II OSK 645/10

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-04-12

Skład orzekający: Anna Łuczaj, Leszek Leszczyński, Mariola Kowalska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo nałożył obowiązek wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem, nie wyjaśniając jednoznacznie podstawy prawnej nałożenia tego obowiązku oraz nie wykluczając wpływu robót wykonanych przez inną osobę na stan techniczny budynku?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego. Organy te naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, nie doprecyzowując podstawy prawnej nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych ani nie wykluczając wpływu robót wykonanych przez inną osobę na stan techniczny budynku. Brak tych ustaleń uniemożliwił prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakładającej na E. P. obowiązek wykonania robót budowlanych polegających na wzmocnieniu stropu. E. P. odwołała się od tej decyzji, zarzucając organom naruszenie przepisów postępowania i błędne ustalenie stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji, wskazując na naruszenie przepisów postępowania i brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Skargę kasacyjną od wyroku WSA wniosła M. G.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj sędzia NSA Leszek Leszczyński sędzia del. WSA Mariola Kowalska (spr.) Protokolant Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2011 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Gl 588/09 w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 9 grudnia 2009 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 588/09, po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. P. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bytomiu z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...]. W uzasadnieniu Sąd przedstawił następujący stan sprawy: Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bytomiu, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j.: Dz.U. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm. – zwanej dalej ustawą Prawo budowlane) nakazał E. P., wykonanie czynności w zakresie wzmocnienia stropu nad parterem w rejonie kuchni i łazienki lokalu nr [...] przy ul. [...] w Bytomiu w nieprzekraczalnym terminie do 27 lutego 2009 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż w trakcie oględzin w dniu 9 października 2007 r. na parterze budynku przy ul. [...] w Bytomiu stwierdzono od strony lokalu nr [...] bezpośrednio pod pomieszczeniami kuchni i łazienki na I piętrze, że wylewki betonowe pod posadzką zostały ułożone na polepie glinianej na ślepym pułapie. Na I piętrze budynku, w pomieszczeniu kuchni i łazienki posadzki zostały wyłożone płytkami ceramicznymi. Ponieważ wykonanie posadzek zostało zrealizowane przez użytkowników lokalu nr [...] bez dopełnienia formalności wynikających z przepisów obowiązującej ustawy, dociążając drewniany strop, co stwarza domniemanie zagrożenia bezpieczeństwa użytkowania, zobowiązano użytkowników tego lokalu do przedłożenia opinii technicznej wskazującej sposób wzmocnienia stopu, a następnie nałożono obowiązek wykonania czynności zgodnie z przedłożoną opinią techniczną, uzgodnioną przez zainteresowane strony. Organ wskazał nadto, iż od powyższego obowiązku odwołała się skarżąca, a organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję, nakazując przeprowadzenie postępowania naprawczego. W ramach tego postępowania przeprowadzono rozprawę administracyjną, w trakcie której przedstawiono dwa alternatywne rozwiązania w zakresie usunięcia stwierdzonego zagrożenia dla konstrukcji stropu tj. wykonanie naprawy poprzez usunięcie wykonanej posadzki i wykonanie nowej zgodnie ze sztuką budowlaną lub też wykonanie zabezpieczenia od strony lokalu nr [...]. Przy braku możliwości wyegzekwowania usunięcia stwierdzonego zagrożenia zobowiązano sprawcę nieprawidłowości do wykonania robót naprawczych od strony lokalu nr [...] wykorzystując moment odsłonięcia stropu, dla przywrócenia bezpiecznego użytkowania. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził również, że ujęte w ekspertyzie technicznej wykonanej przez mgr inż. J. T. w lipcu 2007 r. rozwiązanie konstrukcyjne wzmacniające strop pod pomieszczeniami bez konieczności rozbiórki posadzek zostało zaakceptowane przez mgr inż. L. S., posiadającego wymagane uprawnienia konstrukcyjno - budowlane. Z powyższą decyzją nie zgodziła się E. P., która pismem z dnia 3 marca 2009 r. wniosła od niej odwołanie. Zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 7, art. 77, art. 107 oraz art. 10 i art. 81 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. – zwanej dalej k.p.a.). Wskazała, iż organ nie ustalił właściwie stanu faktycznego w sprawie, albowiem nie zostało zbadane jaki wpływ na strop pomiędzy parterem i I piętrem budynku przy ul. [...] w Bytomiu miały roboty budowlane przeprowadzone przez właściciela lokalu nr [...]. Ponadto podniosła, że nie uwzględniono, iż strona odwołująca się dokonała jedynie wymiany płytek PCV na ceramiczne w kuchni i łazience na ścianach i podłodze na istniejących wylewkach, a nie położenia dodatkowych płytek lub wykonania innych dodatkowych robót budowlanych, co mogłoby zwiększyć dotychczasowy nacisk na strop pomiędzy parterem i I piętrem budynku. Zauważyła także, że organ przy ustalaniu stanu faktycznego oparł się jedynie na ekspertyzie technicznej wykonanej przez mgr inż. J. T. w lipcu 2007 r. pomijając dwie opinie techniczne z dnia 17 grudnia 2007 r. wykonane przez mgr inż. L. S. Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bytomiu z dnia [...] stycznia 2009 r. w części dotyczącej terminu wykonania czynności i ustalił dla tej części nowy termin wykonania czynności do dnia 31 października 2009 r. oraz utrzymał w mocy pozostałą część decyzji organu I instancji. Jako podstawę swego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie organ II instancji stwierdził, iż decyzja organu I instancji jest sformułowana precyzyjnie i określa jakie czynności w zakresie wzmocnienia stropu nad parterem w rejonie kuchni łazienki lokalu nr [...] przy ul. [...] w Bytomiu powinny być wykonane i podaje sposób wykonania tych robót zgodnie z rysunkiem ekspertyzy technicznej wykonanej przez mgr inż. J. T. Organ II instancji dodał, iż obowiązkiem organu nadzoru budowlanego jest w tej konkretnej sytuacji doprowadzenie samowolnie wykonanych robót budowlanych w postaci wykonania posadzek w pomieszczeniu łazienki i kuchni w lokalu nr [...] będącego własnością E. P. do stanu zgodnego z prawem, ponieważ samowolne wykonanie tych robót spowodowało zagrożenie życia i mienia, co musi skutkować wykonaniem czynności w zakresie wzmocnienia stropu nad parterem w rejonie kuchni i łazienki lokalu nr [...]. Organ dodał także, iż wykonanie nakazanych czynności leży w interesie odwołującej się i wynika z jej odpowiedzialności za spowodowanie zagrożenia życia i mienia, ponadto jest warunkiem niezbędnym dla bezpiecznego użytkowania ww. pomieszczeń oraz pomieszczeń położonych na parterze pod tymi pomieszczeniami w lokalu nr [...]. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się E. P., która w ustawowym terminie wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W jej treści zarzuciła organowi wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania w szczególności art. 7, 77, 80 i art. 107 k.p.a. oraz z naruszeniem przepisów prawa materialnego w tym art. 35 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane w związku z § 206 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W uzasadnieniu skargi podtrzymała swoje twierdzenia podnoszone w odwołaniu od decyzji I instancji. Dodała, iż uszkodzenia w konstrukcji budynku zostały spowodowane robotami budowlanymi przeprowadzonymi przez właścicielkę lokalu nr [...] mieszczącego się na parterze przedmiotowego budynku (w szczególności poprzez przesunięcie szybu kominowego i ściany nośnej budynku przy braku przeprowadzenia prac wzmacniających strop pomieszczenia mieszczącego się na parterze). Dodała także, iż prace które ona wykonała nie były wykonane samowolnie, albowiem z treści art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane wynika, iż remont budynku, w szczególności położenie nowych płytek ceramicznych w miejsce poprzednich zużytych nie wymaga uzyskania pozwolenia na dokonanie takich czynności. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoją dotychczasową argumentację podnoszoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/GL 588/09 uwzględniającego skargę E. P. wskazał, iż kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności postępowanie administracyjne prowadzone przed organem nie doprowadziło do kompleksowego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, co w istocie stanowiło naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Ustalenia organu nie znalazły ponadto dostatecznej argumentacji w treści uzasadnienia kontrolowanej decyzji, czym naruszono art. 107 § 3 k.p.a. Sąd pierwszej instancji wskazał również, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie zezwalał na to by na jego podstawie wydać ostateczną decyzję rozstrzygającą o nałożeniu na skarżącą obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Sąd wojewódzki zauważył, iż zgodnie z tym przepisem właściwy organ nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Nałożenie tych obowiązków następuje w sytuacjach, kiedy roboty wykonane zostały w warunkach określonych w art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Z treści uzasadnień kontrolowanych decyzji nie wynika, którego z wymienionych w tym przepisie naruszeń dopuściła się skarżąca E. P.. Jeżeli, jak twierdzą organy, wykonanie przez nią przedmiotowych robót budowlanych wymagało uprzedniego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, to należało w treści uzasadnienia nie tylko wyraźnie to określić, ale również wskazać podstawę prawną takiego twierdzenia. Tymczasem organ I instancji wskazał, że roboty wykonane zostały "bez dopełnienia formalności wynikających z przepisów obowiązującej ustawy" zaś organ odwoławczy, że skarżąca "jest sprawcą samowolnie wykonanych robót". Żaden z organów orzekających nie wyjaśnił przy tym, na czym owe formalności miały polegać, ani też na czym polega samowola budowlana. W ocenie Sądu pierwszej instancji, w takiej sytuacji zastosowanie mógł znaleźć omawiany przepis jedynie w zakresie określonym w art. 50 ust. 1 pkt 2 tzn. przy ustaleniu, że roboty budowlane zostały wykonane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Jednakże i w tej sytuacji nałożenie na inwestora obowiązków wymagało w ocenie Sądu uprzedniego, jednoznacznego ustalenia, że to właśnie wykonane przez niego roboty budowlane do takiego stanu zagrożenia doprowadziły, bowiem w kontrolowanej sprawie zaistniała sytuacja, w której inna osoba również wykonywała roboty budowlane (właścicielka lokalu nr [...]). Nakładając obowiązki na E. P. organ miał zatem obowiązek wykluczyć w sposób nie budzący wątpliwości, że roboty wykonywane w lokalu nr [...] pozostają bez jakiegokolwiek wpływu na stan stropu nad tym lokalem i na stan posadzki w lokalu nr [...]. Takich ustaleń organy nie poczyniły. Argumentując swe stanowisko Sąd pierwszej instancji zauważył, że nie można wykluczyć, że rozpoznając sprawę ponownie organ dokona takich ustaleń, że zarówno roboty wykonane w lokalu nr [...], jak i roboty wykonane w lokalu nr [...] przyczyniły się do powstania stanu zagrożenia. Gdyby tak się okazało, to adresatem decyzji (dwóch odrębnych) winien być zarówno jeden, jak i drugi inwestor. Może się również okazać, że roboty budowlane w obu przypadkach były prowadzone w sposób prawidłowy lub też nie miały bezpośredniego wpływu na powstanie stanu zagrożenia. Wówczas należałoby rozważyć, czy nie zachodzi podstawa do zastosowania art. 66 ustawy Prawo budowlane. W takim przypadku adresatem decyzji w odniesieniu do części wspólnych budynku byliby wszyscy jego współwłaściciele lub zarządca nieruchomości. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że wskazówki co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych wywodów. W pierwszej kolejności organ I instancji winien dokonać ustalenia, czy wykonane przez skarżącą roboty budowlane wymagały uprzedniego zgłoszenia bądź uzyskania pozwolenia na budowę. Niezależnie od tego ustalenia, organ w sposób jednoznaczny winien wyjaśnić, które z wykonanych robót budowlanych w obu lokalach i w jakim zakresie doprowadziły do stanu zagrożenia i w zależności od tych ustaleń wydać stosowne rozstrzygnięcie. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 grudnia 2009 r. wydanego w sprawie sygn. akt II SA/GL 588/09 wniosła M. G. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że postępowanie organów administracji dotknięte było wadami, uniemożliwiającymi prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w szczególności, że organy naruszyły zasady prawdy obiektywnej oraz nie doprowadziły do kompleksowego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy co w rezultacie doprowadziło do uwzględnienia skargi E. P., w sytuacji gdy skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że postępowanie organów administracji dotknięte było wadami. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji jego niezastosowanie a to art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawa budowlane w związku z art. 50 ust. 1 tej ustawy poprzez przyjęcie, że roboty budowlane dotyczące wylewek pod podsadzki nie zostały wykonane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, zaś organ administracji nie uwzględnił wpływu robót remontowych wykonanych przez uczestniczkę postępowania w lokalu nr [...] na parterze budynku w Bytomiu przy ul. [...]. Wobec powyższego wnosząca skargę kasacyjną wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, ewentualnie gdyby w rozpoznawanej sprawie znalazł zastosowanie art. 188 p.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze (skargi kasacyjne i zażalenia) od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, jednak z urzędu bierze pod rozwagę przesłanki nieważności postępowania, określone w art. 183 § 2 wymienionej ustawy. W niniejszej sprawie nie dostrzeżono naruszeń przepisów prawa mogących świadczyć o nieważności postępowania sądowego, tym samym sprawa ta mogła być rozpoznana w granicach zarzutów skargi kasacyjnej, które - zgodnie z art. 176 w związku z art. 174 powołanej ustawy - mogą dotyczyć naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu ustawowych podstawach. Z uwagi jednak na ich wspólne uzasadnienie zasadne jest odniesienie się do nich łącznie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego chybiony jest zarzut skargi kasacyjnej stanowiący, iż Sąd pierwszej instancji naruszył art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że postępowanie organów administracji dotknięte było wadami, uniemożliwiającymi prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w szczególności, że organy naruszyły zasady prawdy obiektywnej oraz nie doprowadziły do kompleksowego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy co w rezultacie doprowadziło do uwzględnienia skargi E. P., w sytuacji gdy skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że postępowanie organów administracji dotknięte było wadami. Chybiony jest również zarzut skargi kasacyjnej stanowiący o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji jego niezastosowanie a to art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawa budowlane w związku z art. 50 ust. 1 tej ustawy poprzez przyjęcie, że roboty budowlane dotyczące wylewek pod podsadzki nie zostały wykonane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, zaś organ administracji nie uwzględnił wpływu robót remontowych wykonanych przez uczestniczkę postępowania w lokalu nr [...] na parterze budynku w Bytomiu przy ul. [...]. Mając na uwadze wymienione zarzuty skargi kasacyjnej, a zwłaszcza zarzut uwzględnienia przez Sąd I instancji skargi E. P., w sytuacji "gdy skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że postępowanie organów administracji dotknięte było wadami", po pierwsze wskazać trzeba, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w tym piśmie procesowym, jak również stwierdzić np. nieważność zaskarżonego aktu, mimo że skarżący wnosił o jego uchylenie, bowiem bada on w pełnym zakresie zgodność z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm. – zwanej dalej p.u.s.a.) zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej (zob. Komentarz do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LEX 2009, wyd. III; wyrok NSA z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 854/09, LEX nr 597912). Mając na uwadze uprawnienie Sądu I instancji wynikające z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, tj. zarzut naruszenia przepisów postępowania oraz zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji jego niezastosowanie, a to art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawa budowlane w związku z art. 50 ust. 1 tej ustawy - stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, iż kontrolowana w sprawie decyzja Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2009 r., jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia [...] stycznia 2009 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności postępowanie administracyjne prowadzone przed organami nie doprowadziło do kompleksowego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, co w istocie stanowiło naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Ustalenia organów nie znalazły ponadto dostatecznej argumentacji w treści uzasadnienia kontrolowanych decyzji, czym naruszono art. 107 § 3 k.p.a. Sąd pierwszej instancji również zasadnie uznał, że zebrany w sprawie przez ww. organy materiał dowodowy nie zezwalał na to by na jego podstawie wydać ostateczną decyzję rozstrzygającą o nałożeniu na skarżącą E. P. obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 właściwy organ nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Nałożenie tych obowiązków może nastąpić jedynie w sytuacjach, kiedy roboty wykonane zostały w warunkach określonych w art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, z treści uzasadnień kontrolowanych decyzji nie wynika, którego z wymienionych w art. 50 ust. 1 naruszeń dopuściła się skarżąca E. P., tj. czy wykonała roboty budowlane: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. Jeżeli zdaniem organów orzekających w sprawie, wykonanie przez E. P. przedmiotowych robót budowlanych wymagało uprzedniego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, to organy – jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji – zobowiązane były w treści uzasadnienia swych decyzji nie tylko wyraźnie ten obowiązek określić, ale również wskazać podstawę prawną takiego twierdzenia. Tymczasem organ I instancji wskazał, że roboty wykonane zostały "bez dopełnienia formalności wynikających z przepisów obowiązującej ustawy", zaś organ odwoławczy, że E. P. "jest sprawcą samowolnie wykonanych robót". Żaden z organów orzekających nie wyjaśnił przy tym, na czym owe formalności miały polegać, ani też na czym polega samowola budowlana. W takiej sytuacji – jak słusznie ocenił Sąd pierwszej instancji – zastosowanie mógł znaleźć art. 50 ustawy Prawo budowlane jedynie w zakresie określonym w ust. 1 pkt 2 tzn. przy ustaleniu, że roboty budowlane zostały wykonane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Jednakże i w tej sytuacji nałożenie na inwestora obowiązków wymagało uprzedniego, jednoznacznego ustalenia, że to właśnie wykonane przez niego roboty budowlane do takiego stanu zagrożenia doprowadziły. W kontrolowanej sprawie zaistniała sytuacja, w której roboty budowlane zostały wykonane zarówno w lokalu nr [...] przez E. P. – właścicielkę tego lokalu, oraz w lokalu nr [...] przez M. G. właścicielkę lokalu nr [...]. Nakładając obowiązki na E. P. organ miał zatem obowiązek wykluczyć w sposób nie budzący wątpliwości, że roboty wykonywane w lokalu nr [...] pozostają bez jakiegokolwiek wpływu na stan stropu nad tym lokalem i na stan posadzki w lokalu nr [...]. Takich ustaleń organy nie poczyniły. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że nie można wykluczyć, iż rozpoznając sprawę ponownie organ dokona takich ustaleń, że zarówno roboty wykonane w lokalu nr [...], jak i roboty wykonane w lokalu nr [...] przyczyniły się do powstania stanu zagrożenia. Gdyby tak się okazało, to adresatem decyzji (dwóch odrębnych) winien być zarówno jeden, jak i drugi inwestor. Może się również okazać, że roboty budowlane w obu przypadkach były prowadzone w sposób prawidłowy lub też nie miały bezpośredniego wpływu na powstanie stanu zagrożenia. Wówczas należałoby rozważyć, czy nie zachodzi podstawa do zastosowania art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, który stanowi, iż w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. W takim przypadku adresatem decyzji w odniesieniu do części wspólnych budynku byliby wszyscy jego współwłaściciele lub zarządca nieruchomości. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło