I SA/Wr 1139/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie Sędzia NSA Lidia Błystak (sprawozdawca), Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Protokolant Małgorzata Jakubiak, po rozpoznaniu w dniu 16 września 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi L. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2009 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu opłaty sądowej. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy na podstawie art. 21 i art. 207 Ordynacji podatkowej oraz ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) i uchwały Nr XXIV/109/08 Rady Miasta i Gminy z dnia 26 listopada 2008 r. w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Wojewody Dolnośląskiego Nr 316, poz. 3897) ustalił Ł. O. zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r. W treści decyzji wskazano jako współwłaściciela L. O. W odwołaniu od powyższej decyzji L. O. wskazał, że nieruchomość stanowi współwłasność małżeńską po połowie, w związku z czym organ winien wydać i doręczyć dwie decyzje, obu współwłaścicielom. Powołała się strona na wyrok NSA sygn. IIFSK 244/06, w którym Sąd orzekł, że w takiej sytuacji organ podatkowy ma obowiązek doręczyć dwie identyczne decyzje zarówno żonie, jak i mężowi. Przedmiotową decyzję otrzymała tylko Ł. O., która figurowała jako jej adresat. Ponadto decyzja nie ma jednoznacznie określonych współwłaścicieli i adresu zamieszkania. Sytuacja ta powoduje, że strona jako współwłaściciel jest pomijana przy odwołaniach np. od egzekucji komorniczych, którymi jest nękana Ł. O. L. O. zażądał przywrócenie mu jego prawa, bowiem decyzji mu nie doręczono. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Przeanalizował organ treść decyzji dotyczącej wymiaru zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. wskazując na mające zastosowanie w sprawie przepisy ustawy o podatku od nieruchomości oraz obowiązujące stawki tego podatku określone uchwałą Rady Miasta. Podkreślił, że wymiaru podatku dokonano na podstawie informacji złożonych przez podatników oraz wypisu z rejestru gruntów, a dane te są bezsporne, bowiem strona nie kwestionuje wysokości podatku i klasyfikacji gruntów. Odnosząc się do zarzutów strony podniósł organ, że wbrew jej twierdzeniom decyzja została skierowana zarówno do Ł. jak i L. O. – L. O. został wskazany w decyzji jako współwłaściciel nieruchomości. L. O. odebrał decyzję w dniu [...] i w tym dniu złożył od niej odwołanie. Zatem mimo, iż na potwierdzeniu odbioru figuruje Ł. O., to strona o decyzji dowiedziała się i skutecznie złożyła środek odwoławczy, a więc podnoszona okoliczność nie miała wpływu na uprawnienia procesowe strony. Podniósł organ, że uchylenie decyzji organu I instancji może nastąpić w określonych przepisami warunkach (art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej), które w sprawie nie występują, zatem nieuzasadnione jest powoływanie się przez stronę na wyrok NSA z dnia 13 lutego 2007 r. sygn. IIFSK 244/06. Wskazując na istotę zobowiązania solidarnego jakim jest zobowiązanie małżonków z tytułu podatku od nieruchomości, podniósł, że wierzyciel decyduje, w jaki sposób i od którego z dłużników egzekwuje zobowiązanie. W skardze od decyzji organu II instancji L. O. wnosząc o jej uchylenie i uznanie decyzji organu I instant za niedoręczoną, skarżący podniósł, że organ I instancji nie dopełnił obowiązku doręczenia skarżącemu decyzji wymiarowej w zakresie podatku od nieruchomości za 2009 r., a taki miał obowiązek. Uzasadnienie decyzji organu II instancji jest nie na temat, nie jest związane z jego odwołaniem. Odwołanie dotyczyło jedynie nie doręczenia skarżącemu decyzji. Powtórzył skarżący argumentację z odwołania od decyzji organu I instancji. Przyznał, że odebrał decyzję organu I instancji skierowaną do żony, ale korespondencji nie otwierał tylko dostarczył adresatowi. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i argumentację z jej uzasadnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji zwrócić należy uwagę na przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit,.c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), który zobowiązuje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia w sytuacji, gdy nastąpiło naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką sytuacją mamy do czynienia w podlegającej kontroli Sądu sprawie. Jak wynika z akt sprawy skarżący pismem z dnia 18 lutego 2009 r. zatytułowanym "odwołanie" domagał się doręczenia mu decyzji z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r., która stanowiła współwłasność jego i jego żony Ł. W treści pisma strona wskazywała na konieczność doręczenia decyzji, w wypadku współwłasności małżeńskiej, każdemu z małżonków, czego organ I instancji nie uczynił, doręczając decyzję jedynie Ł. O. Zwrócił uwagę skarżący, że w ten sposób pozbawia się go m. in. prawa do odwołania od decyzji wymiarowej. Nie kwestionował skarżący treści merytorycznej decyzji, także w "oświadczeniu" złożonym przed organem II instancji, po zapoznaniu się z aktami sprawy, podkreślając: "Na tym etapie nie kwestionuję wysokości podatku i klasyfikacji.(...)". Zwracając uwagę, że jako adresat decyzji figuruje jego żona, stwierdza skarżący, że "Odebranie na poczcie listu poleconego za potwierdzeniem odbioru nie daje mi prawa do czytania korespondencji nie zaadresowanej do mnie, a jedynie do przekazania jej adresatowi". Domagając się przyznania racji odwołał się skarżący do wyroku NSA sygn. IIFSK 244/06. Mimo wyraźnej treści zarówno "odwołania" jak i przedmiotowego "oświadczenia", w myśl której skarżący domaga się doręczenia mu decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r., organ II instancji rozpoznał merytorycznie pismo skarżącego – "odwołanie", mimo iż skarżący nie kwestionował treści decyzji, a ustosunkowując się do stanowiska skarżącego stwierdził, iż decyzja została skierowana do obojga małżonków, a strona odbierając decyzję w imieniu adresata dowiedziała się o jej treści i skutecznie złożyła odwołanie. W skardze skarżący ponowił żądanie wydania i doręczenia decyzji do jego rąk, podkreślając, że nie kwestionuje merytorycznego rozstrzygnięcia. Jedna z naczelnych zasad postępowania podatkowego, zawarta w przepisie art. 121 Ordynacji podatkowej - zasada pogłębiania zaufania do organów podatkowych nakłada na te organy obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Zasada ta ma zastosowanie zarówno w odniesieniu do stosowania prawa materialnego jak i procesowego. W wyroku NSA z dnia 26.03.2002 r. (sygn. IIISA 3390/00, P.P. 2003, Nr 1, s. 63) stwierdzono, że "Wyrażona w art. 121 § 1 ordynacji podatkowej zasada zaufania do organów podatkowych nie może być traktowana wyłącznie jako abstrakcyjny postulat wobec organów, lecz jako norma prawna, której zastosowanie mieć będzie konkretny wymiar." Nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie organ II instancji uchybił tej zasadzie, traktując ją właśnie jako postulat, nie wcielając jej w życie. Niejednokrotnie w orzecznictwie, a także w doktrynie podkreślano, że nadany przez stronę pismu tytułu nie stanowi elementu wiążącego dla organu pismo to rozpatrującego. Zasadnicze znaczenie, w świetle przedstawianego przepisu, ma treść pisma, która stanowi odzwierciedlenie żądania strony. Tak więc w rozpoznawanej sprawie, skoro skarżący zarówno w piśmie zatytułowanym "odwołanie", jak również w "oświadczeniu" złożonym po zapoznaniu się z aktami sprawy wyraźnie żąda doręczenia mu decyzji, bowiem, jak słusznie zauważa, powołując na poparcie swojego stanowiska wyrok NSA, w którym Sąd ten powiedział: "W myśl przepisu art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) małżonkowie traktowani są jak inni współwłaściciele. Organ podatkowy obowiązany jest doręczyć małżonkom jedną odrębną decyzję na nieruchomość wspólną (wchodzącą w skład majątku małżeńskiego) jak i odrębną w przypadku odrębnej własności każdego z nich. W decyzji wymiarowej dotyczącej nieruchomości wspólnej sporządzonej w dwóch egzemplarzach (jednobrzmiących) powinni być wykazani oboje małżonkowie jako podatnicy, zaś podatek w jednej kwocie i każdy z małżonków winien otrzymać decyzję (wyrok NSA z dnia 13.02.2007 r., sygn. IIFSK 244/06), organy podatkowe – przede wszystkim I instancji – zobowiązane były doręczyć mu przedmiotową decyzję jako współwłaścicielowi nieruchomości. Skoro organ I instancji tego nie wykonał traktując pismo strony jako "odwołanie" od nie doręczonej skarżącemu decyzji wymiarowej, błąd ten winien skorygować organ II instancji. Niestety stanowisko organu II instancji zajęte w sprawie należy odczytać jako przejaw niewłaściwego stosunku do strony postępowania. Warto w tym miejscu przywołać Europejski Kodeks Dobrej Administracji, który w art. 12 stanowi: "1. W swoich kontaktach z jednostką urzędnik pozostaje usługodawcą i zachowuje się właściwie, uprzejmie i pozostaje dostępny. Odpowiadając na korespondencję, rozmowy telefoniczne i pocztę elektroniczną (e-mail), urzędnik stara się być możliwie jak najbardziej pomocny i udziela odpowiedzi na skierowane do niego pytania możliwie jak najbardziej wyczerpująco i dokładnie. 2. Jeżeli urzędnik nie jest właściwy w danej sprawie, kieruje obywatela do urzędnika właściwego. 3. W przypadku popełnienia błędu naruszającego prawa lub interes pojedynczej osoby urzędnik przeprasza za to i stara się skorygować negatywne skutki popełnionego przez siebie błędu w jak najwłaściwszy sposób, informując obywatela o ewentualnych możliwościach odwołania się zgodnie z art. 19 Kodeksu". Rozpoznawana sprawa wskazuje, że urzędnicy organu I i II instancji opisanych reguł postępowania sobie nie przyswoili. Z tego też względu, uznając, że organ II instancji naruszając omawianą zasadę sformułowaną w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe odczytanie wniosku strony z dnia 18 lutego 2009 r. zawierającego żądanie skarżącego doręczenia mu decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości za 2009 r., której jest współwłaścicielem, naruszył także przepisy odnoszące się do sytuacji strony w postępowaniu podatkowym i jej uprawnień, jak art. 122, art. 133, art. 211 Ordynacji podatkowej oraz przepis art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zgodnie z którym, jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej osób, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, a więc w decyzji wymiarowej dotyczącej nieruchomości wspólnej sporządzonej w dwóch egzemplarzach (jednobrzmiących) powinni być wykazani oboje małżonkowie jako podatnicy, zaś podatek w jednej kwocie i każdy z małżonków winien otrzymać decyzję, Sąd na podstawie powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia przepis art. 200 powołanej ustawy. Ponownie rozpoznając sprawę ma organ II instancji obowiązek prawidłowego odczytania pisma skarżącego z dnia 18 lutego 2009 r. i podjęcia stosownych kroków w celu nie tylko uczynienia zadość żądaniu strony, lecz zastosowania reguł wynikających z przytoczonego wyroku NSA z dnia 13.02.2007 r. sygn. IIFSK 244/06.