V SA/Wa 556/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska - Szary, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Protokolant - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2009 r. sprawy ze skargi K. K. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej; oddala skargę Przedmiotem skargi z 16 marca 2009 r. (data nadania) wniesionej przez K. K. jest rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z [...] października 2008r. r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) na lata 2007-2013 w zakresie działania 121 "Modernizacja gospodarstw rolnych". Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z [...] listopada 2007r., znak [...], złożonym w ramach PROW na lata 2007-2013, K. K. zwrócił się do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o pomoc finansową w zakupie maszyn rolniczych w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych". Pismem z [...] października 2008r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówiła skarżącemu przyznania pomocy z uwagi na niespełnienie warunków określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 193, poz. 1397, ze zm.). Organ wskazał, iż w wyniku weryfikacji wniosku ustalono, że skarżący fizycznie nie użytkował w latach 2006-2008 działek rolnych, gdyż za te lata ojciec skarżącego (K.), a nie sam skarżący składał wnioski obszarowe o przyznanie płatności bezpośrednich. W związku z powyższym organ wywiódł, że skarżący nie prowadzi produkcji roślinnej na wymaganym poziomie żywotności ekonomicznej gospodarstwa (co najmniej 4 ESU), a wskazane przez zainteresowanego dane w tabeli wyliczenia wielkości ekonomicznej nie odzwierciedlają stanu rzeczywistego. Pismem z 12 listopada 2008r. skarżący wystąpił z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Pismem nr [...] z [...] lutego 2009r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdziła, że nie doszło do naruszenia prawa, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w piśmie z [...] października 2008r. W dniu 16 marca 2009 r. K. K. złożył skargę, uzupełnioną pismem z 8 czerwca 2009r. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] października 2008r. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił: a. naruszenie art. 21 ust 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) - poprzez nie załatwienie wniosku po myśli strony, zinterpretowanie wszelkich niejasności i niedopowiedzeń na niekorzyść podmiotu, pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy; b. naruszenie art. 21 ust 2 pkt 2 ww. ustawy poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz wybiórczą jego ocenę; c. naruszenie art. 21 ust 3 ww. ustawy poprzez uniemożliwienie przedstawienia dowodów i wyjaśnień przez Wnioskodawcę zgodnie z prawdą; d. naruszenie art. 22 ust 2 ww. ustawy poprzez niezastosowanie w przedmiotowym postępowaniu przepisów art. 21 ust. 2 i 3 ww. ustawy; e. naruszenie art. 22 ust 3 ww. ustawy poprzez uznanie, iż odmowa przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" nie jest rozstrzygnięciem o charakterze decyzji administracyjnej; f. rażące naruszenie § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach ww. działania poprzez przyjęcie, iż Wnioskodawca nie jest posiadaczem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego oraz że nie prowadzi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej produkcji roślinnej lub zwierzęcej. W uzasadnieniu skargi K. K. podniósł, iż przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich jak również rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach ww. działania nie uzależniają przyznania pomocy finansowej od złożenia przez ubiegającego się wniosku o dopłaty bezpośrednie do gruntów, na których prowadzi gospodarstwo rolne. Złożenie takiego wniosku ma charakter dobrowolny. Prowadzący gospodarstwo rolne sam decyduje, czy o stosowne płatności się ubiegać czy też nie. Skarżący zauważył, że możliwość składania wniosków o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego PROW na lata 2007-2013 r. nastąpiło dopiero w listopadzie 2007 roku, natomiast wnioski o dopłaty bezpośrednie w 2007 roku składało się od 15 marca do 15 maja 2007 roku. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach ww. działania nakazuje wyłącznie, aby wnioskodawca był posiadaczem gospodarstwa rolnego na dzień złożenia wniosku a nie jak tego wymaga organ II instancji na dzień składania wniosków w ramach ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych. Jednocześnie należy nadmienić, iż obowiązkiem organu w przypadku zaistnienia wątpliwości jest przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. W omawianym przypadku organ rozstrzygnął wszystkie wątpliwości na niekorzyść strony postępowania bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co pozostaje w sprzeczności z art. 21 ust.2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Ponadto wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" oraz Plan Rozwoju Gospodarstwa zostały wypełnione zgodnie z instrukcją oraz informacjami uzyskanymi od pracowników Biura Wsparcia Inwestycyjnego ARiMR w B., zgodnie z którymi liczbę współposiadaczy/ współwłaścicieli należało określić zgodnie z przedkładaną dokumentacją. Mając na uwadze powyższe obowiązkiem organu było zbadać czy skoro ojciec wystąpił również w 2008 roku z wnioskiem o dopłaty bezpośrednie był on również współposiadaczem tego gospodarstwa wraz z synem lub dzierżycielem, co w takim stanie faktycznym byłoby zgodne z obowiązującym stanem prawnym i nakazywało udzielić pomocy finansowej w ramach stosownego działania skarżącemu. W związku z tym skarżący stwierdził, iż w pełni spełnia kryteria otrzymania pomocy wskazane § 2 ust.1 pkt 1 i 2 cyt. rozporządzenia. Wyjaśnił, iż dołączył do złożonego wniosku wszystkie niezbędne dokumenty, które potwierdzają fakt posiadania oraz prowadzenia przez niego gospodarstwa rolnego zgodnie z definicją wskazaną w ww. przepisach. W odpowiedzi na skargę Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podtrzymała swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu i wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, iż w prawidłowy sposób pod względem formalnym Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa rozpoznała wniosek skarżącego o przyznanie pomocy finansowej. Agencja mianowicie rozstrzygnęła sprawę pismem, a nie jak domagał się skarżący decyzją. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) program (Program Rozwoju Obszarów Wiejskich – dopisek Sądu) jest realizowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i obejmuje m.in. modernizację gospodarstw rolnych. W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy, pomoc w ramach działań, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2, 3, 6, 7 oraz 9-15, jest przyznawana w drodze decyzji administracyjnej. Z powyższego wynika, iż odnośnie działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" decyzji administracyjnej nie wydaje się. Art. 22. ust. 1 cyt. ustawy wskazuje, iż pomoc w ramach działań, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, 4, 5 i 8 oraz 16-23, jest przyznawana na podstawie umowy zawieranej, pod rygorem nieważności, w formie pisemnej. Z kolei ust. 2 art. 22 ww. ustawy stwierdza, iż do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy prowadzonych przez podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy art. 21 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio. Natomiast ustęp 3 art. 22 ww. ustawy określa sposób załatwienia sprawy. Mianowicie, w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy. Na negatywne rozstrzygnięcie Agencji zgodnie z art. 22 ust. 4 ww. ustawy wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.). W związku z powyższym należy zauważyć, iż Agencja prawidłowo rozpoznała wniosek po względem formalnym. Prawidłowo również pouczyła o sposobie złożenia skargi do sądu administracyjnego, po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa. Natomiast argumentacja przytoczona przez skarżącego, poparta uchwałą Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2007r., II GSP 3/2006, nie może zostać uwzględniona w niniejszej sprawie, gdyż odnosi się ona do innego stanu faktycznego. W przedmiotowej sprawie forma załatwienia i środki zaskarżenia wynikają wprost z ustawy i nie było potrzeby, jak w sprawie o sygn. akt II GSP 3/2006, ich wywodzić. Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia sprawy należy zauważyć, iż przesłanki przyznawania pomocy finansowej w ramach w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) na lata 2007-2013 w zakresie działania 121 "Modernizacja gospodarstw rolnych" mają swoje źródło w stosownych regulacjach podjętych przez Unię Europejską, natomiast w zakresie przepisów krajowych przesłanki te określa ustawa określa ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 193, poz. 1397, ze zm.). Jak wynika z art. 10 ust. 1 pkt 1 i 2 pomoc jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej (...), jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1. W § 2 cyt. wyżej rozporządzenia sprecyzowano, że o pomoc może ubiegać się osoba fizyczna, która m.in.: 1) jest posiadaczem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego w rozumieniu Kodeksu cywilnego, o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha lub nieruchomości służącej do prowadzenia produkcji w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanych dalej "gospodarstwem"; wielkość ekonomiczna gospodarstwa stanowi co najmniej równowartość 4 ESU (Europejska Jednostka Wielkości Ekonomicznej); 2) prowadzi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej produkcję roślinną lub zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego lub reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych, grzybów uprawnych, sadownictwa, hodowlę i produkcję materiału zarodowego zwierząt, ptactwa i owadów użytkowych lub produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego, z wyłączeniem chowu i hodowli ryb, zwaną dalej "działalnością rolniczą". Po przytoczeniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia organu, przechodząc do analizy skargi należy zauważyć, iż spór stron sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy przeszkodą w uzyskaniu pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" może być złożenie przez innego rolnika wniosku obszarowego o przyznanie płatności bezpośrednich w stosunku do tych samych gruntów, co do których inny rolnik występuje o pomoc finansową w ramach ww. działania. Odpowiedź na tak postawione pytanie, musi być twierdząca. Nie można bowiem uznać, że do tych samych gruntów dwóch różnych rolników otrzyma różną pomoc w przypadku, gdy dla otrzymania zarówno dopłat bezpośrednich jak i pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" niezbędne jest faktyczne, stałe użytkowanie gruntów. W przedmiotowej sprawie ojciec skarżącego w poszczególnych latach 2006 – 2008 składał wnioski obszarowe o przyznanie płatności bezpośrednich. Wnioskami objęta była również nieruchomość rolna skarżącego, co do której wystąpił on o pomoc finansową. Ojciec skarżącego za te lata uzyskał powyższe dopłaty do gruntów rolnych. Należy podkreślić, iż celem ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych jest finansowe wspieranie producentów rolnych, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne, nawet gdy nie są ich właścicielami. W związku z powyższym prawidłowo wywiódł organ, iż to ojciec skarżącego faktycznie uprawiał grunty rolne w okresie, po złożeniu wniosku o przyznanie pomocy finansowej w zakresie działania "Modernizacja gospodarstw rolnych", tj. w latach 2007 i 2008. O prawie do płatności do gruntów rolnych i pomocy finansowej przesądza fakt posiadania, a nie sam tytuł własności działek. Ponadto należy zwrócić uwagę, co zdaje się umknęło skarżącemu, iż płatności do gruntów rolnych przyznawane są w relacji do danego roku kalendarzowego i wypłacane w terminie od dnia 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, do 30 czerwca następnego roku (art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003), a zatem "z dołu". W związku z tym stan posiadania, połączony z utrzymaniem całego gospodarstwa (w tym również działki skarżącego) w dobrej kulturze rolnej powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatność. Skoro płatności do gruntów rolnych przyznawane są za dany rok kalendarzowy, to wyzbycie się posiadania przed upływem roku kalendarzowego, w którym wnioskowano o płatność sprawia, że odpada przesłanka przyznania płatności za ten rok kalendarzowy. W związku z tym argumentacja skarżącego wskazująca, iż wnioski o przyznanie dopłat do gruntów składa się od 15 marca do 15 maja danego roku, a możliwość złożenia wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" powstała dopiero w listopadzie 2007r., uznać należy za bezzasadny. Skarżący zdaje się wskazywać, iż w toku roku kalendarzowego nastąpiła zmiana posiadania. Przyjmując tę argumentację, należałoby w związku z tym zweryfikować decyzję przyznającą ojcu skarżącego dopłaty do gruntów rolnych, gdyż stan jego posiadania uległ zmianie. Jednakże z całokształtu materiału dowodowego wynika, iż stan posiadania ojca nie uległ zmianie w 2007 roku, bowiem złożył on wniosek o przyznanie dopłat do gruntów za rok 2008. Dlatego, też uznać należy, za zasadne stanowisko organu, iż faktycznym posiadaczem gruntów, których stan posiadania ma charakter trwały jest ojciec skarżącego, a nie sam skarżący. Decyzje wydane w stosunku do ojca skarżącego dotyczące dopłat do gruntów rolnych, są ostateczne i sam skarżący w żaden sposób ich nie kwestionował i również nie kwestionuje w niniejszej skardze do sądu administracyjnego, a więc zarówno załączone do wezwania do usunięcia naruszenia prawa dokumenty, jak i oświadczenia samego skarżącego nie mogą doprowadzić do zmiany powyższego stanowiska. Podsumowując należy stwierdzić, iż prawidłowo organ uznał, że w okresie zarówno przed jak i po złożeniu wniosku o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych", skarżący faktycznie nie użytkował gruntów rolnych, co do których ojciec skarżącego składał wnioski o przyznanie dopłat do gruntów rolnych. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.