III SA/Lu 250/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Asystent sędziego Jowita Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 września 2009 r. sprawy ze skargi A. R. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty za przechowywanie samochodu w depozycie Urzędu Celnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...]; 2. określa, że wyżej wymienione postanowienia nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego A. R. kwotę 748 (siedemset czterdzieści osiem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r., wydanym na podstawie art. 233 § 1 w związku z art. 239 Ordynacji podatkowej, art. 73 ust. 1 i art. 93 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne, Dyrektor Izby Celnej – po rozpatrzeniu zażalenia A. R. - utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 2008 r. w sprawie wymierzenia stronie opłaty w kwocie [...] zł za przechowywanie w depozycie celnym samochodu osobowego marki P. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz z akt sprawy wynikało, że A. R. sprowadził z S. używany, uszkodzony samochód marki P. i w dniu [...] kwietnia 2008 r. zgłosił go do procedury dopuszczenia do obrotu, załączając rachunek Nr [...] określający wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę [...] CHF. W wyniku rewizji celnej organ stwierdził znaczny ubytek wartości w/w samochodu, przekraczający 70 % w stosunku do wartości tego samego samochodu w stanie nieuszkodzonym ([...]CHF). Pozwalało to zakwalifikować pojazd jako odpad w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach i dlatego w dniu [...]kwietnia 2008 r. dokonał zajęcia przedmiotowego pojazdu na mocy art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne, zawiadomił - w trybie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów - organ ochrony środowiska o przypadku nielegalnego przemieszczania odpadów, wystąpił o wydanie decyzji w tej sprawie, zawieszając na ten czas postępowanie wszczęte na wniosek strony poprzez przyjęcie w/w zgłoszenia celnego. Wydaną w dniu [...] sierpnia 2008 r. decyzją Główny Inspektor Ochrony Środowiska umorzył postępowanie w sprawie dokonania nielegalnego wwozu do Polski odpadów w postaci uszkodzonych pojazdów, argumentując, że w świetle dostarczonej przez stronę opinii technicznej oraz wyceny pojazdu, ubytek wartości pojazdu marki P. nie przekracza 70 % i wobec tego przedmiotowego nie można jednoznacznie zakwalifikować do kategorii odpadów. Organ celny podjął w tej sytuacji zawieszone postępowanie celne. W dalszym toku postępowania decyzją z dnia [...]sierpnia 2008 r. określił wartość celną towaru ([...]zł), kwotę długu celnego ([...] zł), kwotę podatku akcyzowego ([...] zł) oraz kwotę podatku VAT ([...]zł). Postanowieniem z tego samego dnia wymierzył stronie opłatę w wysokości [...]zł za przechowywanie w/w samochodu w depozycie celnym. W toku kontroli instancyjnej postanowienie to zostało uchylone z tego względu, że nie zawierało ono terminu uiszczenia opłaty; zaś sprawę przekazano organowi do ponownego rozpoznania. Orzekając ponownie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. organ celny wymierzył stronie wyższą opłatę w kwocie [...]zł z terminem jej płatności w ciągu 14 dni od daty powiadomienia. W uzasadnieniu organ celny stwierdził, że zgodnie z art. 93 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne, pobiera się opłaty za przechowywanie towarów w depozycie celnym. Wyjaśnił, że w myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie stawek opłat pobieranych przez organy celne, za przechowanie towarów niewspólnotowych w depozycie pobiera się opłatę w wysokości 5% ich wartości celnej, jednak nie mniej niż 3 % przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w kwartale poprzedzającym przyjęcie towarów do depozytu – za każdy rozpoczęty miesiąc. Organ zauważył, że stosownie do obwieszczenia Prezesa GUS z dnia 15 kwietnia 2008 r., przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat z zysku w pierwszym kwartale 2008 r. wynosiło 3 047,93 zł. Zatem opłata depozytowa związana z przechowywaniem przedmiotowego pojazdu (o ustalonej wartości celnej [...]zł) w okresie od dnia [...] kwietnia 2008 r. do dnia [...] grudnia 2008 r. – wyliczona według wzoru ( 9 miesięcy x 5% z [...] zł) - wynosi [...]zł. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie, a odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu, że postępowanie prowadzono w sposób opieszały oraz zajęto pojazd i wymierzono opłatę w sposób bezpodstawny, wyjaśnił, iż z uwagi na szczególny charakter towaru, jakim są pojazdy samochodowe oraz trudności w identyfikacji takich towarów pod kątem spełniania definicji odpadu, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wydał "Wskazówki metodyczne w sprawie uznawania pojazdów za odpad w transgranicznym przemieszczaniu odpadów". Według w/w wskazówek, samochód uznaje się za odpad, jeżeli poprzedni właściciel dokonał wyzbycia się pojazdu uszkodzonego, gdy ubytek jego wartości przekracza 70% w stosunku do takiego samego pojazdu w stanie nieuszkodzonym. Organ celny miał uzasadnione wątpliwości wskazujące, że zgłoszony pojazd może spełniać definicję odpadu, gdyż był to pojazd uszkodzony i dopiero z później przedłożonej przez stronę oceny technicznej wynikało, że ubytek wartości przedmiotowego pojazdu nie przekracza 70 %. Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 29 czerwca o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, służby celne oraz wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska zapobiegają nielegalnemu międzynarodowemu przemieszczaniu odpadów. Dlatego rzeczą organu celnego było zawiadomić Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w Warszawie o fakcie nielegalnego przemieszczania odpadów. W tej sytuacji bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach. Zgodnie z tym przepisem, odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku Nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest zobowiązany. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że organ prowadził również postępowanie w sprawie ustalenia wartości celnej pojazdu, gdyż wartość podobnego pojazdu marki P., rok produkcji 2007, według katalogu Eurotax Glass z kwietnia 2008 r. wynosiła [...]CHF, a tymczasem strona zadeklarowała w zgłoszeniu celnym cenę [...] CHF. Stwierdził ponadto, że niska deklarowana wartość pojazdu była podstawą zajęcia towaru. Podniósł przy tym, że organ celny uregulował sytuację importowanego towaru decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., ustalającą wartość celną pojazdu na podstawie art. 31 ust. 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego w oparciu o przedłożoną przez stronę opinię techniczną, określającą kwotę długu celnego, kwotę podatku akcyzowego oraz kwotę podatku od towarów i usług. Dyrektor Izby Celnej podał, że opłata depozytowa była opłatą należną i w związku z tym nie ma zastosowania przepis art. 93 b zmienionej z dniem 1 stycznia 2009 r. ustawy – Prawo celne, przewidującej, że opłaty podlegają odpowiednio zwrotowi lub umorzeniu, gdy okaże się, że w chwili ich uiszczenia lub ustalenia, kwota tych opłat była nienależna. Zauważył, że to podmiot zgłaszający jest odpowiedzialny za prawidłowość danych zawartych w zgłoszeniu celnym, a organy celne mogą dokonać późniejszej weryfikacji i kontroli zgłoszenia celnego. Prawo celne nie określa przy tym terminu zakończenia weryfikacji zgłoszenia celnego. Powinna zostać ona ukończona, zgodnie z art. 73 ust. 1 WKC, w "uzasadnionym terminie". Organ odwoławczy wyjaśnił, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7, art. 9, art. 10, art. 11, art. 35 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, że skarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej. W myśl art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne, do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. W skardze sądowej A. R. podniósł między innymi, że całe postępowanie w tej sprawie prowadzono opieszale z naruszeniem "zasady szybkości" określonej w art. 125 Ordynacji podatkowej i zmierzało ono do jak najdłuższego przetrzymywania pojazdu w magazynie celnym. Wskazał, że pojazd zwolniono z magazynu dopiero w dniu [...] grudnia 2008 r. Skarżący zwrócił uwagę, że gdyby nie wystąpił z inicjatywą dowodową i nie przedstawił opinii biegłego, postępowanie trwałoby jeszcze dłużej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wnosił o jej oddalenie. Argumentował dodatkowo, że zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 lipca 2004 r. w sprawie depozytu urzędu celnego, wydanie towarów zajętych lub zatrzymanych do postępowania administracyjnego może nastąpić po wydaniu przez właściwy organ ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest usprawiedliwiona bowiem zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem prawa. Tytułem wstępu należy stwierdzić, iż Dyrektor Izby Celnej ma rację, że w celu weryfikacji zgłoszeń przyjętych przez organy celne, mogą one przeprowadzić kontrolę zgłoszenia i załączonych do niego dokumentów, w tym badać prawidłowość danych zawartych w zgłoszeniu. Prawo weryfikacji zgłoszeń celnych wynika wprost z treści art. 68 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (WKC). Rzeczą organu celnego jest również podejmowanie działań zapobiegających nielegalnemu międzynarodowemu przemieszczaniu odpadów. Kwestię tę Dyrektor Izby Celnej prawidłowo wyjaśnił z powołaniem się na dyspozycję art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 29 czerwca o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2007 r. Nr 124, poz. 859), zgodnie z którą służby celne oraz organy ochrony środowiska zapobiegają nielegalnemu międzynarodowemu przemieszczaniu odpadów. Z akt sprawy wynika, że sprowadzony samochód był pojazdem używanym i uszkodzonym w znacznym stopniu. Stąd też organ celny zasadnie podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy przedmiotowy samochód nie stanowi odpadu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251). W myśl art. 75 WKC, organy celne mają bowiem obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu uregulowania sytuacji towarów. W tych okolicznościach zajęcie samochodu w dniu [...] kwietnia 2008 r. - w trybie art. 30 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. z 2004 r. Nr 68, poz. 622) – było czynnością usprawiedliwioną skoro zmierzało do zabezpieczenia towaru na czas prowadzonego postępowania. O tym jednak, że sprowadzony towar (tu – samochód osobowy marki P.) nie stanowi odpadu, organ celny wiedział już od dnia [...] sierpnia 2008 r. Tego dnia do organu wpłynęła decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2008 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie nielegalnego wwozu do Polski odpadów w postaci uszkodzonych pojazdów (k. 36 - 34 akt adm.). Wydaną w dniu [...] sierpnia 2008 r. decyzją (k. 47 - 40 akt adm.) Naczelnik Urzędu Celnego określił - wartość celną pojazdu, kwotę długu celnego oraz wysokość podatku akcyzowego i podatku VAT. Decyzją tą definitywnie uregulowano status prawny towaru i jak wynika z akt sprawy nie była ona przez stronę skarżona. Z chwilą ustalenia sytuacji prawnej towaru, dalsze jego przechowywanie w depozycie urzędu celnego traciło sens w świetle dyspozycji przepisów art. 30 ust. 1 oraz art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne. Pierwszy z nich stanowi, że jeżeli zgodnie z przepisami Wspólnotowego Kodeksu Celnego organ celny jest obowiązany podjąć działania zmierzające do uregulowania sytuacji towaru, może dokonać jego zajęcia. Drugi z nich określa, że w depozycie urzędu celnego przechowuje się czasowo: 1/ towary niewspólnotowe przed uregulowaniem przez nie przeznaczenia celnego bądź towary wspólnotowe niedopuszczone do wywozu, jeżeli cofnięcie towarów odpowiednio poza obszar celny Wspólnoty lub na ten obszar albo ich złożenie w magazynie czasowego składowania jest niemożliwe lub utrudnione, 2/ towary zajęte w celu uregulowania ich sytuacji. Oznacza to, że po wyjaśnieniu i ustaleniu przez organ celny statusu prawnego towaru, pobieranie przez ten organ - na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo celne - opłat, stanowiących dochody budżetu państwa, za przechowanie tego towaru w depozycie, nie ma normatywnego uzasadnienia. Towar przyjęto do depozytu celnego w dniu [...] kwietnia 2008 r. Zatem za podstawę do naliczenia opłaty - stosownie do przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie stawek opłat pobieranych przez organy celne ( Dz. U. z 2004 r. Nr 87, poz. 832) - organ powinien był wziąć okres pięciu miesięcy od kwietnia do sierpnia 2008 r. (kiedy to decyzyjnie ustalono status towaru). Powołany wyżej przepis § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia przewiduje, że za przechowanie towarów niewspólnotowych w depozycie pobiera się opłatę w wysokości 5% ich wartości celnej, jednak nie mniej niż 3 % przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w kwartale poprzedzającym przyjęcie towarów do depozytu – za każdy rozpoczęty miesiąc. Należy zauważyć, że w pierwotnym postanowieniu organu celnego z dnia [...]sierpnia 2008 r. - uchylonym w toku kontroli instancyjnej postanowieniem Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2008 r. - za podstawę obliczenia opłaty (w kwocie [...]zł) przyjęto taki właśnie okres. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, co miało miejsce w dniu [...] grudnia 2008 r., organ I instancji niesłusznie więc uznał, a Dyrektor Izby Celnej to zaakceptował, że opłata (w wysokości [...]zł) należy się za dziewięć miesięcy (od kwietnia do grudnia 2008 r.). Przepis § 8 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 lipca 2004 r. w sprawie depozytu urzędu celnego (Dz. U. z 2004 r. Nr 169, poz. 1771) dotyczy fizycznego odbioru towarów przechowywanych czasowo w depozycie oraz wydania towarów zajętych lub zatrzymanych do postępowania administracyjnego. Dlatego nie można zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym, w odpowiedzi na skargę, że po odbiorze towaru lub jego wydaniu ustaje podstawa prawna do naliczenia opłat za przechowanie towaru. Towary przechowuje się w depozycie celnym czasowo. Ogranicznikiem czasowym – jest w świetle art. 35 ust. 1 ustawy – Prawo celne, moment w którym uregulowano sytuację prawną towaru. Skoro taka regulacja nastąpiła – czego dowodzi decyzja organu z dnia [...] sierpnia 2008 r. – celowym było niezwłoczne uchylenie postanowienia o zajęciu spornego samochodu. Zajęcie towaru następuje w drodze postanowienia, które może być w każdym czasie uchylone lub zmienione (art. 30 ust. 3 ustawy – Prawo celne). W tych też względów i na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 2008 r. Stosownie do treści art. 152 w/w ustawy Sąd określił, że oba postanowienia nie podlegają wykonaniu. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tejże ustawy w związku z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.