I SA/Gd 359/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 września 2009 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 11 marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary porządkowej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. z dnia 8 października 2008 r. o nr [...]; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w G. na rzecz skarżącego kwotę 100(sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE: Postanowieniem z 11 marca 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu zażalenia M. S. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 8 października 2008 r. nakładające na ww. karę porządkową w wysokości 300,- zł, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Organ odwoławczy ustalił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nałożył na M. S. karę porządkową za bezzasadną odmowę złożenia pisemnych wyjaśnień oraz dowodów źródłowych objętych wezwaniem z dnia 29 lipca 2008 r. Nr [...] (doręczonym 14 sierpnia 2008 r. wraz z postanowieniem o wszczęciu postępowania). Organ drugiej instancji wskazał, że pismem z dnia 22 sierpnia 2008 r. M. S. zakwestionował prawidłowość wszczęcia postępowania i wyjaśnił, że nie ma podstaw, by odpowiadać na ww. wezwanie w sytuacji, kiedy nie toczy się względem niego żadne postępowanie. Organ pierwszej instancji pismem z dnia 4 września 2008 r. wyjaśnił skarżącemu, że postępowania w sprawie rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2001, 2002, 2003 zostały skutecznie wszczęte w dniu 14 sierpnia 2008 r. oraz pouczył, że brak wykonania wezwania z dnia 29 lipca 2008 r. zostanie uznany za odmowę wykonania. Organ wskazał, że powyższe pismo zostało doręczone w dniu 22 września 2008 r., a skarżący w wyznaczonym terminie nie wykonał nałożonych obowiązków, ani nie usprawiedliwił zaniechania ich wykonania. Organ odwoławczy stwierdził, że w dacie wydania wymienionego na wstępie postanowienia o nałożeniu grzywny, a więc po upływie terminu do wykonania wezwania, skarżący złożył w biurze podawczym Urzędu Skarbowego pismo, w którym ponownie zakwestionował prawidłowość wszczęcia postępowania oraz wnioskował o przedłużenie terminu do dostarczenia dowodów i złożenia wyjaśnień. Wniosek ten został przez organ załatwiony odmownie. Organ drugiej instancji wskazał, że przepis art. 262 § 1 ordynacji podatkowej zezwala na nałożenie na stronę, pełnomocnika strony, świadka lub biegłego kary porządkowej w sytuacji, gdy osoby te, pomimo prawidłowego wezwania organu podatkowego, nie stawiły się osobiście bez uzasadnionej przyczyny, mimo, że były do tego zobowiązane, bezzasadnie odmówiły złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności lub bez zezwolenia tego organu opuściły miejsce przeprowadzenia czynności przed jej zakończeniem. Organ odwoławczy uznał, że powyższe okoliczności świadczą, iż postanowienie organu pierwszej instancji stało się w tym przypadku sankcją administracyjną, środkiem dyscyplinującym stronę. Organ odwoławczy uznał, że opisane okoliczności faktyczne upoważniały organ podatkowy do zastosowania tego środka dyscyplinującego stronę. Powyższe postanowienie M. S. zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarzucając wskazując brak na brak podstaw do ukarania go karą grzywny. Skarżący wyjaśnił, że wyrokiem z dnia 12 lutego 2006 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 727/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. uznając, że postanowienie o wszczęciu postępowania nie zostało skutecznie doręczone. W ocenie skarżącego powyższe rozstrzygnięcie Sądu skutkowało wyeliminowaniem z obrotu prawnego wszystkich wydanych w postępowaniu rozstrzygnięć, wobec czego doręczenie postanowienia z dnia 28 lutego 2006 r. inicjującego postępowanie zakończone wydaniem ww. wyroku nie może być uznane za skuteczne wszczęcie postępowania. Powyższe, w ocenie skarżącego, stanowiło dostateczną podstawę do odmowy wykonania wezwania, ponieważ postępowanie nie zostało skutecznie rozpoczęte. W tej sytuacji, w przekonaniu skarżącego, brak było podstaw prawnych do ukarania grzywną. Dyrektor Izby Skarbowej, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., określanej dalej jako p.p.s.a). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Badając legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie narusza prawo. Sąd w niniejszym postępowaniu ustalił, że skarżący prowadził szeroką korespondencje z organem i wskazywał na występujące w jego ocenie wątpliwości co do zasadności i prawidłowości wszczęcia postępowania w jego sprawie i dokonywania przez organ szeregu czynności. W dniu 8 października 2008 r., tj. w dniu wydania przez organ pierwszej instancji postanowienia o nałożeniu na skarżącego kary porządkowej, skarżący złożył do tego organu pismo, w którym usprawiedliwił swoją nieterminowość w wykonaniu nałożonych na niego obowiązków (k-24 in fine akt administracyjnych) i wniósł o przedłużenie terminu do wykonania nałożonych na niego obowiązków. Tym samym w ocenie Sądu po pierwsze nie zachodzi w sprawie niniejszej przesłanka do nałożenia kary – bezzasadność odmowy, bowiem skarżący nie odmówił wykonania, a jedynie, wskazując na obiektywne przeszkody do terminowego wykonania nałożonych przez organ obowiązków, wniósł o przedłużenie terminu do ich wykonania. Po wtóre wskazać należy, że zważywszy na treść wyżej wskazanego pisma skarżącego z dnia 8 października 2008 r., gdyby pismo to złożono po otrzymaniu postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, niewątpliwie zachodziłaby w sprawie przesłanka do uchylenia przedmiotowego postanowienia w związku z usprawiedliwieniem przyczyny niewykonania nałożonych obowiązków. Zatem uznać należy, że skoro pismo skarżącego z dnia 8 października 2008 r. dotarło do organu w tym dniu, to zważywszy na wyżej poczynione rozważania, nie zachodziła podstawa , w świetle normy wynikającej z art. 121 ordynacji podatkowej, do nałożenia na skarżącego kary porządkowej w niniejszej sprawie. Zgodnie z zasadą określona w art. 121 ordynacji podatkowej organ powinien prowadzić postępowanie w taki sposób aby podatnik mógł w pełni zaufać organowi i mieć uzasadnione podstawy do przyjęcia, że każdy jego wniosek zostanie prawidłowo i zgodnie z przepisami odczytany i zostaną podjęte czynności, które w pełni zagwarantują podatnikowi przysługujące mu uprawnienia. W sprawie niniejszej organ pierwszej instancji, pomimo niewątpliwego istnienia w dacie wydawania postanowienia o nałożeniu kary porządkowej pisma usprawiedliwiającego niewykonanie nałożonych obowiązków, nie postąpił zgodnie z art. 121 ordynacji podatkowej i nie ustosunkował się w żaden sposób do usprawiedliwienia i wniosku skarżącego przed wydanie przedmiotowego postanowienia, tylko nałożył karę porządkową. Z naruszeniem ww. zasady nie potraktował również później pisma skarżącego jako usprawiedliwienia niewykonania obowiązku na zasadzie art. 262 § 6 ordynacji podatkowej. W obliczu stwierdzonych uchybień rozważyć należało, czy są to uchybienia o takim znaczeniu prawnym, że powodują konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia, w myśl bowiem art. 145 § 1 pkt 1 "c" p.p.s.a., Sąd uchyli zaskarżone rozstrzygnięcie jeśli naruszenie przepisów postępowania (nie powodujące konieczności wznowienia postępowania) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W doktrynie przyjmuje się, że w sytuacji naruszenia przepisów postępowania "uchybienia te nie mają wpływu na wynik postępowania, jeśli w przypadku prawidłowego zastosowania przepisów treść decyzji lub postanowienia byłaby taka sama" (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; B.Dauter, B. Gruszczyński, A.Kabat, M. Niezgódka – Medek; Zakamycze 2005 r., str. 335). Również Naczelny Sad Administracyjny, którego pogląd Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela, stwierdził, że "decyzja lub postanowienie podlegają uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi inne naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brzmienie przywołanego przepisu nie pozostawia w zasadzie wątpliwości, co do tego, że obejmuje on wyłącznie przypadki, w których, gdyby nie naruszono przepisów proceduralnych, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści" (wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2006 r. sygn. akt II GSK 332/05; LEX 193380). Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie przy prawidłowym zastosowaniu przepisów procesowych rozstrzygnięcie byłoby inne, stąd konieczne było wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Przy ponownym rozstrzyganiu sprawy organ podatkowy winien uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną przepisów postępowania. Z wymienionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 200 w zw. z art. 209 p.p.s.a. zasądzając je na rzecz strony skarżącej od organu administracji.