I OZ 446/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 797/09 o oddaleniu wniosków o wyłączenie sędziów E. P. i J. W. od udziału w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek A. K. o wyłączenie sędziów E. P. i J. W. od udziału w sprawie zainicjowanej skargą na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2009 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu poniesiono, że wymienieni sędziowie winni sami wyłączyć się od udziału w sprawie, ponieważ rozpoznawana sprawa ma charakter postępowania wpadkowego w stosunku do postępowania głównego prowadzonego pod sygn. akt II SA/Wa 1018/09 i rozstrzygniętego wyrokiem z dnia 14 grudnia 2010 r. wydanym z udziałem sędziego E. P. Odnosząc się do sędziego J. W. skarżący uznał, że skoro został on wyłączony w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 26/06, a w ocenie skarżącego, sprawa ta, podobnie jak sprawa o sygn. akt II SA/Wa 1018/09, dotyczy postępowań nadzwyczajnych w stosunku do tej samej decyzji ostatecznej, to orzeczone wcześniej wyłączenie sędziego J. W. rozciąga się na postępowanie prowadzone pod sygn. akt II SA/Wa 797/09. W dniu [...] marca 2011 r. sędziowie WSA E. P. i J. W. złożyli pisemne oświadczenia, że po ich stronie nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "P.p.s.a." wyłączające ich od rozpoznania sprawy o sygn. akt II SA/Wa 797/09 oraz, że nie istnieją inne okoliczności, które mogłyby wywoływać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie. Powołując się na treść przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulującymi kwestię wyłączenia sędziego od udziału w sprawie, Sąd Wojewódzki wywodził, że złożony przez skarżącego wniosek został oparty na przepisie art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a., w myśl którego, sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. W ocenie Sądu Wojewódzkiego w/w przyczyna wyłączenia nie zachodziła w stosunku do żadnego z wymienionych sędziów. Powołana przez skarżącego sprawa o sygn. akt II SA/Wa 1018/09 dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...]. Natomiast sprawa o sygn. akt II SA/Wa 797/09 dotyczy postanowienia Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] stwierdzającego niedopuszczalność wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonego od postanowienia tego organu z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia pracowników od udziału w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...]. Zatem w sprawie rozpoznawanej pod sygnaturą akt II SA/Wa 797/09 przedmiotem oceny Sądu będzie wyłącznie prawidłowość zastosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących kwestii stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpoznanie od postanowienia w przedmiocie odmowy wyłączenia pracowników organu, a zatem opisany przedmiot nie pokrywa się z przedmiotem oceny Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1018/09. Brak zatem podstaw, aby w tego rodzaju sytuacji uznać wystąpienie przesłanek, o których mowa w art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. Sąd Wojewódzki podkreślił, że skarżący złożył wniosek o wyłączenie sędziego E. P. z takim samym uzasadnieniem także w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1018/09, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 1 października 2010 r., sygn. akt I OZ 729/10, oddalając zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2010 r., jednoznacznie stwierdził, że pomiędzy sprawą o sygn. akt II SA/Wa 1018/09 a sprawą o sygn. akt II SA/Wa 797/09 nie zachodzi powiązanie stanowiące okoliczność, o której mowa w art. 18 § 1 P.p.s.a. Stąd też brak podstaw do uwzględnienia wniosku o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie wskazanego wyżej sędziego. W ocenie Sądu złożony przez skarżącego wniosek nie uzasadnia również wyłączenia sędziego J. W. Okoliczność wyłączenia sędziego J. W. od udziału w sprawie oznaczonej sygn. akt II SA/Wa 26/06 ze skargi A. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2005 r. nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, z uwagi na wcześniejsze orzekanie w sprawie ze skargi na tę decyzję, wbrew twierdzeniem skarżącego, nie wywołuje skutku w postaci wyłączenia tego sędziego we wszelkich postępowaniach sądowoadministracyjnych, w których przedmiotem kontroli są inne akty administracyjne dotyczące stosunku służbowego A. K. Sąd Wojewódzki podkreślił przy tym, iż rozpoznając niniejszą sprawę, z uwagi na różne przedmioty obydwu spraw (II SA 194/03 i II SA/Wa 797/09), nie jest związany ocena prawną wyrażoną w wyroku z dnia 24 lutego 2004 r., sygn. akt II SA 194/03. W jego ocenie, wskazane przez skarżącego we wniosku przyczyny wyłączenia w/w sędziów nie stanowią także innych okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w niniejszej sprawie (art. 19 P.p.s.a.). Zaskarżając powyższe postanowienie w całości A. K. podniósł, że podstawę złożonego przez niego wniosku stanowi art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a., który został wprowadzony nowelą wydaną na skutek wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia (sygn. akt SK 53/04) i z dnia 14 października 2008 r. (sygn. akt SK 6/07). W świetle wskazanych wyżej wyroków Sąd I instancji zawęził znaczenie pojęcia "sprawa" użytego w powołanym wyżej przepisie, co miało wpływ na wynik postępowania. Skarżący podniósł również, że blankietowe oświadczenia wskazanych sędziów nie powinny mieć znaczenia procesowego, ponieważ odzwierciedlają subiektywne odczucia tych sędziów, co nie ma istotnego znaczenia w przypadku art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie nie miała miejsca żadna z przesłanek wskazana w treści art. 18 § 1 P.p.s.a. powodująca wyłączenie sędziego od orzekania z mocy ustawy. Dotyczy to w szczególności pkt 6a w/w przepisu, zgodnie z którym sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postepowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Z analizy akt sprawy wynika, iż niniejsza sprawa dotyczy postanowienia Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] stwierdzającego niedopuszczalność wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonego od postanowienia tego organu z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia pracowników od udziału w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...]. Sprawa zaś rozpoznawana pod sygnaturą I SA/Wa 1018/09 dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...]. Jak trafnie podniósł Sąd I instancji, w sprawie rozpoznawanej pod sygnaturą II SA/Wa 1018/09 przedmiotem oceny Sądu jest prawidłowość decyzji o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, a w sprawie o sygn. II SA/Wa 797/09 wyłącznie prawidłowość zastosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących kwestii stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy od postanowienia w przedmiocie odmowy wyłączenia pracowników organu. Przyjąć zatem należy, iż w sytuacji, kiedy różny jest przedmiot tych postępowań, brak jest podstaw do uznania, że udział sędziego E. P. w obydwu postępowaniach może wzbudzić wątpliwości co do jej bezstronności. Brak jest zatem przesłanek, aby uznać w zaistniałej sytuacji, iż w niniejszym przypadku zachodzi podstawa wyłączenia sędziego E. P. o której mowa w art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. Identyczny wniosek należy wywieść w kwestii wyłączenia sędziego J. W. od rozpoznania niniejszej sprawy. Sam fakt, iż powołany sędzia został wyłączony od udziału w sprawie rozpoznawanej pod sygnaturą akt II SA/Wa 26/06 ze skargi na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2005 r. nr [...], której przedmiotem była odmowa uchylenia decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, z uwagi na wcześniejsze orzekanie w sprawie ze skargi na tę decyzję nie może skutkować automatycznym wyłączeniem go w każdym postępowaniu sądowoadministracyjnym, w którym skarżący żąda poddania kontroli akty administracyjne wydane w związku z pełnioną przez niego służbą wojskową. Sąd I instancji zasadnie przy tym dostrzegł różnicę pomiędzy orzekaniem w sprawie ze skargi na decyzję wydaną w trybie zwykłym i orzekaniem w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym na skutek skargi na rozstrzygnięcie wydane w postępowaniu nadzwyczajnym, którego przedmiotem była kontrola decyzji wydanej we wskazanym wyżej trybie zwykłym, a orzekaniem co do legalności decyzji wydanej w trybie zwykłym, oraz kontrolowaniem legalności postanowienia niekończącego postępowania administracyjnego wydanego w postępowaniu nadzorczym dotyczącym decyzji wydanej w trybie zwykłym wyłącznie na gruncie stosowanych przepisów o postepowaniu administracyjnym, w którym to brak jest tożsamości przedmiotowej obu wskazanych spraw. Sąd I instancji wyczerpująco także rozważył kwestię orzekania sędziego E. P. oraz J. W. w wymienionych wyżej sprawach pod kątem merytorycznego powiązania tych spraw i nie dopatrzył się okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności w/w sędziów. Nie odnajduje również uzasadnionych podstaw twierdzenie skarżącego, odnoszące się do składanych przez sędziów oświadczeń o istnieniu jakichkolwiek przesłanek uzasadniających ich wyłączenie od orzekania w danej sprawie. W przypadku stwierdzenia zaistnienia okoliczności wymienionej w art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a., tego rodzaju oświadczenie nie ma wpływy na treść orzeczenia o wyłączeniu sędziego od udziału w sprawie. Nie mniej każdy sędzia przed rozpoznaniem wniosku o jego wyłączenie, takie oświadczenie zobligowany jest złożyć. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji także zasadnie konstatował, iż w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki określone w art. 19 P.p.s.a., które mogłyby uzasadnić wyłączenie powołanych wyżej sędziów od jej rozpoznania. W świetle przytoczonego przepisu, podstawę wyłączenia sędziego stanowi samo powstanie wątpliwości co do jego bezstronności. Jednakże subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego nie stanowi wystarczającej przesłanki do uwzględnienia tego rodzaju żądania. Skarżący zatem, wnosząc o wyłączenie wskazanych wyżej sędziów na wymienionej podstawie, zobligowany był przedstawić takie okoliczności, które obiektywnie wzbudziłyby wątpliwości co do ich bezstronności, czego jednak nie uczynił. W związku z powyższym, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.