I FZ 469/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia O. T. C. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 września 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 806/09, w przedmiocie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi O. T. C. Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 17 marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2006 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 23 września 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 806/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił O. T. C. Sp. z o.o. w K. zwolnienia od kosztów sądowych. Uznał bowiem, że określony w art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) warunek uzasadniający zwolnienie Spółki od kosztów sądowych, nie został spełniony. Według Sądu pierwszej instancji odmowę przyznania prawa pomocy przede wszystkim uzasadniało posiadanie majątku wielokrotnie przewyższającego wpis od skargi kasacyjnej, którego wysokość stanowi kwotę 250 zł. Sąd przedstawił, że kapitał zakładowy Spółki wynosi 11.400,00 zł. Z dołączonych bilansów, jak również sprawozdania z działalności za rok 2010 wynika, że wciąż dysponuje ona znacznym majątkiem. Aktywa obrotowe na koniec 2010 r. wyniosły 4.360.906,39 zł. Istotne jest przy tym, iż w ich skład wchodzą także środki pieniężne w kasie i na rachunkach, które na koniec 2010 r., a więc już po wydaniu wyroku w sprawie, wynosiły 30.054,84 zł. Spółka mogła więc poczynić oszczędności na zabezpieczenie koniecznych do uiszczenia kosztów sądowych, w szczególności, jak już wspomniano wyżej, wpisu od skargi kasacyjnej, który w niniejszej sprawie wynosi 250 zł. Ponadto Sąd wskazał, że Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym i nie przewiduje zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Nie zgłoszono wniosku o ogłoszenie upadłości. Spółka zaciągała zobowiązania oraz posiadała nieściągnięte wierzytelności wobec innych podmiotów. Sąd wskazał również, że Skarżąca, która działa w formie prawnej - spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, może uzyskać środki na wpis, żądając dopłat od udziałowców. Tym bardziej, że wysokość wpisu odpowiada wartości jednego udziału. Na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości, Skarżąca złożyła zażalenie. Sformułowała zarzut naruszenia dyspozycji art. 246 § 2 P.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie. Skarżąca podniosła, że nie sposób było zgodzić się z argumentacją Sądu, że sytuacja Spółki nie jest na tyle wyjątkowa, aby uzasadniać przyznanie jej prawa pomocy. Zarzuciła, że Sąd nie wziął pod rozwagę realnych jej możliwości finansowych, istniejących w dacie składania wniosku, lecz ocenił stan finansowy w całym roku 2009 i 2010. Nie odniósł się również do zajęcia komorniczego ustanowionego na rachunku bankowym strony oraz prowadzenia bezskutecznej egzekucji z majątku Spółki. Mając na uwadze powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie w całości tego postanowienia oraz o zwolnienie z jej z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ratio legis tego przepisu polega na wyłączeniu strony z ogólnej zasady partycypowania w kosztach procesu określonej w art. 199 P.p.s.a., pod warunkiem, że wykaże ona, że nie tylko nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także wówczas, gdy zdobycie tych środków, obiektywnie rzecz biorąc, byłoby niemożliwe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie Sąd pierwszej instancji doszedł do wniosku, że w realiach niniejszej sprawy taka sytuacja nie miała miejsca. Dysponowanie przez Skarżącą spółkę majątkiem, wielokrotnie przewyższającym wysokość wpisu od skargi kasacyjnej, który wynosi 250 zł., w zasadzie wyłączała możliwość przyznanie jej zwolnienia od kosztów. Istotne jest również to, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. Z deklaracji w podatku od towarów i usług wynika, że Spółka miesięcznie obracała środkami, które wielokrotnie przekraczały wysokość wpisu. Wartość dokonywanych przez nią dostaw towarów, w ujęciu miesięcznym, biorąc pod uwagę okres od marca do maja 2011 r., przekraczała kwotę 30.000,00 zł. Natomiast wartość zakupów w maju przekraczała kwotę 10.000,00 zł. Za uzasadniony należało zatem uznać wniosek Sądu pierwszej instancji, że skoro Spółka była w stanie zdobyć środki na dalsze funkcjonowanie w obrocie, mimo nawet zajęcia przez komornika sądowego jej rachunków oraz wykazanej w poprzednim roku straty, to mogła również zabezpieczyć fundusze na poczet wskazanych kosztów sądowych. Pogląd ten jest tym bardziej zasadny, że Skarżąca posiada wierzytelności pieniężne, które jeśli nie mogą być – jak twierdzi – wyegzekwowane, mogą stanowić przedmiot cesji. Ponadto, na co słusznie zwrócił uwagę WSA, Spółka ma możliwość zażądania od swoich wspólników dopłat, które stanowić będą formę celowej pożyczki. Zasadnie również Sąd pierwszej instancji użył argumentu dotyczącego możliwości czynienia zabezpieczenia środków na poczet ewentualnych sporów sądowych. Sąd wskazał konkretnie, w jakim czasie i z jakich środków zabezpieczenie było możliwe. Nie znajduje przy tym uzasadnienia kwestionowanie przez Stronę danych zawartych w bilansie. Wbrew temu co twierdzi Strona, Sąd pierwszej instancji kompleksowo zbadał aktualną sytuację finansową Spółki, pod kątem zdolności poniesienia przez nią kosztów sądowych. W powyżej nakreślonym celu, Sąd uwzględnił wszelkie wpływające na tę sytuację okoliczności. Zupełnie nietrafne były twierdzenia Strony, które próbowały tę argumentację podważać. Sąd słusznie bowiem uznał, że niezbędne było sięgnięcie m.in. do zeznań podatkowych Spółki, dotyczących roku 2010. Prawo do żądania tych dokumentów dawał Sądowi przepis § 4 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego do art. 256 pkt 2 P.p.s.a. Takie działanie Sądu, nie oznaczało jednak, że oceniał tą sytuację na rok 2010. Ponadto, wskazany w tym zakresie przez Stronę art. 246 § 3 P.p.s.a. nie stanowił o obowiązku uwzględniania przy orzekaniu o prawie pomocy, w oparciu o istniejący w dniu wniesienie wniosku w tym przedmiocie stan rzeczy. Przepis ten, dotyczy bowiem kwestii ustanawiania dla strony postępowania sądowoadministracyjnego profesjonalnego pełnomocnika. Sąd pierwszej instancji związany zakresem wniosku strony, nie wyszedł poza jego żądanie i nie rozpatrywał tej kwestii, dlatego też, nie mógł w tej sprawie dopuścić się naruszenia tego przepisu. Zgadzając się w pełni z oceną Sądu pierwszej instancji, należy uznać, że chybiony był zarzut dotyczący naruszenia art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny nie znajdując podstaw do uwzględnienia żądań zażalenia, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.