II GSK 45/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Jan Bała Sędzia del. WSA Krystyna Józefczyk (spr.) Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P.H.U. "J." J. H., B. H. Spółka jawna w J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 września 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 1252/09 w sprawie ze skargi P.H.U. "J." J. H., B. H. Spółka jawna w J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem przepisów o transporcie drogowym oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1252/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę P. H.-U. "J.-T." J. H., B. H. Sp. j. z siedzibą w J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) z dnia [...] maja 2009 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej. I. Sąd I instancji orzekł w następującym stanie faktycznym sprawy: W toku kontroli autobusu marki M. o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą marki S. o nr rej. [...] kierujący pojazdem okazał zaświadczenie potwierdzające spełnienie wymagań ustawy o transporcie drogowym z nieaktualną datą badań lekarskich. W protokole przesłuchania świadka oświadczył natomiast, że nie został skierowany przez pracodawcę na badania lekarskie. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 roku, nr [...], D. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na P. H.-U. "J-T." J. H., B. H. Sp. j. z siedzibą w J. karę pieniężną w kwocie 500 zł za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie i psychologiczne. Po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] maja 2009 roku, nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zmianami, dalej k.p.a.), art. 87 ust. 1 i 3, art. 92 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) oraz lp. 1.8.1 załącznika do ustawy, organ utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż w trakcie kontroli kierowca nie posiadał aktualnego dokumentu potwierdzającego wykonanie wymaganych badań lekarskich i psychologicznych potwierdzających, że brak jest u kierowcy przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, ponieważ na badania nie został skierowany przez pracodawcę. Stosownie do treści art. 92 ust. 1 pkt 5 ustawy o transporcie drogowym kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów o ruchu drogowym oraz w zakresie ochrony środowiska, okresowych ograniczeń ruchu pojazdów na drogach lub zakazu ruchu niektórych ich rodzajów, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Zgodnie zaś z załącznikiem oznaczonym I p. 1.8. lit. 1 do ww. ustawy, kara pieniężna w wysokości 500 złotych sankcjonuje wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie: skierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne. Organ wyjaśnił, iż odmówił wiarygodności dokumentowi przesłanemu w dniu 14 listopada 2008 r., mającemu potwierdzić, iż kierowca został skierowany na wymagane ustawą badania przed datą kontroli a także pisemnym wyjaśnieniom kierowcy z dnia 31 października 2008 r., albowiem są one sprzeczne z zeznaniami kierowcy złożonymi bezpośrednio w trakcie kontroli do protokołu, który podpisał bez zastrzeżeń. Oddalając skargę PHU "J.-T." J. H., B. H. Sp. j. w J. na powyższą decyzję, WSA w W. podniósł, iż w rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, iż kierujący kontrolowanym pojazdem w trakcie kontroli okazał zaświadczenie potwierdzające spełnienie wymagań ustawy o transporcie drogowym z nieaktualną datą badań lekarskich, a w protokole przesłuchania świadka oświadczył, iż nie został na nie skierowany przez przedsiębiorcę. Sąd podkreślił, iż protokół kontroli kierowca podpisał bez zastrzeżeń. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, który odmówił wiarygodności dokumentowi przesłanemu w dniu 14 listopada 2008 r., mającemu zaświadczyć, iż kierowca został skierowany na wymagane ustawą badania przed datą kontroli a także pisemnym wyjaśnieniom kierowcy z dnia 31 października 2008 r., albowiem są one sprzeczne z zeznaniami kierowcy złożonymi bezpośrednio w trakcie kontroli. W ocenie Sądu stanowisko skarżącej, iż nie miała ona wpływu na działanie kierowcy a tym samym na powstałe naruszenie, co winno skutkować umorzeniem postępowania przez organ administracji, jest błędne i nie znajduje oparcia w obowiązującym w dacie rozstrzygnięcia przez organ administracji stanie prawnym. Sąd I instancji stwierdził nadto, że przedsiębiorca korzysta z pełnej swobody w wyborze osób, które na jego rzecz wykonują przewozy oraz z takiej formy ich zatrudnienia, która umożliwi mu zabezpieczenie swoich interesów i należyte wykonanie ciążących na pracownikach obowiązków, aczkolwiek ponosi on w płaszczyźnie prawa administracyjnego wyłączną odpowiedzialność za skutki wadliwego wykonywania przez kierowcę swych obowiązków, to obowiązujące prawo przewiduje możliwość wystąpienia przeciwko takiemu kierowcy ze stosownym powództwem o odszkodowanie z tytułu wyrządzonej przez niego szkody w związku z nienależytym wykonywaniem obowiązków. Podkreślił, iż wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej. Z faktu, iż w takim zakresie organy nie poczyniły ustaleń, nie można wywodzić o wadliwości podjętych przez organy decyzji. Przesłanką powyższej odpowiedzialności jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez ustalony podmiot, w tym przypadku skarżącą spółkę, nałożonych przez wskazane przepisy prawa obowiązków. Zdaniem Sądu nie można także podzielić poglądu skarżącej, że przewoźnik zlecając wykonanie usługi prowadzenia pojazdu nie ma możliwości wymuszenia od kierowcy zachowań dotyczących wykonania tej usługi, albowiem ma możliwość zabezpieczenia swoich interesów w warunkach zawartej z nim umowy i należytego jej wykonania. W istocie bowiem kierowca, niezależnie od formy zatrudnienia, wykonuje jedynie jedną z czynności składającą się na sekwencję działań, których suma dopiero jest transportem drogowym, w rozumieniu ustawy transportowej. Natomiast sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i obmyślenie takich organizacyjnych rozwiązań, które dyscyplinować będą osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. Sąd stwierdził, iż w sprawie niniejszej nie może ulegać wątpliwości, że dopuszczenie pracownika do pracy na stanowisku kierowcy bez skierowania go na badania lekarskie, w tym psychologiczne, mające potwierdzić jego zdolności psychofizyczne do kierowania pojazdem, zagraża bezpieczeństwu drogowemu. Organ nie naruszył więc prawa obciążając odpowiedzialnością skarżącą spółkę, bowiem nie zostały wykazane żadne okoliczności wskazujące na możliwość uwolnienia od odpowiedzialności, zaś wykazane naruszenie zagrażało bezpieczeństwu ruchu drogowego. II. Skargę kasacyjną od wyroku WSA w W. z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1252/09 wniosło P.H.-U. "J.-T." J. H., B. H. Sp. j. z siedzibą w J. Strona wnosząca skargę kasacyjną zaskarżyła powyższy wyrok w całości, żądając jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenia wyroku i utrzymanych tym wyrokiem decyzji WITD i GITD i umorzenia postępowania w sprawie oraz zasądzenia kosztów postępowania łącznie z kosztami zastępstwa procesowego za obie instancje. Ponadto strona wniosła o przeprowadzenie rozprawy nawet pod nieobecność skarżącego bądź jego pełnomocnika. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tzn. art. 145 §1 pkt a) i c) w związku z art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1270 ze zmianami, dalej p.p.s.a.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy przez nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy oraz jego błędną ocenę przez przyjęcie, że wyjaśnienia złożone do protokołu kontroli przez kierowcę są jedynym dowodem potwierdzającym brak skierowania kierowcy na badania przez pracodawcę. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż organ nie wyjaśnił, a Sąd nie wziął pod uwagę sprzeczności pomiędzy rzekomym oświadczeniem kierowcy złożonym do protokołu a wystawionym skierowaniem na badania noszącym datę 25 sierpnia 2008 r. Organ nie wziął pod uwagę, że kierowca mógł zapomnieć, że takie skierowanie posiadał. Sąd bezkrytycznie przyjął stanowisko organu, że dokument z 25 sierpnia 2009 r. jest niewiarygodny, nie wchodząc nawet w meritum sprawy przyjął, że oświadczenie kierowcy złożone do protokołu jest jedynym wiarygodnym dowodem w sprawie. Zdaniem kasatora WSA i organy zbyt pochopnie i jednostronnie przyjęły niewiarygodność późniejszych wyjaśnień kierowcy. Zarówno WSA, jak i organy nie uzasadniły przyczyn braku wiarygodności skierowania z dnia 25 sierpnia 2008 r. i oświadczenia kierowcy złożonego w dniu 31 października 2009 r. A zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego i prawdy obiektywnej, Sąd powinien wskazać przyczyny odmówienia wiarygodności określonym występującym w sprawie dowodom, na których oparł rozstrzygnięcie. III. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany zarzutami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest wyłącznie odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Konieczność precyzyjnego wskazania podstaw kasacyjnych nie ogranicza prawa strony do sądu, bowiem przy sporządzeniu skargi kasacyjnej ustawodawca wprowadził przymus adwokacko-radcowski (art. 175 p.p.s.a.). Skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym o szczególnym charakterze i w ślad za tym o szczególnych wymaganiach formalnych, spośród których przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie urasta do rangi wymagania przesądzającego o istocie tego środka. Skarga kasacyjna winna być tak zredagowana, aby nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych. Rygoryzm formalny w stosunku do skargi kasacyjnej ma służyć ustaleniu w sposób niebudzący wątpliwości zakresu rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. Kasator sformułował zarzut naruszenia przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz jego błędną ocenę przez przyjęcie, że wyjaśnienia złożone do protokołu kontroli przez kierowcę są jedynym dowodem potwierdzającym brak skierowania kierowcy na badania przez pracodawcę. Kasator zarzucił naruszenie norm postępowania w powiązaniu z przepisami prawa materialnego, których naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, nie wskazując jakie przepisy prawa materialnego zostały naruszone. Tak sformułowany zarzut skargi kasacyjnej w tym zakresie nie poddaje się kontroli. Kolejny zarzut skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z postanowieniami art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W zupełności należy podzielić pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 12 maja 2005 r. (FSK 2123/04), że obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, o którym mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. obejmuje nie tylko przytoczenie ustaleń dokonanych przez organ administracji publicznej, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem (art. 3 § 1). Obowiązek przyjęcia określonego stanu faktycznego przez sąd pierwszej instancji wynika pośrednio ze zdania drugiego art. 188, a także art. 183 § 1 w zw. z art. 174 pkt 1 i 2. Uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno zawierać ocenę stanu faktycznego ustalonego przez organ administracyjny. Nie wystarczy zatem ograniczyć się do stwierdzenia, co ustaliły organy administracyjne, lecz niezbędne jest wskazanie, które ustalenia zostały przyjęte przez sąd pierwszej instancji, a które nie. Przyjęcie przez wojewódzki sąd administracyjny stanu faktycznego, który organ administracyjny ustalił bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny, stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji powinno pozwalać na skontrolowanie przez strony i ewentualnie sąd wyższej instancji, czy sąd orzekający w sprawie nie popełnił w swym rozumowaniu błędów, poza tym powinno wskazywać jaka norma obowiązującego prawa została zastosowana oraz interpretację przepisu w odniesieniu do rozpoznawanej sprawy. Przenosząc te rozważania na grunt sprawy objętej skargą kasacyjna, Sąd pierwszej instancji w sposób wyczerpujący uzasadnił motywy swojego rozstrzygnięcia, odnosząc się również do dodatkowo złożonych wyjaśnień przedsiębiorcy, którym nie dał wiary. Uzasadnienie wyroku objętego kontrolą NSA spełnia wszystkie wymogi przewidziane prawem, chociaż motywy rozstrzygnięcia są niezgodne z oczekiwaniami skarżącego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne. Brak zarzutu skargi kasacyjnej kwestionującej ustalenia stanu faktycznego pozostawia poza kontrolą instancyjną tę problematykę. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na zasadzie art. 184 p.p.s.a.