VIII SA/Wa 204/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Protokolant Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2009 r. sprawy ze skargi C. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] września 2008r. nr [...] Prezydent Miasta P. działając na postawie art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 54 ust. 1 i 2, art. 59 ust. 1, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej bądź ups, oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r roku kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwana dalej kpa , orzekł o skierowaniu C. G. do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych w G. k/Z. Następnie decyzją z dnia [...] października 2008r. nr [...] Prezydent Miasta P. biorąc za podstawę art. 104 kpa oraz art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, art. 60 ust. 2 pkt 1, art. 61 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 61 ust. 2 pkt 1 i 3, art. 106 ust. 1 i 4, art. 110 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, ustalił opłatę za pobyt C. G. w domu pomocy społecznej w wysokości [...] złotych miesięcznie. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008r. nr [...] Starosta Z. działając na podstawie art. 59 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, art. 6a, art. 38 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 1994r. Nr 111, poz. 535 ze zm.), § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 1995r. w sprawie szczegółowego sposobu działania w sprawach przyjęcia do domu pomocy społecznej oraz wypisania z domu pomocy społecznej osoby chorej psychicznie i upośledzonej umysłowo (Dz. U. z 1995r. Nr 92, poz. 460 ze zm.) oraz art. 104 kpa, orzekł o umieszczeniu C. G. od dnia [...] grudnia 2008r. w Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych w G. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszoinstancyjny podał, iż w wyniku analizy dokumentów dołączonych do decyzji o skierowaniu skarżącej do domu pomocy społecznej oraz decyzji o odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej w G. umieszczenie C. G. w tej placówce jest zasadne. Decyzją z dnia [...] lutego 2009r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpoznaniu odwołania C. G., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Wskazał, iż C. G. spełnia określone w przepisie art. 54 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 38 i art. 39 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, przesłanki skierowania do domu pomocy społecznej. Jest ona bowiem osobą chorą, cierpiącą na chorobę psychiczną. Okoliczność, iż skarżąca nie wyraża zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej w G. jest nieistotna, zgodnie bowiem z obowiązującymi w tej materii przepisami, w przypadku gdy osoba chora nie wyraża zgody na przyjęcie do domu pomocy społecznej, orzeczenie w tym przedmiocie wydaje sąd powszechny. W niniejszej sprawie postanowieniem Sądu Rejonowego w T.– Wydział [...] z dnia [...] lipca 2008r., sygn. akt [...] orzeczona została zasadność przyjęcia C. G., do domu pomocy społecznej bez wymaganej zgody. W tym stanie sprawy rola organu pomocy społecznej sprowadziła się do wykonania tego orzeczenia. Powołując treść art. 54 ust. 2 i 2a ustawy o pomocy społecznej organ wywiódł, że osobę kieruje się do domu pomocy społecznej danego typu zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej. W sytuacji, gdy przewidywany termin umieszczenia w takiej placówce położonej najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej wynosi ponad 3 miesiące, osobę tę, na jej wniosek, kieruje się do domu pomocy społecznej tego samego typu zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, w którym termin oczekiwania na umieszczenie w placówce jest krótszy niż 3 miesiące. Organ odwoławczy za prawidłowe uznał ustalenia organu I instancji wskazujące, iż czas oczekiwania na przyjęcie w domu pomocy społecznej w G. k/Z. był krótszy niż w innych tego rodzaju placówkach, a dodatkowo w pobliżu w/w miejscowości zamieszkuje siostrzenica skarżącej. W konkluzji Kolegium uznało zasadność decyzji Starosty Z. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, która pismem z [...] lutego 2009r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję organu odwoławczego. Skarżąca podniosła, iż umieszczenie w domu pomocy społecznej byłoby dla niej krzywdzące. Wskazała, iż we własnym mieszkaniu ma zapewnione odpowiednie warunki. Jest ono ciche, spokojnie, czyste. Oświadczyła, iż systematycznie się leczy, nie robi awantur, ani w żaden inny sposób nie zakłóca spokoju innym mieszkańcom, jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Opiekunka społeczna robi jej tylko cięższe zakupy. We własnym domu chce spędzić resztę życia. Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie jest zgodna z prawem i to z przyczyn, które nie były podnoszone w skardze, lecz zostały dostrzeżone przez Sąd z urzędu. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Zasady i tryb przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w tym w zakresie kierowania umieszczania w domach pomocy społecznej określa ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 54 ust. 1 powołanej ustawy osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. W myśl art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy prowadzący dom pomocy społecznej lub starosta powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej (art. 59 ust. 2 zd. 1). Z treści powołanych przepisów prawa wyraźnie wynika iż procedura związana z przyjęciem danej osoby do domu pomocy społecznej składa się z trzech etapów. Etap pierwszy i drugi obejmuje wydanie przez organ gminy właściwy dla danej osoby, a następnie przez organ gminy lub starostę powiatu prowadzący dom pomocy społecznej, decyzji o skierowaniu (etap pierwszy) i umieszczeniu (etap drugi) w danej placówce. Przyjęcie danej osoby do domu pomocy społecznej stanowi realizację wcześniej wydanych decyzji i ma charakter czynności materialno – technicznej. Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, iż organ orzekający o umieszczeniu w domu pomocy społecznej jest związany ostateczną decyzją o skierowaniu do domu pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż w przedstawionych w celu kontroli legalności decyzji aktach administracyjnych brak jest dowodu doręczenia skarżącej C. G. decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2008r. orzekającej o skierowaniu do domu pomocy społecznej w G. k. Z. Zobowiązanie organu administracji publicznej do doręczenia stronie decyzji na piśmie wynika wprost z treści art. 109 § 1 kpa. Zaniechanie tego obowiązku skutkuje tym, iż dane rozstrzygnięcie nie wchodzi do obrotu prawnego. To dopiero doręczenie decyzji stronie (czynność materialno-techniczna) wywołuje skutek prawny z chwilą jej doręczenia. Od tej daty decyzja wchodzi do obrotu prawnego. Moment doręczenia decyzji stronie (art. 127 Kpa) jest o tyle istotny, iż dopiero od tej chwili może ona skutecznie wywieść odwołanie do organu wyższej instancji, a po upływie tego terminu decyzja uzyskuje przymiot ostatecznej. Zdaniem Sądu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie można przyjąć, że decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2008r. orzekająca o skierowaniu do domu pomocy społecznej w G. k. Z. została skarżącej doręczona. Jak wynika bowiem z treści notatki urzędowej z dnia [...] września 2009 roku - sporządzonej w oparciu o rozmowę z pracownikiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. A. K. - w aktach administracyjnych brak jest zwrotnego potwierdzenia odbioru w/w decyzji przez skarżącą, bowiem nie przesłano jej decyzji za zwrotnym poświadczeniem odbioru (notatka urzędowa k. 10 akt sądowych). Skoro decyzja o skierowaniu skarżącej do domu pomocy społecznej nie ma przymiotu ostateczności, wydawanie kolejnej decyzji o umieszczeniu w domu pomocy jest przedwczesne. Marginesowo zauważyć należy, iż organ właściwy w sprawie do wydania skierowania do domu pomocy społecznej, stosownie do art. 14 ups w związku z art. 7, 8, 9 kpa, obowiązany jest wyjaśnić stronie zasady korzystania z prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej wynikające z art. 54 ustawy oraz przedstawić katalog takich domów o najdogodniejszym usytuowaniu w stosunku do miejsca zamieszkania zainteresowanego oraz o najlepiej dostosowanej infrastrukturze i zaopatrzeniu. Badanie liczby miejsc oraz czasu oczekiwania na przyjęcie do domu odbywa się już na tym etapie, czego jak wynika z analizy akt administracyjnych zaniechano w niniejszym postępowaniu. Odnosząc się do zarzutów ze skargi stwierdzić należy, iż prawidłowo podnosi SKO w R. w zaskarżonej decyzji że w przypadku istnienia orzeczenia sądu o zasadności przyjęcia skarżącej do domu pomocy społecznej bez wymaganej zgody rola organów sprowadza się do wykonania orzeczenia i wydania decyzji o skierowaniu do takiego domu. Wobec faktu, iż zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane w warunkach gdy decyzja o skierowaniu do domu pomocy społecznej nie była doręczona stronie skarżącej, a więc z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzeczono jak w pkt I wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. Na podstawie art. 152 p.p.s.a Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia.