II SAB/Po 38/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak po rozpoznaniu w dniu 10 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. K., S. Ś., K. Ś. – H. na bezczynność Prezydenta Miasta P. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości; postanawia 1. Odrzucić skargę 2. Zwrócić skarżącym z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi. /-/D. Rzyminiak - Owczarczak Wnioskiem z dnia (...) maja 2008 r. S. K., S. Ś. oraz K. Ś.-H., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego M. A. B., zwrócili się do Prezydenta Miasta P. - Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego w P. (dalej Dyrektor ZGiKM w P.) z wnioskiem o zwrot na ich rzecz części nieruchomości położonej w P. przy ul. (...), składającej się z działek nr ew. (...) i (...) oraz wypłatę odszkodowania za pozostałą część działek (...) tj. (...),(...) i (...), ewentualnie o wypłatę odszkodowania za całą działkę nr (...). Pismem z dnia (...) września 2008 r. Dyrektor ZGiKM w P., działając na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa), wezwał pełnomocnika wnioskodawców do dostarczenia, w terminie 7 dni, wniosków o zwrot przedmiotowych nieruchomości pozostałych poprzednich współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców legitymujących się postanowieniami sądu stwierdzającymi nabycie spadku albo informacji o stanie spraw spadkowych oraz o doręczenie orzeczenia, na podstawie którego przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona. Pismem z dnia (...) września 2008 r. pełnomocnik wnioskodawców wskazał, że pozostali współwłaściciele nieruchomości (I. M. O. – S. oraz W. W.) przekazali, w wyniku pertraktacji, swoje udziały wnioskodawcom oraz przedstawił Zezwolenie Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia (...) grudnia 1964 r. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oraz mapę stanu prawnego. Dyrektor ZGiKM w P. pismem z dnia (...) października 2008 r. znak (...) zawiadomił pełnomocnika wnioskodawców o pozostawieniu wniosku o zwrot części nieruchomości stanowiącej działki nr (...) i (...) z arkusza mapy (...) obręb P. bez rozpoznania. Organ powołał przepis art. 64 §2 kpa, a w uzasadnieniu pisma wskazał, że pomimo wezwania z dnia (...) września 2008 r. do akt sprawy nie dostarczono wniosków o zwrot nieruchomości wszystkich poprzednich współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców, a nadesłane dokumenty nie stanowiły podstawy wywłaszczenia. Organ wyjaśnił, iż wnioskodawcy mogą wystąpić z nowym wnioskiem o zwrot nieruchomości, załączając do wniosku wszystkie niezbędne dokumenty. W takiej sytuacji złożenia nowego wniosku do akt sprawy zostaną dołączone dokumenty dotąd przesłane. Pismo doręczono pełnomocnikowi wnioskodawców w dniu (...) października 2008 r. (k. 60 akt administracyjnych). Pismem z dnia (...) listopada 2008 r. pełnomocnik wnioskodawców wniósł do Prezydenta Miasta P. skargę na Dyrektora ZGiKM w P. W uzasadnieniu skargi, wniesionej z powołaniem art. (...), (...), (...) i (...) kpa, zarzucono zaniedbanie oraz nienależyte wykonywania zadań przez ten organ, naruszenie praworządności oraz interesów skarżących, a także biurokratyczne załatwienie spraw. Wskazano, że organ wadliwie pozostawił wniosek bez rozpoznania, pomimo iż w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające zwrot przedmiotowej nieruchomości. Prezydent Miasta P. pismem z dnia (...) listopada 2008 r. przekazał skargę z dnia (...) listopada 2008 r. do Rady Miasta P. Rada Miasta P. pismem z dnia (...) grudnia 2008 r. przekazała, na podstawie art. 233 kpa, skargę z dnia (...) listopada 2008 r. Prezydentowi Miasta P. Zdaniem Rady organem uprawnionym do rozpatrzenia skargi był organ uprawniony do wszczęcia postępowania lub organ, przed którym toczy się postępowanie. Wskazano, że pierwszeństwo ma postępowanie jurysdykcyjne przed postępowaniem skargowym, a nadto, że zgodnie z art. 236 kpa w przypadkach określonych w art. 233 i 234 organem właściwym do rozpatrzenia skargi jest organ uprawniony do wszczęcia postępowania lub organ, przed którym toczy się postępowanie. Postanowieniem z dnia (...) grudnia 2008 r. Dyrektor ZGiKM w P. przekazał skargę z dnia (...) listopada 2008 r., na podstawie art. 65 § 1 kpa w związku z art. 229 pkt 2 kpa, Wojewodzie. Wojewoda pismem z dnia (...) maja 2009 r., powołując art. 229 pkt 2 oraz art. 237 § 3 kpa, uznał skargę z dnia (...) listopada 2008 r. za bezzasadną. Zdaniem Wojewody pozostawienie wniosku bez rozpoznania nie może być traktowane jako działania polegające na zaniedbaniu oraz nienależytym wykonywaniu zadań, tym bardziej, że wniosek nie spełniał wszystkich wymogów formalnych W dniu (...) czerwca 2009 r. pełnomocnik wnioskodawców wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, za pośrednictwem Dyrektora ZGiKM w P., skargę na bezczynność tego organu. Wskazując na przesłanki uzasadniające zwrot nieruchomości pełnomocnik skarżących podniósł, iż pozostawienie wniosku bez rozpoznania było w tym przypadku niezasadne. Wskazał, że wobec pisma Wojewody z dnia (...) maja 2009 r., wniesienie skargi do sądu administracyjnego uznać należało za zasadne. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ZGiKM w P. wniósł o jej oddalenie. Wskazał również, że podanie z dnia (...) maja 2008 r. w części dotyczącej wypłaty odszkodowania za część nieruchomości zapisanej w dawnej księdze wieczystej Kw nr (...) było już przedmiotem postępowania administracyjnego, które zakończyło się wydaniem przez organ II instancji orzeczenia o bezprzedmiotowości postępowania, które następnie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż w treści skargi jako skarżony organ wskazano Dyrektora ZGiKM w P., tymczasem zgodnie z art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.) o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej, oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu orzeka starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji. W świetle powyższej regulacji, należało oznaczyć skarżony organ jako Prezydenta Miasta P., z upoważnienia którego działa Dyrektor ZGiKM w P. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 152, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku gdy mamy do czynienia z bezczynnością organu, z zasady właściwym trybem postępowania w związku z zamiarem wniesienia skargi na bezczynność jest uprzednie złożenie zażalenia do organu wyższego stopnia na podstawie art. 37 § 1 kpa. Tryb ten nie ma jednakże zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem pismem z dnia (...) września 2008 r. Dyrektor ZGiKM w P. zawiadomił pełnomocnika skarżących, iż wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości pozostawiono bez rozpoznania. Powyższe nakazuje uznać, iż wraz z doręczeniem tego pisma postępowanie administracyjne wszczęte w związku z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oraz o wypłatę odszkodowania nie było w toku. Wskazać należy, iż w każdym wypadku, gdy organ "pozostawia podanie bez rozpoznania" (art. 64 § 1 i § 2 kpa) osobie, która zarzuca organowi administracji publicznej naruszenie prawa, polegające na bezczynności organu wobec zaniechania wszczęcia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego na podstawie wniesionego przez nią podania (żądania), przysługuje - na ogólnych zasadach - skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 17 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), która powinna być wniesiona z zachowaniem trybu określonego w art. 34 tej ustawy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2000 r. sygn. III ZP 11/00 Lex nr 40475). Wskazana uchwała zachowuje swoją aktualność pod rządami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, której komentatorzy podkreślają, iż pozostawienie podania bez rozpoznania na podstawie art. 64 §2 kpa jest czynnością materialno-techniczną, na która przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy. W tych okolicznościach warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego było wyczerpanie trybu określonego w art. 52 i 53 ppsa. Zgodnie z art. 52 § 3 ppsa jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Natomiast zgodnie § 4 tego artykułu w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa, a termin, o którym mowa w § 3, nie ma w takiej sytuacji zastosowania. Zgodnie z art. 53 § 2 ppsa w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. W badanym przypadku po doręczeniu zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania pełnomocnik skarżących wniósł do Prezydenta Miasta P., w trybie skargi powszechnej, skargę na Dyrektora ZGiKM w P. W uzasadnieniu tej skargi zawarł jednakże żądanie rozpoznania merytorycznego sprawy oraz wydania decyzji. Tym samym, w ocenie Sądu, uznać należy, iż pismem z dnia (...) listopada 2008 r. pełnomocnik skarżących wezwał Prezydenta Miasta P. – jako organ właściwy w tym przypadku do rozpoznania sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, do usunięcia naruszenia prawa. Zważywszy na wymogi dotyczące zachowania terminu do wniesienia skargi, wskazać należy, iż z tym dniem rozpoczął się bieg terminu do wniesienia skargi na bezczynność Prezydenta Miasta P. – działającego z jego upoważnienia Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego w P. Dla oceny dopuszczalności skargi w tym aspekcie nie ma natomiast znaczenia rozpatrzenie skargi przez Wojewodę, bowiem organ ten rozpatrywał w tym przypadku pismo pełnomocnika wnioskodawców z dnia (...) listopada 2008 r. w trybie skargi powszechnej. W tych okolicznościach uznać należało, że skarga do sądu administracyjnego powinna zostać wniesiona najpóźniej w dniu upływu sześćdziesiątego dnia od dnia wniesienia pisma z dnia (...) listopada 2008 r. Do akt administracyjnych sprawy nie załączono koperty, w której pismo to zostało przesłane Na piśmie tym nie zamieszczono przy tym prezentaty z datą jego wpływu do organu. Zważywszy jednakże, iż przedmiotowe pismo Prezydent Miasta P. w dniu (...) listopada 2008 r. przekazał do Rady Miasta P., uprawnionym jest uznanie, iż do Prezydenta Miasta P. wpłynęło ono przed tą datą, a więc najpóźniej w dniu (...) listopada 2008 r. W tych okolicznościach skargę na bezczynność, która opatrzona jest datą (...) czerwca 2009 r. i w tym dniu została wniesiona, uznać należy za wniesioną z kilkumiesięcznym uchybieniem terminu, o jakim mowa w art. 53 ppsa. Powyższe w sposób oczywisty wynika z zestawienia wyżej wskazanych dat. W tych okolicznościach Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i §3 ppsa skargę odrzucił. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi orzeczono na mocy art. 232 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa. /-/D. Rzyminiak - Owczarczak