I SA/Wr 942/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Olejnik (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Protokolant Agnieszka Wróblewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 września 2009 r. sprawy ze skargi P.P.H. E. sp. z o.o. we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem 0/100) złotych. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] odmawiające P.P.H. "E. Spółce z o. o. przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...]w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za 2004 r. Decyzja została doręczona stronie w dniu 02 stycznia 2009 r. w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), dalej powoływana jako O.p. W dniu 3 lutego 2009 r. strona złożyła wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, podnosząc że niedochowanie terminu nie nastąpiło z winy Spółki. Strona wskazała, że w dniu 13 listopada 2008 r. G. K. złożyła rezygnację z funkcji prezesa zarządu i członka zarządu, która została przyjęta przez Radę Nadzorczą. Wobec braku kandydatów nie powołano nowych władz Spółki. Również członkowie Rady Nadzorczej złożyli rezygnację z pełnienia swoich funkcji. Natomiast prokurent Spółki M. B. został zatrzymany w dniu 6 listopada 2008 r., a następnie aresztowany. Z Aresztu Śledczego w K. został zwolniony w dniu 28 stycznia 2009 r. Wobec powyższego brak było organu umocowanego do reprezentowania Spółki i w jej imieniu dokonywania czynności prawnych. Spółce nie było znane miejsce pobytu w areszcie prokurenta i jednocześnie udziałowca Spółki, w związku z czym nie było możliwości zwołania Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, stwierdzając że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Aresztowanie prokurenta Spółki spowodowało trudności w funkcjonowaniu Spółki. Źródłem problemu było nieodebranie decyzji organu. Jednakże do odbioru korespondencji nie jest wymagane posiadanie uprawnień o charakterze zarządczym. Odbiorem korespondencji zajmują się wyznaczeni pracownicy. Aresztowanie prokurenta mogło co najwyżej wpłynąć na podjęcie decyzji w zakresie wniesienia odwołania, ale była to czynność wtórna w odniesieniu do doręczenia. Natomiast miejsce pobytu prokurenta z pewnością było do ustalenia. Również aresztowany miał możliwość powiadomienia współpracowników lub wspólnika o miejscu swojego pobytu, chociażby za pośrednictwem swojego adwokata. Argumenty przedstawione przez prokurenta wskazują na zaniechanie z jego strony podjęcia działań, mających na celu należytą dbałość o interesy Spółki. Organ zwrócił uwagę, że G. K. wiedziała o toczącym się postępowaniu podatkowym, a mimo tego utrudniła funkcjonowanie Spółki, rezygnując ze stanowiska. Działanie takie tym bardziej należało uznać za obarczone znamionami winy, skoro G. K. była też wspólnikiem Spółki. Dbając o interesy firmy, G. K. winna była podjąć czynności, umożliwiające sprawne funkcjonowanie firmy. W ocenie organu, takie działanie wskazuje, że wspólnik mógł świadomie unikać odpowiedzialności za zarządzanie Spółką i utrudnić doręczenie decyzji organom podatkowym. Organ uznał więc, że nie podjęcie korespondencji i nie wniesienie odwołania w terminie należy postrzegać jako zawinione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, bowiem od 13 listopada 2008 r. Spółka nie posiadała organu, który prowadziłby sprawy Spółki i reprezentowałby Spółkę na zewnątrz. Nieprzewidywalna i niezawiniona sytuacja powstała wskutek złożenia rezygnacji z funkcji prezesa zarządu i członka zarządu przez G. K. ze względów zdrowotnych. G. K. uległa w czerwcu 2008 r. groźnemu wypadkowi samochodowemu. Z powodu zmian ortopedycznych i neurologicznych korzystała ze zwolnienia lekarskiego w okresie od 19 czerwca do 30 sierpnia 2008 r., a we wrześniu i październiku uczęszczała na rehabilitację. Natomiast prokurent Spółki nie mógł wykonywać swoich czynności z powodu aresztowania. Brak było możliwości zwołania Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z uwagi na nieznane miejsce pobytu prokurenta w areszcie. Adwokat nie wyrażał zgody na pełnienie funkcji łącznika aresztowanego z podmiotem gospodarczym, bowiem godziłoby to w zasady etyki adwokackiej, a ponadto jest sprzeczne z prawem. Natomiast prokurator nie powiadomił pracodawcy o aresztowaniu prokurenta. Strona skarżąca zarzuciła również, że organ nie uwzględnił okoliczności występujących w okresie wydania decyzji i jej uprawomocnienia się, ale przytacza okoliczności sprzed tego okresu. W momencie decyzji Spółka nie posiadała reprezentacji ani organów. Prokurent po zwolnieniu z aresztu złożył w sądzie wniosek o dokonanie zmian w rejestrze Spółki, a sąd dokonał stosownych zmian w KRS-ie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej ( ... ). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd pragnie zauważyć, że rozpoznając niniejszą sprawę w pełni akceptuje i podziela stanowisko zaprezentowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 20 sierpnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 1035/09, który zapadł w stosunku do tego samego podatnika w analogicznej do rozpoznawanej obecnie sprawy sytuacji faktycznej i prawnej (sprawa dotyczyła odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w zakresie podatku od towarów i usług). W tym zakresie Sąd uznał za stosowne i właściwe zaprezentować jako swoje poglądy wyrażone przez Sąd na gruncie tamtej sprawy : Stosownie do art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Dla przywrócenia terminu konieczne jest uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. Uznanie braku winy jednostki organizacyjnej do wniesienia środka odwoławczego w ustawowym terminie wymaga wykazania braku winy osoby legitymowanej do podejmowania czynności prawnej w jej imieniu. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Nie jest zatem wymagany dowód, lecz tylko środek zastępczy dowodu w znaczeniu ścisłym, niedający pewności, lecz tylko wiarygodność - prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (P.Pietrasz w: R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, Sł. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Wolters Kluwer, wydanie I, s. 603). Strona skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za 2004 r. z uwagi na brak osób, które mogły reprezentować Spółkę i złożyć skutecznie odwołanie w ustawowym w terminie, bowiem Prezes Spółki G. K. złożyła rezygnację z funkcji członka zarządu w dniu 13 listopada 2008 r., natomiast prokurent Spółki M. B. został zatrzymany w dniu 6 listopada 2008 r., a następnie przebywał w areszcie do dnia 28 stycznia 2009 r. Odnośnie rezygnacji G. K. z pełnionej funkcji prezesa zarządu spółki, organ wskazał, że zachowaniu G. K. można przypisać znamiona winy, albowiem zamierzała w ten sposób utrudnić funkcjonowanie Spółki, w tym doręczenie decyzji przez organy podatkowe. Jednakże w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego twierdzenie organu nie jest uprawnione. Jak wynika bowiem z załączonego przez stronę skarżącą do wniosku o przywrócenie terminu oświadczenia G. K.z dnia 13 listopada 2008 r. złożonego Radzie Nadzorczej, G. K. złożyła rezygnację ze stanowiska prezesa zarządu z powodu złego stanu zdrowia i komplikacji spraw rodzinnych. Stan zdrowia G. K. został potwierdzony zwolnieniem lekarskim z dnia 19 czerwca 2008 r., którego kopia została załączona do skargi. Jeżeli zdaniem organu, powody rezygnacji ze stanowiska nie zostały wystarczająco uprawdopodobnione winien wezwać stronę do przedłożenia stosownych dowodów, czego organ nie uczynił. W tej sytuacji należy zgodzić się ze stroną skarżącą, że zostało uprawdopodobnione, iż rezygnacja z funkcji prezesa zarządu w trakcie prowadzonego postępowania kontrolnego przez G. K. nastąpiła z przyczyn niezawinionych przez członka zarządu. Organ wskazał również, że aresztowany prokurent M. B. miał możliwość powiadomienia współpracowników lub wspólnika o miejscu swojego pobytu, chociażby za pośrednictwem swojego adwokata, a nie podjęcie takich działań świadczy o braku należytej dbałości o interesy Spółki. Istotne w sprawie jest rozważenie, czy przebywający w areszcie prokurent Spółki mógł sporządzić odwołanie od decyzji, czy to osobiście czy też z pomocą pracowników Spółki, a następnie podpisać je jako jedyna wówczas osoba uprawniona do podejmowania takich czynności w imieniu Spółki. W tym celu należy odwołać się do stosownych przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 z późn. zm.), regulujących sytuację osób tymczasowo aresztowanych. Stosownie do art. 258 § 1 kpk tymczasowe aresztowanie może nastąpić, jeżeli: 1. zachodzi uzasadniona obawa ucieczki lub ukrywania się oskarżonego, zwłaszcza wtedy, gdy nie można ustalić jego tożsamości albo nie ma on w kraju stałego miejsca pobytu, 2. zachodzi uzasadniona obawa, że oskarżony będzie nakłaniał do składania fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w inny bezprawny sposób utrudniał postępowanie karne. Wykonanie tymczasowego aresztowania służy realizacji celów, dla których ten środek zastosowano, a w szczególności zabezpieczeniu prawidłowego toku postępowania karnego (art. 207 kkw). Tymczasowo aresztowany nie może posiadać środków łączności, urządzeń technicznych służących do rejestrowania i odtwarzania informacji, sprzętu komputerowego, a także, poza depozytem, przedmiotów i dokumentów, które mogą utrudniać prawidłowy tok postępowania karnego (art. 216 § 1 zd. drugie kkw). Tymczasowo aresztowany może uzyskać widzenie po wydaniu zarządzenia o zgodzie na widzenie przez organ, do którego dyspozycji pozostaje. (art. 217 § 1 zd. pierwsze kkw). Korespondencja tymczasowo aresztowanego podlega zatrzymaniu, cenzurze lub nadzorowi organu, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, chyba że organ ten zarządzi inaczej (art. 217a § 1 zd. pierwsze kkw). Tymczasowo aresztowany nie może korzystać z aparatu telefonicznego oraz innych środków łączności przewodowej i bezprzewodowej (art. 217c kkw). Z powyższych przepisów wynika, że możliwość kontaktów tymczasowo aresztowanego z osobami z zewnątrz oraz możliwość korespondencji i łączności jest znacznie ograniczona i uzależniona od decyzji organu, do którego dyspozycji pozostaje tymczasowo aresztowany. W konsekwencji sporządzenie odwołania od decyzji w sprawie podatku od towarów i usług samodzielnie lub też pokierowanie pracownikami w tym zakresie, a następnie podpisanie tego odwołania przez tymczasowo aresztowanego byłoby znacznie utrudnione lub wręcz niemożliwe. Należy też zauważyć, że w tej sytuacji również wybór nowych władz Spółki był znacznie utrudniony z uwagi na ograniczona możliwość kontaktów ze wspólnikiem Spółki przebywającym w areszcie. W ocenie Sądu strona skarżąca w sposób wystarczający uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminowi z uwagi na brak osób, które skutecznie mogły wnieść odwołanie w ustawowym terminie. Organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z naruszeniem art. 162 § 1 O.p. Z omówionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Korzystając z uprawnienia przewidzianego w art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił również postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia, gdyż uchylenie tego postanowienia jest niezbędne dla prawidłowego końcowego załatwienia sprawy. Orzeczenie o kosztach sądowych znalazło swoją podstawę prawną w treści art. 200 p.p.s.a.