I SA/Sz 535/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 września 2009 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznanie płatności na rok 2008 oddala skargę Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 13 maja 2008 r. do Biura Powiatu B. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek T. B. o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2008. We wniosku T. B. zadeklarowała do płatności jedenaście działek rolnych położonych na pięciu działkach ewidencyjnych o łącznej powierzchni 16,01 ha. W części VII dotyczącej oświadczenia o sposobie wykorzystania działek rolnych, w kolumnie odnoszącej się do grup upraw, wnioskodawczyni zadeklarowała cztery działki rolne (oznaczone symbolem C, D, E, J), dla których ubiegała się o przyznanie tylko jednolitej płatności obszarowej, trzy działki (oznaczone symbolem C 1, D 1, E 1), dla których producentka ubiegała się o przyznanie tylko uzupełniającej płatności obszarowej i pozostałe cztery (oznaczone symbolem A, B, H, I), dla których ubiegała się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej oraz płatności z tytułu trwałych użytków zielonych. W wyniku przeprowadzonej przez organ kontroli, przy wykorzystaniu dostępnej ortofotomapy, stwierdzono, że działka ewidencyjna o numerze [...] zgłoszona do płatności (oznaczona symbolem E), nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. W ramach tego postępowania, T. B. złożyła wyjaśnienia podając, że w 2004 r. nie deklarowała do płatności działki ewidencyjnej [...], gdyż nie spełniała ona - na całej powierzchni - wymogów dobrej kultury rolnej. Działka powyższa została zgłoszona dopiero w późniejszych latach, po spełnieniu wymogów ustawowych. Niezgadzając się z wyłączeniem tej działki z przyznania płatności, T. B. złożyła w organie korektę wniosku, pomniejszając powierzchnię działki rolnej oznaczonej symbolem D o 0,3 ha. Ponadto, wnioskodawczymi wystąpiła do organu z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli na miejscu, który to wniosek organ załatwił odmownie. Decyzją Kierownika B. Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] r. odmówiono producentce przyznania jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz nałożono sankcję w odniesieniu do tych płatności, która będzie potrącana z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu składanych w ciągu trzech lata kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodność. W odwołaniu od powyższej decyzji, wnioskodawczyni podniosła zarzut wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego, na podstawie nieaktualnej ortofotomapy. Odwołująca się podniosła, że nie uwzględniono jej wniosku o przeprowadzenie kontroli na miejscu. Ponadto, podkreśliła, że "niewyobrażalna jest sytuacja, w której rolnik nabywający nieruchomość po 2003 r. i doprowadzający ją do stanu odpowiadającego dobrej kulturze rolnej, nie może skorzystać z płatności obszarowych do tej działki". Na skutek wniesionego odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że warunkiem przyznania jednolitej płatności obszarowej do powierzchni użytków zielonych jest to, by na dzień 30 czerwca 2003 r. grunty były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. W wyniku przeprowadzonej przez organ kontroli administracyjnej, przy pomocy dostępnych narzędzi informatycznych, takich jak ortofotomapa oraz dane LPIS/GIS ustalono, że wnioskodawczyni warunku tego nie spełniła, gdyż na zadeklarowanej we wniosku działce ewidencyjnej [...] o powierzchni 10,78 ha, wyłącznie 3,36 ha było utrzymywane - na dzień 30 czerwca 2003 r. - w dobrej kulturze rolnej. Ponadto, jak wskazał organ, stwierdzono, że działka ewidencyjna nr [...] oznaczona symbolem D, której powierzchnia zadeklarowana wyniosła 2,54 ha, w wyniku złożonej korekty wniosku została zmniejszona do powierzchni 2,24 ha. Tym samym łączna powierzchnia gruntu wykluczonego z przyznania płatności wyniosła 7,42 ha. Dalej organ wyjaśnił, iż odmówiono producentce przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożono sankcję, gdyż wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku (16,01 ha) a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli (8,29 ha) wyniosła 93,12 %, a zatem zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów rezerwowych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE L 345 z 20.11.2004 r.). Odnośnie uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grup podstawowych organ podał, iż zadeklarowana przez producentkę powierzchnia wyniosła 14,12 ha, stwierdzona zaś w wyniku kontroli powierzchnia wyniosła 6,4 ha. Ponieważ procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli wyniosła 120,63 %, odmówiono przyznania płatności i nałożono sankcję zgodnie z art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008. Odnośnie sposobu przeprowadzenia kontroli, organ wyjaśnił, że dostępne w kontroli administracyjnej narzędzia takie jak ortofotomapa, dane LPIS/GIS pozwoliły przeprowadzić postępowanie dowodowe. Na wykonanym obrazie ortofotomapy (mapę sporządzono w dniu 3 kwietnia 2005 r., lecz zdjęcie wykonano w dniu 30 lipca 2004 r.) widać, iż zdecydowana cześć działki ewidencyjnej 473/4 porośnięta jest drzewami, krzewami. Oznacza to, że na dzień 30 czerwca 2003 r. działka ta nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej. Ponieważ stan ten nie budził wątpliwości, organ odstąpił od kontroli na miejscu, która zgodnie z ust. 2 art. 20 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenie (WE) Nr 1290/2005, (WE) Nr 247/2006, (WE) Nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) Nr 1782/2003, ma charakter uzupełniający (nieobowiązkowy). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie T. B. wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego, zarzucając jej naruszenie: - art. 23 rozporządzenia Komisji WE Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. poprzez nieuwzględnienie środków dowodowych, o które wnioskowała strona, - art. 124 ust. 1 rozporządzenia Rady WE Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. poprzez potraktowanie jako jednego wniosku, wniosków skarżącej za 2004 i 2005 r., - art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. poprzez bezzasadne jego zastosowanie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że ortofotomapy, na podstawie których organ dokonał oceny stanu faktycznego, nie były aktualne na dzień wydania decyzji. Ponadto, skarżąca dodała, że niesprawiedliwym jest fakt, że rolnik nabywający nieruchomość w 2003 r. i doprowadzający ją do stanu odpowiadającemu dobrej kulturze rolnej, nie może skorzystać z płatności obszarowych do tej działki. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji i Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie - podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i odnosząc się szczegółowo do poszczególnych zarzutów skargi. W piśmie procesowym z dnia 28 lipca 2009 r. skarżąca wniosła o dołączenie jako dowód w sprawie ortofotomapy sporządzonej na podstawie zdjęcia wykonanego w dniu 30 lipca 2004 r. oraz kopii wniosku o przyznanie płatności na 2004 r. - na okoliczność niezgłaszania w 2004 r. działki [...] do płatności z uwagi na brak dobrej kultury rolnej. Skarżąca wskazała, iż działka ta została zgłoszona po raz pierwszy dopiero w 2005 r. jako ugór, po przywróceniu jej do dobrej kultury rolnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 10517. – zwaną dalej: ustawą o płatnościach), rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Powołane powyżej rozporządzenie nr 1782/2003 zostało uchylone przepisem art. 146 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r., ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) 247/2006, (WE) 378/2007, oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.UE.L.09.30.16), które weszło w życie z dniem 1 lutego 2009 r., a które stosuje się od dnia 1 stycznia 2009 r. (art. 149). W myśl art. 146 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia nr 73/2009, odniesienia do rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 dokonane w innych (niż rozporządzenie nr 73/2009) aktach "traktowane są jako odniesienia do niniejszego rozporządzenia i odczytuje się zgodnie z tabelą korelacji zawartą w załączniku XVIII". Zgodnie z tą tabelą, ust. ust. 4, 5 i 6 artykułu 143b rozporządzenia nr 1782/2003 zostały zastąpione przez art. 124 rozporządzenia nr 73/2009 (w szczególności: ust. 1, 2 i 4 art. 124). Przepisy art. 124 rozporządzenia nr 73/2009 (powołanego w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji) nie wprowadziły nowych warunków, jakie należy spełnić aby otrzymać płatności bezpośrednie – stanowią one w istocie powtórzenie przepisów art. 143b ust. 4, 5 i 6 rozporządzenia nr 1782/2003. W myśl art. 124 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 powierzchnie użytków rolnych nowego państwa członkowskiego innego niż Bułgaria i Rumunia, objętego systemem jednolitej płatności obszarowej stanowią część jego wykorzystywanej powierzchni użytków rolnych, które w dniu 30 czerwca 2003 r. utrzymane były w dobrej kulturze rolnej bez względu na to, czy były w tym dniu wykorzystywane do produkcji, oraz, w stosownych przypadkach, dostosowaną zgodnie z obiektywnymi i niedyskryminującymi kryteriami ustanowionymi przez to nowe państwo członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję. Zgodnie ze zdaniem drugim art. 124 "wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych" oznacza całkowitą powierzchnię zajmowaną przez grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe, określoną przez Komisję dla celów statystycznych. Ponadto w ust. 6 cytowanego artykułu przyjęto, że "wszelkie grunty, z tytułu których pobierane są płatności w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej, utrzymywane są w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska zgodnie z art. 6". Z przytoczonych przepisów art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach w zw. z przepisami art. 124 ust. 1 i 4 rozporządzenia nr 73/2009 wynika zatem, że warunkiem przyznania rolnikowi (producentowi rolnemu) jednolitej płatności obszarowej, jest m.in. to, by zgłoszone do płatności grunty rolne: a) stanowiły wykorzystywane użytki rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., (niezależnie od tego czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja czy też nie) – art. 7 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt pkt 9 ustawy o płatnościach i w zw. z art. 124 ust. 1 zdanie pierwsze i ust. 4 rozporządzenia nr 73/2009, b) stanowiły wykorzystywane użytki rolne, tj. grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe – art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w zw. z art. 124 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia nr 73/2009, c) były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (art. 124 ust. 4 rozporządzenia nr 73/2009), co oznacza - wg art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach – iż mają być one "utrzymywane zgodnie z normami". W zaskarżonej decyzji wskazano, że działka rolna E nie spełniła wymogu wynikającego z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, gdyż nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Skarżąca nie zgadza się z powyższym wyłączeniem, gdyż jej zdaniem postępowanie dowodowe oparto na nieaktualnej ortofotomapie. Odnosząc się do powyższego zarzutu należy wskazać, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Zdaniem Sądu brak dobrej kultury rolnej na spornej działce na dzień 30 czerwca 2003 r. jest bezsporny. Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca w piśmie z dnia 19 września 2009 r. złożonym przed organem pierwszej instancji podała, iż sporna działka ewidencyjna [...] w 2003 r. nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej i w związku z powyższym nie zgłaszała jej do płatności w 2004 r. Według oświadczenia skarżącej po poniesieniu dużych nakładów finansowych obszar ten został doprowadzony do dobrej kultury rolnej, stawianej wymogami art. 143b ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003. Dalej, producentka wyjaśniła, że dopiero w 2005 r. po spełnieniu w 100 % wymogów dobrej kultury rolnej działka została zgłoszona do przyznania płatności obszarowej z tytułu ugorowania. W latach 2007-2008 wniosek ten został poszerzony o płatność uzupełniającą. Również w piśmie procesowym z dnia 28 lipca 2009 r. skarżąca wskazała, że działka ta "z uwagi na brak dobrej kultury rolnej w 2004 r. nie była zgłaszana do dopłat". Ponadto, Sąd wskazuje, że ustalenia faktyczne zawarte w zaskarżonej decyzji oparte zostały na wynikach kontroli przeprowadzonej przy wykorzystaniu dostępnych narzędzi informatycznych, takich jak ortofotomapa oraz dane LPIS/GIS. Ustalenia te - w ocenie Sądu - są przekonujące, nie budzące takich wątpliwości, które mogłyby podważyć ich zasadność. Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 17 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 system identyfikacji działek rolnych jest ustanowiony na podstawie map lub dokumentów ewidencyjnych gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10.000. Zawarte w aktach administracyjnych zdjęcie lotnicze zostało wykonane w 2004 roku i dowodzi ono, że skarżąca do dnia wykonania zdjęcia, a zatem również w 2003 roku, nie doprowadziła opisanej w decyzji działki do stanu pozwalającego na uzyskanie jednolitej płatności obszarowej (JPO). Mapa, na którą powołują się organy opatrzona jest podziałką. Wskazuje przebieg granic działki [...], widoczny na fotografii i graficznie oznaczony teren (granice) zalesienia i zadrzewienia. Załączona do akt ortofotomapa prezentuje rzeczywisty sposób stan pokrycia i zagospodarowania terenu. Dowodzi zatem, że działka ta nie była utrzymywana przez skarżącą w dobrej kulturze rolnej. Sąd wskazuje, że obowiązkiem organu administracyjnego rozpoznającego sprawę jest zebranie i ocena materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 Kpa. Ortofotomapa, jak każdy dowód w sprawie podlega ocenie organu, która w ocenie Sądu została wyrażona w zaskarżonej decyzji i jest prawidłowa. Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia przez organ wniosku o przeprowadzenie kontroli na miejscu należy wyjaśnić, że niezależnie od zapisu art. 20 ust. 2 powołanego wcześniej rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009, który stwierdza, że kontrole w terenie mają charakter uzupełniający, i że w zakresie kontroli organ może korzystać z technik teledetekcji i globalnego systemu nawigacji satelitarnej należy stwierdzić, iż kontrola na miejscu byłaby bezcelowa, gdyż w jej wyniku ustalono by jedynie stan obecny, który jak sama skarżąca podała obrazuje działkę rolną doprowadzoną już do dobrej kultury rolnej w wyniku wykonanych w 2005 r. prac agrotechnicznych. Wobec tego, że ustawowy wymóg przyznania płatności wiąże się z utrzymaniem w dobrej kulturze rolnej gruntów na dzień 30 czerwca 2003 r., którego skarżąca nie spełniła, Sąd uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie organu odmawiające przyznania płatności dla działki [...] ze skutkiem trwałego wyłączenia jej z jednolitej płatności obszarowej i nałożeniem sankcji. Jednocześnie Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji uznał, że organ prawidłowo ocenił, iż dokonana przez skarżącą w toku postępowania korekta powierzchnia działki D skutkowała wyłączeniem tej działki z uzupełniającej płatności obszarowej i nałożeniem sankcji. Biorąc wszystko powyższe pod uwagę, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), skarga, jako nieuzasadniona, podlega oddaleniu.