I SA/Wa 413/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędzia WSA Iwona Kosińska Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi J. Z. i Z. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących J. Z. i Z. Z. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2008 roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu odwołania J. Z. i Z. Z. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2007 roku nr [...] odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego nr hip. [...] o pow. [...] m2, stanowiącego obecnie część działek nr ew. [...] i nr [...] w obrębie [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych: Nieruchomość [...] położona przy ul. [...], ozn. hip. [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy ( Dz. U. Nr 50 , poz. 279). Z dniem 21 listopada 1945 toku grunty nieruchomości [...], w tym grunt przedmiotowej nieruchomości, na podstawie art. 1 powołanego wyżej dekretu , przeszły na własność gminy W., a następnie Skarbu Państwa. Następnie grunt przedmiotowej nieruchomości stał się z dniem 27 maja 1990 roku z mocy prawa własnością [...] Gminy W. [...]. Stosownie do art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 25 marca 1994 roku o ustroju Miasta Stołecznego Warszawy ( Dz. U. Nr 48 poz. 195 ze zm. ) grunt przedmiotowej nieruchomości stał się własnością Gminy W. [...], natomiast zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2000 roku o ustroju Miasta Stołecznego Warszawy ( Dz. u. Nr 41 poz. 361 ze zm. ) grunt ten stal się własnością Miasta W. Wnioskiem z dnia [...] października 1948 roku dawny właściciel Z. D. złożył wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej przy ul. [...]. Decyzją z dnia [...] stycznia 1975 roku nr [...] Naczelnik [...] W. [...] odmówił dawnym właścicielom hipotecznym prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z dnia [...] września 2001 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność decyzji z dnia [...] stycznia 1975 roku jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Decyzją z dnia [...] lipca nr [...] lipca 2007 roku nr [...] Prezydent W. odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego nr hip. [...] o pow. [...] m2, stanowiącego obecnie część działek nr ew. [...] i nr [...] w obrębie [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że przedmiotowa nieruchomość jest własnością osób trzecich tj. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] . Trwałe rozdysponowanie gruntu przez przeniesienie prawa własności na rzecz tej spółki uniemożliwia ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli hipotecznych, zaś organ administracji nie jest właściwy do zmiany powstałego stosunku cywilno-prawnego jakim jest prawo własności. Organ II instancji podzielił to stanowisko i wskazał, że zarząd Gminy W. [...], na mocy uchwały nr [...] podjętej w dniu [...] lutego 2001 roku [...], przeniósł prawo własności nieruchomości położonej w W. przy zbiegu ulic [...] o łącznej pow. [...] ha, stanowiących działkę ewidencyjną nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. W skład tej nieruchomości wchodzi także przedmiotowa nieruchomość. W wykonaniu ww. uchwały została zawarta w formie aktu notarialnego w dniu [...] marca 2001 roku umowa przeniesienia prawa własności nieruchomości . Odmowa ustanowienia prawa użytkowania wieczystego następcom prawnym byłych właścicieli nastąpiła zatem z uwagi na rozdysponowanie gruntu dekretowego. Rozporządzenie gruntem spowodowało pozbawienie następców prawnych dawnych właścicieli roszczenia o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Organ administracji, działając w granicach swojej właściwości, nie ma prawnych możliwości zniweczenia skutków cywilnoprawnych powstałych wskutek zawarcia umowy sprzedaży. Wprawdzie przeznaczenie przedmiotowego gruntu powinno mieć podstawowe znaczenie przy ponownym rozpatrzeniu wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, co jest zgodne z art. 7 ust. 2 dekretu , jednakże organ I instancji nie może pominąć faktu aktualnego stanu prawnego nieruchomości. Grunt dawnej nieruchomości [...] nie jest już własnością Miasta W., a osoby prawnej. Fakt ten przesądza o braku możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku złożonego na podstawie przepisów dekretu. W chwili obecnej nie istnieje zatem prawo, które mogłoby być przyznane następcom prawnym byłego właściciela nieruchomości. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wnieśli J. Z. i Z. Z. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji. Skarżący zarzucili zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie art. 7 ust. 2 i ust. 4 dekretu z dnia 26 października 1945 roku , a także naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 140 kpa. Przepis art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na terenie Miasta W. jako jedyny warunek konieczny do uwzględnienia wniosku wskazuje, aby zachodziła zgodność pomiędzy korzystaniem z gruntu przez dotychczasowego właściciela a przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Poza tym rozpatrując odwołanie od decyzji odmownej Prezydenta W. organ nie odniósł się do argumentacji wskazanej w piśmie skarżących z dnia 15 października 2007 roku, w którym skarżący wskazali , że w przypadku nieuwzględnienia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu, Prezydent W. winien zaoferować skarżącym prawo użytkowania wieczystego innej działki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku J. i Z. i małżonków Z. (następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] jest przepis art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, póz. 279, : zwany dalej dekretem). Zgodnie z brzmieniem ww. przepisu "gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania". Konstrukcja tego przepisu, zawarta w sformułowaniu "gmina uwzględni wniosek" wskazuje, że jeżeli zachodzi przesłanka określona w tym przepisie, to organ musi podjąć decyzję określoną przepisem prawa. Przesłanką tą jest zgodność korzystania z gruntu z jego przeznaczeniem w planie zagospodarowania przestrzennego. Wystąpienie tej przesłanki obligowało organ do ustanowienia prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego). Należy podzielić zarzuty zawarte w skardze, iż organy obydwu instancji nie zbadały przesłanek, o których mowa w art. 7 ust. 2 dekretu, a podstawą odmowy ustanowienia prawa użytkowania j wieczystego gruntu uczyniły okoliczność nie mającą znaczenia w rozumieniu tego przepisu, tj. wcześniejsze zbycie prawa własności tej nieruchomości. Za zasadne zatem należy uznać zarzuty skarżących , że powyższe uzasadnienie wskazuje oparciem się przez organ na przesłankach nie wskazanych w art. 7 ust. 2 dekretu , które nie powinny mieć w przedmiotowej sprawie żadnego znaczenia. Znaczny odstęp czasu od czasu złożenia wniosku dekretowego do jego powtórnego rozpoznania przez organ spowodował zmiany w stanie prawnym przedmiotowej nieruchomości , ale to nie może stanowić wyłącznie podstawy do odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Należy również zauważyć , że umowa zbycia przedmiotowej nieruchomości ( [...] marca 2001 roku ) miała miejsce przed rozpoznaniem wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 1975 roku, odmawiającej dawnym właścicielom hipotecznym prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości, który został złożony [...] stycznia 1999 roku. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd odnośnie pierwszeństwa praw wynikających z dekretu z dnia 26 października 1945 roku przed innymi prawami ( np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2004 roku, OSK 252/04 ). Reasumując wskazać należy, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7 ust. 1 dekretu, art. 7, 77, 107 § 1 i 3 kpa, a rodzaj i charakter naruszeń mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia uzasadniają uchylenie obydwu decyzji. Powyższe stanowisko Sądu jest zbieżne z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 sierpnia 2008 roku , I OSK 111/07 nie publikowany. Wobec powyższego Sąd z mocy art. 145 § l pkt. 1) lit. a) i c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy Organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni powyższe oceny prawne, tj. ustali czy zostały spełnione przesłanki z art. 7 ust. 1 dekretu.