I SA/Wa 323/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Sędziowie WSA Iwona Kosińska Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] Wojewoda [...]: 1) wywłaszczył na rzecz Skarbu Państwa, z przeznaczeniem pod budowę obwodnicy W. w ciągu drogi krajowej Nr [...], części nieruchomości niezabudowanej, położonej w obrębie [...], pow. [...], woj. [...], oznaczonej nr geod. [...] o pow. [...] ha, posiadającej założoną księgę wieczystą KW Nr [...], stanowiącej własność M. C., obciążonej hipoteką na rzecz [...] Banku S. A. Oddział w S.; 2) ustalił wartość wywłaszczonej części nieruchomości na kwotę [...] zł, zgodnie z operatem szacunkowym rzeczoznawcy majątkowego B. T., sporządzonym 22 lutego 2007 r.; 3) ustalił odszkodowanie za wywłaszczoną cześć nieruchomości w wysokości [...] zł; 4) zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty odszkodowania osobie uprawnionej, jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu podlega wykonaniu; 5) określił termin wydania nieruchomości – w ciągu 30 dni od dnia doręczenia decyzji; 6) nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Od powyższej decyzji odwołanie złożył M. C., wnosząc o zagwarantowanie dostępu do drogi publicznej w sposób podobny jaki mają właściciele sąsiednich działek przez drogę zbiorczą, bądź też podwyższenia przyznanego odszkodowania o wartość wynikającą z kosztu budowy drogi zbiorczej. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. uchylił zaskarżoną decyzję w pkt 2 ustalającym wartość wywłaszczanej nieruchomości oraz w pkt 6 orzekającym o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności i w tym zakresie umorzył postępowanie organu pierwszej instancji oraz utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części. W uzasadnieniu wskazano, że Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wnioskiem z dnia 14 czerwca 2005 r., uzupełnionym pismami z dnia 24 czerwca 2005 r. oraz 27 czerwca 2005 r. wystąpił do Wojewody [...] o wszczęcie postępowania, celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, albowiem właściciel nie wyraził zgody na sprzedaż działki. Pismem z dnia 20 czerwca 2005 r. Wojewoda [...] wyznaczył właścicielowi nieruchomości – M. C. termin do zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości, natomiast zawiadomieniem z dnia 3 października 2005 r. poinformował strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.). Odnosząc się do kwestii odszkodowania organ wskazał, że odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość ustalone zostało stosownie do art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., na podstawie operatu szacunkowego tej nieruchomości, sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego w dniu 22 lutego 2007 r., który to operat, w ocenie organu, odpowiada wymogom określonym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i zasad sporządzania operatu szacunkowego. Zarówno przyjęte przez rzeczoznawcę podejście jak i metoda były, zdaniem organu, prawidłowe. Organ stwierdził ponadto, że zagwarantowanie dostępu do drogi publicznej z gospodarstwa rolnego w sposób podobny jaki mają właściciele działek sąsiednich, bądź też podwyższenie przyznanego odszkodowania o wartość budowy drogi zbiorczej nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, bowiem wysokość odszkodowania winna ściśle odpowiadać wartości wywłaszczanej nieruchomości według stanu na dzień lokalizacji drogi, nie może natomiast zawierać kosztów jakichkolwiek inwestycji dokonywanych po tej dacie zarówno na działce wywłaszczanej, jak i na działkach sąsiednich. Również, jak wskazał organ I instancji przepis art. 120 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma zastosowania. Ponadto, zgodnie z art. 108 § 1 kpa rygor natychmiastowej wykonalności można nadać decyzji, o ile jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami lub ze względu na ważny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2007 r. nie wskazano zaistnienia przesłanek określonych w art. 108 kpa, a ponadto GDDKiA dysponowała ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2006 r. o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności. Brak jest również podstaw do orzekania w decyzji wywłaszczeniowej o wartości wywłaszczanej nieruchomości. Wartość nieruchomości określona przez rzeczoznawcę majątkowego stanowi podstawę do ustalenia odszkodowania. To właśnie ustalenie odszkodowania, a nie wartość nieruchomości jest przedmiotem rozstrzygnięcia. Skargę na powyższą decyzję, złożył M. C. Skarżący zarzucił decyzji naruszenie art. 21 pkt 2, art. 32 pkt 1 Konstytucji oraz art. 120 i 128 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu wskazał, że nie sposób zgodzić się z twierdzeniem organu, iż oszacowanie i wyrównanie ewentualnych strat na nieruchomościach pozostałych po wywłaszczeniu nie może się odbywać w niniejszym postępowaniu. Zmniejszenie wartości działki pozostaje, w ocenie M. C. w bezpośrednim związku z dokonanym wywłaszczeniem, a zatem przedmiotowe postępowanie służy wyrównaniu strat i uszczerbków związanych z wywłaszczeniem, ustalonych na dzień wydania decyzji wywłaszczeniowej. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym, rozpatrując materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie i oceniając podniesione przez skarżącego w skardze zarzuty, Sąd doszedł do przekonania, że nie podważają one legalności zaskarżonej decyzji. W szczególności podkreślenia wymaga, że przedmiotowa sprawa dotyczyła wywłaszczenia nieruchomości przeznaczonej pod realizację inwestycji drogowej i w związku z tym prowadzona była w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. W takim przypadku - w myśl art. 23 cytowanej ustawy - ustawę o gospodarce nieruchomościami stosuje się, ale tylko w sprawach nieuregulowanych w tejże ustawie specjalnej. Ponieważ ustawa specjalna zawiera regulację odnoszącą się do trybu lokalizacji dróg, oraz ustalania odszkodowania za wywłaszczone pod budowę dróg nieruchomości brak było podstaw do stosowania w tym momencie ogólnych przepisów ujętych w ustawie o gospodarce gruntami. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych wojewoda pełni w procesie budowy drogi krajowej funkcję organu administracji, który jest zobowiązany wyłącznie do wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji i pozwolenia na budowę. Nie jest natomiast upoważniony do wyznaczania i korygowania trasy inwestycji, ani też do zmiany proponowanych rozwiązań. Inwestor samodzielnie dokonuje wyboru najbardziej korzystnych rozwiązań lokalizacyjnych a następnie techniczno wykonawczych inwestycji. W związku z powyższym Wojewoda [...] nie ma kompetencji do dokonywania zmian w przedstawionej przez inwestora koncepcji przebiegu drogi krajowej Nr [...], a także prowadzących do niej zjazdów oraz dróg zbiorczych. Z żądaniem wybudowania drogi zbiorczej skarżący mógł wystąpić na etapie planowania drogi krajowej [...] na odcinku miasta W. ewentualnie w postępowaniu lokalizacyjnym tej drogi. Aktualnie gdy prowadzone jest postępowanie odszkodowawcze żądanie skarżącego wybudowania drogi zbiorczej nawet gdyby było słuszne nie może być rozpoznane. Jednakże wątpliwości budzi zasadność tego żądania, bowiem ze znajdujących się w aktach sprawy map wynika, że skarżący ma dostęp do drogi krajowej [...], zaś o inne rozwiązania skarżący nie występował. Odnosząc się do kwestii wysokości ustalonego odszkodowania trzeba stwierdzić, że organ określa jego wysokość w oparciu o treść operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego (art. 18 ust. 2 ustawy specjalnej), który to operat musi spełniać przepisane prawem wymogi. Operat szacunkowy sporządzony w tej sprawie spełnia wymogi przewidziane rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207 poz. 2109). Zaznaczyć też trzeba, że w dacie wydawania decyzji operat ten zachowywał ważność, zaś rzeczą biegłego było zebranie materiału porównawczego. Operat był udostępniony do wglądu skarżącemu odbyła się rozprawa administracyjna z udziałem rzeczoznawcy majątkowego w czasie rozprawy skarżący nie kwestionował wysokości wyceny wywłaszczonej ziemi. Przepisy cytowanego rozporządzenia nie pozwalają rzeczoznawcy majątkowemu na dowolne kształtowanie odszkodowania, zaś za takie należałoby uznać odszkodowanie zawierające ekwiwalent na wybudowanie drogi zbiorczej do działki skarżącego. Mając powyższe na uwadze przyjęcie przez organy wyceny ustalonej przez rzeczoznawcę majątkowego było zasadne. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, wskazać należy, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy zasad wskazanych w art. 21 ust. 2 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji, bowiem wywłaszczenie jest dopuszczalne, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. W niniejszej sprawie odszkodowanie zostało ustalone na podstawie operatu szacunkowego z dnia 22 lutego 2007 r., sporządzonego według zasad określonych dla nieruchomości położonych w sąsiedztwie nieruchomości skarżącego. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd - z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.