikolwiek sposób – w dniu złożenia wniosku – rozporządzał stadem. Co więcej Prezes AR i MR, mimo wyraźnego wskazania w odwołaniu, że przeniesienie posiadania stada na Skarżącego nastąpiło dopiero 10 stycznia 2007 r. po nabyciu przez Skarżącego w drodze darowizny gospodarstwa rolnego (4 stycznia 2007 r.), w ogóle nie odniósł się do tego zarzutu. Tymczasem zarzuty Skarżącego potwierdza załączona do skargi kserokopia dokumentu "Zgłoszenie przemieszczenia bydła" z 10 stycznia 2007 r. wydanego przez Kierownika Sekcji ds. Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt Biura Powiatowego AR i MR w J. Tak więc treść dokonanych przez organ administracji ustaleń wskazuje, iż nie wypełnił on ciążącego na nim obowiązku, tj. wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jaki nakłada na organ art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. W związku z powyższym Sąd uznał, iż przyjęcie przez organy administracji, iż Skarżący rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej 11 grudnia 2006 r. było nieprawidłowe, ponieważ sytuacja Skarżącego nie wypełniała przesłanek o jakich mowa w § 2 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia. W tej sytuacji wniosek organu administracji, iż Skarżący nie spełnił kryteriów z § 26a ust. 1 rozporządzenia, ponieważ rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej z przekroczeniem 14 miesięcznego terminu przed dniem złożenia wniosku, należało uznać za błędny. Organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę, powinien zbadać kiedy faktycznie miało miejsce rozpoczęcie przez Skarżącego prowadzenia działalności rolniczej i czy istotnie – jak wskazuje Skarżący – miało to miejsce 4 stycznia 2007 r. Powyższych ustaleń organ odwoławczy powinien dokonać mając na uwadze: treść przepisów: § 2 ust. 2 pkt 5 i § 7 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia oraz w oparciu o wyjaśnienia Skarżącego zawarte w odwołaniu i skardze oraz zgromadzoną w aktach sprawę dokumentację, a w szczególności: umowę darowizny z 4 stycznia 2007 r., zaświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy w Z. z 26 lutego 2008 r., zaświadczenia KRUS w J. z 18 lutego 2008 r. oraz zgłoszenia przemieszczenia bydła z 10 stycznia 2007 r. Mając zatem na uwadze podniesione wyżej okoliczności oraz wobec tego, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem ww. przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r.) poprzez błędne jego zastosowanie, a także narusza przepisy postępowania poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.