VIII SA/Wa 283/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia NSA Piotr Piszczek, Protokolant Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2009 r. sprawy ze skargi Agencji Nieruchomości Rolnych – Oddział Terenowy w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty S. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], obie w części dotyczącej płatności opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na rachunek bankowy Starostwa Powiatowego w S.; 2) oddala skargę w pozostałym zakresie; 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w części określonej w punkcie 1 wyroku do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 4) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych – Oddział Terenowy w W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] marca 2009r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. po rozpoznaniu odwołania Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w W., utrzymało w mocy decyzję Starosty S. z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...] w sprawie przekształcenia na rzecz E. i K. małżonków Z. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości nr [...] o powierzchni [...] ha położonej w S. przy ulicy P.w prawo własności. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Starosta S. decyzją z dnia [...] czerwca 2008r., wydaną na podstawie art. 1, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1, 2, 6 i 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2005r. Nr 175, poz. 1459 ze zm.), zwana dalej ustawą o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości: 1. przekształcił na rzecz dotychczasowych użytkowników wieczystych E. i K. małżonków Z.w prawo własności prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ulicy P. w S. stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr ewidencyjnym [...] o powierzchni [...] ha, ujawnionej w KW Nr [...]; 2. ustalił opłatę z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w wysokości [...] złotych udzielając bonifikaty w wysokości 90%; 3. określił, iż ustaloną w pkt 2 opłatę E. i K. Z. obowiązani są uiścić na rachunek Bankowy Starostwa Powiatowego w S. w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się decyzji; 4. pouczył, że prawo użytkowania wieczystego przekształca się w prawo własności nieruchomości z dniem, w którym decyzja stanie się ostateczna; 5. wskazał, że decyzja stanowi podstawę do dokonania zmiany wpisu w księdze wieczystej. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Agencja Nieruchomości Rolnych, Oddział Terenowy w W., podnosząc, że opłata za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności powinna być uiszczona na rzecz dotychczasowego właściciela, tj. Skarbu Państwa reprezentowanego przez Agencję Nieruchomości Rolnych w związku z czym w decyzji winien zostać wskazany rachunek bankowy Agencji Nieruchomości Rolnych w W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze R. decyzją z dnia [...] marca 2009r., biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwana dalej kpa utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż nieruchomość o nr [...] została przekazana do Zasobu Agencji Nieruchomości Rolnych ostateczną decyzją Wojewody R. z dnia [...] stycznia 1993r. Podniosła, iż przepis art. 20 c ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa ( Dz. U. z 2007r. Nr 231, poz. 1700 ) opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie uznaje za przychód Agencji. Agencja jest uprawniona tylko do pobierania opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego gruntów zasobu. Z treści art. 4 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności natomiast wynika, że opłata za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przysługuje dotychczasowemu właścicielowi nieruchomości czyli Skarbowi Państwa. Nieruchomości dysponowane przez Agencję pozostają własnością Skarbu Państwa, a Agencja jest tylko instytucją powierniczą. Z powyższego organ wywiódł, iż opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności powinny być wnoszone na konto Starostwa Powiatowego. Żądanie zatem Agencji Nieruchomości Rolnych - w ocenie organu odwoławczego - jest bezzasadne i pozbawione podstawy prawnej. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w W. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenia art. 4 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oraz art. 4 ust. 14 tej ustawy w związku z art. 23 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), zwanej dalej ustawą o gospodarce nieruchomościami. Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty S. w całości i zmianę decyzji w ten sposób, aby opłata przekazana była na konto bankowe Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w W. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, na rzecz jakiego podmiotu, ma być uiszczana opłata z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Z bezspornych i prawidłowych w sprawie ustaleń wynika, że przedmiotem przekształcenia w niniejszej sprawie była nieruchomość rolna wchodząca w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa w rozumieniu art. 12 ust. 1 w związku z art. 1 i art. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy Skarb Państwa powierza Agencji Nieruchomości Rolnych wykonywanie prawa własności i innych praw rzeczowych na jego rzecz w stosunku do tego mienia. Przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, Agencja Nieruchomości Rolnych obejmując we władanie powierzone składniki mienia Skarbu Państwa, wykonuje we własnym imieniu prawa i obowiązki z nimi związane w stosunku do osób trzecich, jak również we własnym imieniu wykonuje związane z tymi składnikami obowiązki publicznoprawne. W tym miejscu wskazać należy, iż w powyższej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 99/08, którego stanowisko Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela. Sąd wyjaśnił w cytowanym orzeczeniu, że przytoczone przepisy jednoznacznie wskazują, iż wolą ustawodawcy było, aby Skarb Państwa swoje uprawnienia właścicielskie do mienia określonego w art. 1 i art. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, wykonywał za pośrednictwem Agencji Nieruchomości Rolnych. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości osoba, na rzecz której zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, jest obowiązana do uiszczenia dotychczasowemu właścicielowi opłaty z tytułu tego przekształcenia. Analizując zatem ten przepis w kontekście powyższych rozważań, nie ma wątpliwości, że obowiązek uiszczenia opłaty jest skorelowany ze zdarzeniem w postaci przejścia prawa własności nieruchomości. Na podmiot będący do czasu przekształcenia użytkownikiem wieczystym nakłada się obowiązek uiszczenia opłaty na rzecz podmiotu, któremu dotychczas przysługiwało prawo własności do przedmiotowej nieruchomości. Poza sporem jest, że "dotychczasowym właścicielem" w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości jest Skarb Państwa, a opłata należna z tytułu przekształcenia wynika z wyzbycia się prawa własności. Reasumując, prawo do opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mieści się w pojęciu uprawnień właścicielskich Skarbu Państwa, a te zgodnie z art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa wykonuje Agencja Nieruchomości Rolnych. Nie można utożsamiać kompetencji starosty do wydania decyzji, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, z uprawnieniem właścicielskim, jakim jest pobieranie opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Odnosząc się do argumentacji zaprezentowanej w zaskarżonej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. stwierdzić należy, iż przepis art. 20c ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa określa źródła przychodów w zakresie gospodarki finansowej związanej z gospodarowania mieniem Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (dalej: Zasobu), przy czym ze względu lit. d tego przepisu należy przyjąć, że jest to katalog otwarty. Wskazane w art. 20 c ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi "inne przychody z działalności w zakresie gospodarowania i rozporządzania mieniem Zasobu", obejmują także opłatę z tytułu przekształcenia, o której mowa w art. 4 ust. 2 o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Uprawnienie starostwa powiatowego w myśl art. 4 ust. 14 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w związku z art. 23 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami ogranicza się do potrącenia 25% środków uzyskiwanych z wpływów osiąganych z opłat z tytułu przekształcenia przy czym do potrącenia w rozumieniu tego przepisu nie można stosować przepisów kodeksu cywilnego. Nie sposób bowiem przyjąć jakie podmioty, w takiej sytuacji, byłyby jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, ani że każda z nich mogłaby potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej. Przepis art. 23 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przyznaje staroście jedynie prawo do żądania przekazania 25% środków uzyskiwanych przez Skarb Państwa z tytułu opłat tam wskazanych oraz opłaty wskazanej w art. 4 ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Podkreślić należy, że w zakresie opłaty związanej z przekształcaniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, staroście przysługuje prawo tylko do jej czwartej części i to nie na podstawie wykonywania uprawnień statio fisci Skarbu Państwa, ale jako organowi samorządu terytorialnego, albowiem kwota ta stanowi dochód jednostki samorządu terytorialnego (powiatu) na obszarze której położona jest nieruchomość. Wobec powyższego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2009 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty S. z dnia [...] czerwca 2008 r. - obie w części dotyczącej płatności opłaty za przekształcenie na konto Starostwa Powiatowego w S. Uchylone części obu rozstrzygnięć dotyczyły bowiem błędnego wskazania podmiotu, na rzecz którego należało uiścić należność z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. ----------------------- 1